Asset Publisher Asset Publisher

Monitoring Lasów HCVF w 2019 r.

Kategoria 1.1.a. – Lasy w rezerwatach przyrody oraz lasy w parkach narodowych.

W lasach kategorii 1.1.a. w roku 2019 w kilkunastu rezerwatach wystąpiły szkody istotnie wpływające na ich walory ochronne. Na terenie Nadleśnictwa Brzeg w rezerwacie Rogalice postępuje zamieranie jesionu i dębu, wystąpiły wahania poziomu wód gruntowych spowodowane brakiem opadów atmosferycznych. W rezerwacie Barucice również stwierdzono zamieranie jesionu, dębu. Zbuchtowane zostało stanowisko kukułki Fuchsa oraz żywców. Wichury przyczyniły się do powstania licznych złomów i wywrotów. W rezerwacie Leśna Woda w wyniku oddziaływania leja depresji kopalni piasku ustępuje buk, a świerk wydzielił się całkowicie. W rezerwacie Lubsza zakłócenia poziomu wód gruntowych spowodowały osłabienie buka i dęba.  W rezerwacie Przylesie również występuje zamieranie jesionu, dębu, olszy. Występują licznie złomy i wywroty. W rezerwacie Lipowiec na terenie Nadleśnictwa Chrzanów zbuchtowane zostało stanowisko kruszczyka. Antropopresja jest największym zagrożeniem dla rezerwatu Grapa na terenie Nadleśnictwa Jeleśnia. Ponadto problemem jest tu zamieranie jesionu i bardzo słabe odnowienie jodłowe, spowodowane zbyt dużym zwarciem oraz ekspansją buka w odnowieniu. Susza glebowa na powierzchni 23,01 ha jest silnie oddziałującym czynnikiem na walory rezerwatów Komorzno i Krzywiczyny w Nadleśnictwie Namysłów. Negatywny wpływ na walory rezerwatu Kamieniec na terenie Nadleśnictwa Olesno ma obniżony poziom wód gruntowych. W rezerwacie Las Dąbrowa na terenie Nadleśnictwa Rudziniec ekspansja rdestowca doprowadziła do degradacji siedliska na powierzchni 0,62 ha. Zamieranie jesionu oraz susza glebowa silnie oddziałują na  walory rezerwatu Rozumice położonego na terenie Nadleśnictwa Rudy Raciborskie. Na terenie Nadleśnictwa Strzelce Opolskie intensywnie wydziela się posusz w rezerwacie Biesiec, wzdłuż autostrady A4, na powierzchni 7,91 ha w Leśnictwie Krępna. Na terenie Nadleśnictwa Opole w rezerwacie Srebrne Źródła obserwuje się zamieranie jesionu na powierzchni 10,66 ha. Masowe wydzielanie się posuszu występuje również w rezerwacie Prądy, gdzie nastąpiło obniżenie wód gruntowych.

Kategoria 1.1.b. – Lasy w parkach krajobrazowych oraz w strefach „ochrony krajobrazowej” parków narodowych i rezerwatów przyrody.

Lasy położone w „Parku Krajobrazowym Beskidu Śląskiego” są stale narażone na działanie czynników biotycznych, abiotycznych i antropogenicznych. Istotne w ubiegłym roku były następujące czynniki:  penetracja lasu przez turystów, nielegalny ruch pojazdów mechanicznych, wydzielanie się posuszu świerkowego, zamieranie jesionu, zaśmiecanie lasu, wywroty i złomy w wyniku porywistych wiatrów, śniegołomy, zmiana stosunków wodnych, fragmentacja siedlisk w wyniku rozbudowy infrastruktury. Na terenie Nadleśnictwa Olkusz w Leśnictwie Sierbowice, w Parku Krajobrazowym Orlich Gniazd, nastąpiła likwidacja siedliska na części wydzieleń w oddziale 205 oraz fragmentacja ekosystemu spowodowana planowaną budową obwodnicy Zawiercia na powierzchni 20, 45 ha. Z kolei w Leśnictwie Smoleń nastąpiła degradacja siedliska spowodowana niszczeniem runa poprzez wydeptywanie i zaśmiecanie. Na terenie Nadleśnictwa Złoty Potok w Parku Krajobrazowym Orlich Gniazd, zagrożenie spowodowane działalnością owadów – pędraków chrabąszcza majowego,  wystąpiło w Leśnictwach: Konstantynów, Kamienna Góra, Dąbrowa i Zrębice. W tym samym Nadleśnictwie, w Parku Krajobrazowym Lasy nad Górną Liswartą, w ubiegłym roku na powierzchni 1,14 ha wystąpiło zakłócenie poziomu wód gruntowych. Na Opolszczyźnie, w Parku Krajobrazowym Gór Opawskich, wystąpiło zagrożenie biotyczne spowodowane działalnością owadów. Problemem jest również penetracja lasu przez turystów i zaśmiecanie. Na terenie Nadleśnictwa Strzelce Opolskie, w Parku Krajobrazowym Góra Świętej Anny, wzdłuż autostrady A4 w Leśnictwie Krępna oddział 52L, na powierzchni 2,51 ha, intensywnie wydziela się posusz. W Stobrawskim Parku Krajobrazowym wystąpiły choroby grzybowe, a także zakłócenia poziomu wód gruntowych. Czynniki te oraz zagrożenie ze strony szkodników wtórnych, głównie kornika ostrozębnego, są przyczyną wydzielania się posuszu sosnowego. Ważkim problemem jest zamieranie nie tylko jesionu wyniosłego, ale również dębu, olszy i brzozy. Następuje stepowienie siedlisk i ekspansja przymiotna kanadyjskiego na uprawach. Pojawiają się tzw. stałe pędraczyska. Zbuchtowane zostały stanowiska roślin chronionych i rzadkich t.j. kukułki Fuchsa, podkolana białego i żywców. Widoczna jest również działalność bobrów.

Kategoria 1.2. – Ostoje zagrożonych i ginących gatunków.

Uszkodzenia w tej kategorii na terenie Nadleśnictwa Koniecpol w leśnictwie Siedliska, powstały w wyniku działalności bobrów, które okresowo zalewają stanowisko języczki syberyjskiej. W Nadleśnictwie Namysłów szkody związane były z zamieraniem jesionu, suszą i opanowaniem drzew przez jemiołę. Na terenie Nadleśnictwa Siewierz w strefie ochrony ostoi, miejsc rozrodu i regularnego przebywania chronionego gatunku stwierdzono przesuszenie terenu oraz sukcesję sosny.

Kategoria 2 – Kompleksy leśne odgrywające znaczącą rolę w krajobrazie, w skali krajowej, makroregionalnej lub globalnej.

W roku 2019 nie wystąpiły szkody mogące wpłynąć na stan wartości ochronnych lasów HCVF tej kategorii.

Kategoria 3.1. Ekosystemy skrajnie rzadkie i ginące, marginalne z punktu widzenia gospodarki leśnej – buczyny storczykowe, świetliste dąbrowy, lasy zboczowe, bory, brzeziny i świerczyny bagienne.

W lasach tej kategorii, na siedlisku borów bagiennych w Nadleśnictwie Zawadzkie, leśnictwo Zarzecze na powierzchni 19,27 ha stwierdzono obniżenie poziomu wód gruntowych. Z kolei na terenie Nadleśnictwa Strzelce Opolskie  w Leśnictwie Krępna oddział 52l w wyniku presji odnowienia naturalnego oraz konkurencji ze strony innych gatunków runa ograniczany jest rozwój storczyków na powierzchni 2,51 ha.

Kategoria 3.2. – Ekosystemy rzadkie i zagrożone w skali Europy, lecz w Polsce pospolitsze i występujące wielkoobszarowo, stanowiące ważne obszary gospodarki leśnej – grady, buczyny, jedliny, łęgi, świerkowe bory górnoreglowe, dolnoreglowe bory jodłowo – świerkowe.

Na terenie Nadleśnictwa Bielsko zagrożeniem na siedliskach przyrodniczych jest penetracja lasu przez turystów, nielegalny ruch pojazdów mechanicznych, wydzielanie się posuszu świerkowego, zamieranie jesionu, zaśmiecanie lasu, a także śniegołomy oraz wywroty i złomy pojawiające się w wyniku porywistych wiatrów. Na siedliskach przyrodniczych w obszarze Natura 2000 Lasy Barucickie na terenie Nadleśnictwa Brzeg w Leśnictwie Rogalice, Barucice i Dobrzyń stwierdzono osłabienie drzewostanów w wyniku wahania oraz obniżonego stanu wód gruntowych. Niekorzystny wpływ na siedliska mają tu również stawy rybne. W wyniku chorób grzybowych nasila się zamieranie jesionu, dębu i olszy. Zgryzanie odnowień bukowych przez jeleniowate, wystąpiło na siedliskach kwaśnych buczyn w leśnictwie Nowy Świat. Siedlisko kwaśnych buczyn jest zagrożone również w Leśnictwie Lubsza, gdzie drzewostany te są osłabione w wyniku  obniżonego poziomu wód gruntowych. Wydziela się posusz bukowy i dębowy, występuje zgorzel i suchoczuby. Obniżenie poziomu wód gruntowych jest również przyczyną osłabienia grądów środkowo-europejskich i subkontynentalnych w Leśnictwie Kuźnica Katowska. W Leśnictwie Kurznie z powodu długotrwale utrzymującej się suszy następuje lądowienie   zbiorowisk starorzeczy i naturalnych eutroficznych zbiorników wodnych z Nympheion, Potamion. Zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion), niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie w Leśnictwie Kurznie maja zubożoną szatę  roślinną z uwagi na niedobór opadów atmosferycznych i obniżenie poziomu wód gruntowych. Również grądy, kwaśne dąbrowy oraz łęgi w tym leśnictwie osłabione są w wyniku obniżenia poziomu wód gruntowych. Drzewostany atakowane są przez szkodniki wtórne i choroby grzybowe. Intensywnie wydziela się posusz. Występują tu także złomy i wywroty. W Leśnictwie Stobrawa na obszarze Natura 2000 Grądy odrzańskie, w wyniku ścinki drzew przez bobry, podtopione zostały kwaśne dąbrowy, grądy środkowoeuropejskie, oraz łęgi wierzbowe, jesionowe, jesionowo - olszowe. Działalność bobrów spowodowała szkody również w drzewostanach Leśnictwa Kurznie. W łęgach topolowych występuje pomór topoli. Obserwuje się  usychanie koron i występowanie jemioły. Wydziela się również posusz jesionowy i brzozowy. Łęgowe siedliska przyrodnicze Nadleśnictwa Zawadzkie w Leśnictwie Świerkle są okresowo zalewane przez bobry na powierzchni 4,24 ha. Zamieranie jesionu znacząco wpływa na walory ochronne siedlisk przyrodniczych w Leśnictwie Świty na terenie Nadleśnictwa Namysłów oraz w Leśnictwie Baborów i w obszarze Natura 2000 Las Tworkowski na terenie Nadleśnictwa Rudy Raciborskie. W tym ostatnim Nadleśnictwie przyczyną obniżenia walorów przyrodniczych siedlisk jest także susza glebowa. Do obniżenia walorów przyrodniczych na terenie Nadleśnictwa Siewierz przyczyniła się również budowa gazociągu w leśnictwie Ząbkowice na powierzchni 1,45 ha. Na terenie Nadleśnictwa Strzelce Opolskie w leśnictwie Łąki Kozielskie wystąpiły szkody od wiatru (złomy i wywroty). Nastąpiło tu również obniżenie poziomu wód gruntowych. Obserwowane jest zamieranie jesionu i brzozy na powierzchni 38,99 ha. W Leśnictwie Kłodnica w obszarze Natura 2000 Łęg Zdzieszowicki intensywnie wydziela się posusz jesionowy i postępuje grądowienie drzewostanów w siedliskach łęgowych lasów dębowo – wiązowo – jesionowych (91F0).

Kategoria 4.1. – Lasy wodochronne.

Istotne zagrożenia dla tej kategorii lasów HCVF wystąpiły w całym Nadleśnictwie Bielsko, gdzie zidentyfikowano penetrację lasu przez turystów, nielegalny ruch pojazdów mechanicznych, zaśmiecanie lasu, fragmentację siedlisk w wyniku rozbudowy infrastruktury, wydzielanie się posuszu świerkowego, zamieranie jesionu, wywroty i złomy w wyniku porywistych wiatrów, śniegołomy, zmiana stosunków wodnych. Na terenie Nadleśnictwa Brynek w Leśnictwie Potempa  radykalnie obniżył się poziom wody. Na terenie Nadleśnictwa Brzeg w lasach wodochronnych stwierdzono zakłócenia poziomu wód gruntowych, osłabienie drzewostanów, szkodniki wtórne, choroby grzybowe, zamieranie jesionów, intensywne wydzielani się posuszu sosnowego i brzozowego, zamieranie dębu i pędraki. Cyklicznie występują tu silne wiatry.  W Leśnictwie Żarki na terenie Nadleśnictwa Chrzanów w rejonie występowania szkód górniczych, na powierzchni 20,79 ha wystąpiło zakłócenie poziomu wód gruntowych. Na terenie Nadleśnictwa Namysłów występuje problem zamierania jesionu w Leśnictwach: Ziemiełowice i Świty. Istotny wpływ na walor ochronny ma tu również susza glebowa i występowanie jemioły. Na terenie Nadleśnictwa Rudziniec nastąpiło zatrucie wód w potoku Sierakowickim. Nadleśnictwo Rudy Raciborskie boryka się z zamieraniem jesionu i brzozy, suszą glebową i degradacją siedliska w Leśnictwie Baborów. W Nadleśnictwie Siewierz pod budowę gazociągu przeznaczono 1,49 ha wydzielenia 472 a w Leśnictwie Ząbkowice. Na terenie Nadleśnictwa Złoty Potok w Leśnictwie Konstantynów zakłócony jest poziom wód gruntowych. Występują tu również szkody spowodowane działalnością bobrów.

Kategoria 4.2. – Lasy glebochronne.

Na terenie Nadleśnictwa Brzeg w lasach tej kategorii HCVF wystąpiły zakłócenia poziomu wód gruntowych, osłabienie drzewostanów, wydzielanie się posuszu oraz liczne wywroty i złomy. W leśnictwie Świty na terenie Nadleśnictwa Namysłów występuje susza. Zamiera jesion i występuje jemioła. Jesion zamiera także w Leśnictwie Gola. Na terenie Nadleśnictwa Złoty Potok w Leśnictwie Konstantynów zakłócony został poziom wód gruntowych. Występują tu również szkody spowodowane działalnością bobrów.

Kategoria 6 – Lasy kluczowe dla tożsamości kulturowej lokalnych społeczności.

Na terenie Nadleśnictwa Strzelce Opolskie w podworskim parku w oddziale 98t Leśnictwa Kalinów intensywnie wydzielał się lipowy posusz. Za zgodą wojewódzkiego konserwatora zabytków został on pozyskany w 2019 roku z powierzchnini 7,7.


Monitoring Lasów HCVF w 2018

Kategoria 1.1.a. -  Lasy w rezerwatach przyrody oraz lasy w parkach narodowych.

W lasach kategorii 1.1.a w roku 2018 w kilku rezerwatach wystąpiły szkody istotnie wpływające na ich walory ochronne. Na terenie Nadleśnictwa Brzeg w rezerwacie „Barucice” występuje zamieranie jesionu i dębu. Zbuchtowane zostały stanowiska kukułki Fuchsa i żywców. Wichury spowodowały wystąpienie licznych złomów
i wywrotów. Z kolei w rezerwacie „Leśna woda” nastąpiło całkowite wydzielenie się świerka. Licznie wydziela się sosna. Przyczyną jest lej depresji kopalni piasku w miejscowości Leśna Woda. W rezerwacie Lubsza występują zakłócenia wód gruntowych.   W rezerwacie „Przylesie” występuje zamieranie jesionu, dębu i olszy. Stwierdzono wahania poziomu wód gruntowych. Wystąpiły liczne złomy i wywroty.
Na terenie Nadleśnictwa Jeleśnia w rezerwacie „Grapa” nasila się wydzielanie jesionu. W rezerwacie „Pod Rysianką” wystąpiła gradacja kornika drukarza, a także wiatrołomy i wiatrowały.  W rezerwacie „Ochojec”, położonym na terenie miasta Katowice
i Nadleśnictwa Katowice, ponawiane są akty wandalizmu w postaci uszkodzenia drzew z gatunku dąb czerwony. Obserwowane jest również niszczenie i przekształcanie runa leśnego. Problem stanowi tu także występowanie inwazyjnej czeremchy amerykańskiej. W rezerwacie „Srebrne Źródła” na terenie Nadleśnictwa Opole masowo wydziela się posusz. Występuje tu zamieranie jesionu w wyniku chorób grzybowych.  W rezerwacie „Rozumice” na terenie Nadleśnictwa Rudy Raciborskie występuje susza glebowa oraz zamieranie jesionu. W rezerwacie Biesiec na terenie Nadleśnictwa Strzelce Opolskie stwierdzono intensywne wydzielanie się posuszu bukowego. Na terenie Nadleśnictwa Ustroń w rezerwacie „Skarpa Wiślicka” wystąpiły szkody od wiatru, a także choroby grzybowe.

Kategoria 1.1.b. - Lasy w parkach krajobrazowych oraz w strefach „ochrony krajobrazowej” parków narodowych i rezerwatów przyrody.

Lasy położone w „Parku Krajobrazowym Beskidu Śląskiego” są stale narażone
na działanie czynników biotycznych, abiotycznych i antropogenicznych. W ubiegłym roku najbardziej istotnymi okazały się: penetracja lasu przez turystów, nielegalny ruch pojazdów mechanicznych, zaśmiecanie lasu, fragmentacja siedlisk w wyniku rozbudowy infrastruktury turystycznej oraz wydzielanie się posuszu świerkowego, zamieranie jesionu,  wywroty i złomy w wyniku porywistych wiatrów. W „Stobrawskim Parku Krajobrazowym” zbuchtowane zostały stanowiska kukułki Fuchsa, podkolana białego oraz żywców. Wystąpiły choroby grzybowe objawiające się zamieraniem jesionu, dębu, olszy i brzozy. W „Parku Krajobrazowym Gór Opawskich” wystąpiło zagrożenie biotyczne spowodowane działalnością owadów.

Kategoria 1.2. – Ostoje zagrożonych i ginących gatunków.

Uszkodzenia w tej kategorii lasów były spowodowane silną penetracją wędkarzy
w strefie ochrony bielika na terenie Nadleśnictwa Brzeg co spowodowało brak zasiedlenia gniazda. W Nadleśnictwie Namysłów szkody związane były z zamieraniem jesionu. Na terenie Nadleśnictwa Siewierz stwierdzono wahania warunków hydrologicznych, zaśmiecanie oraz ekspansję wierzby i trzciny. Na terenie Nadleśnictwa Strzelce Opolskie w Leśnictwie Kłodnica stwierdzono zamieranie drzewostanów sosnowych spowodowane obniżeniem poziomu wód gruntowych.

Kategoria 2. – Kompleksy leśne odgrywające znaczącą rolę w krajobrazie, w skali krajowej, makroregionalnej lub globalnej

W roku 2018 nie wystąpiły szkody mogące wpłynąć na stan wartości ochronnych lasów HCVF tej kategorii.

Kategoria 3.1. – Ekosystemy skrajnie rzadkie i ginące, marginalne z punktu widzenia gospodarki leśnej – buczyny storczykowe, świetliste dąbrowy, lasy zboczowe, bory, brzeziny i świerczyny bagienne. W lasach tej kategorii, na siedlisku buczyny storczykowej w Leśnictwie Krępna na terenie nadleśnictwa Strzelce Opolskie  stwierdzono ograniczenie rozwoju storczyków spowodowane presją odnowienia naturalnego i konkurencją innych gatunków runa. Na terenie Nadleśnictwa Zawadzkie w leśnictwie Zarzecze stwierdzono obniżenie wód gruntowych.

Kategoria 3.2. – Ekosystemy rzadkie i zagrożone w skali Europy, lecz w Polsce pospolitsze i występujące wielkoobszarowo, stanowiące ważne obszary gospodarki leśnej – grądy, buczyny, jedliny, łęgi, świerkowe bory górnoreglowe, dolnoreglowe bory jodłowo – świerkowe.

W lasach tej kategorii wystąpiły szkody spowodowane penetracją lasu przez turystów, nielegalnym ruchem pojazdów mechanicznych, wydzielaniem się posuszu świerkowego, zamieraniem jesionu,  zaśmiecaniem lasu, a także  wywroty i złomy
w wyniku porywistych wiatrów na terenie całego Nadleśnictwa Bielsko. Na siedliskach przyrodniczych w obszarze Natura 2000 Lasy Barucickie na terenie Nadleśnictwa Brzeg stwierdzono osłabienie drzewostanów w wyniku wahania oraz obniżonego stanu wód gruntowych. Niekorzystny wpływ na siedliska mają tu również stawy rybne. Występują choroby grzybowe powodujące zamieranie jesionu, dębu
i olszy. W kwaśnych buczynach w leśnictwie Nowy Świat wystąpiły szkody
od zwierzyny t.j. zgryzanie odnowień bukowych przez sarny i jelenie. Na siedliskach kwaśnej buczyny w leśnictwie Lubsza nastąpiło osłabienie drzewostanów w wyniku obniżonego poziomu wód gruntowych. Wydziela się posusz bukowy. W leśnictwie Stobrawa w gradach i łęgach wystąpiły podtopienia oraz ścinka drzew przez bobry.

 

W leśnictwie Kurznie, na siedliskach łęgów wierzbowo-jesionowo-topolowo-olchowych, w grądach i kwaśnych dąbrowach niedobór wody powoduje obniżenie wód gruntowych. Na terenie Nadleśnictwa Kup, w łęgach występujących w leśnictwie Czarna Woda obserwuje się zamieranie jesionu. Na terenie Nadleśnictwa Rudy Raciborskie w leśnictwie Baborów wystąpiła degradacja siedliska, zamieranie jesionu, susza glebowa. Na Obszarze Natura 2000 Las Tworkowski pogłębia się proces zamierania jesionu. Na terenie Nadleśnictwa Siewierz utracone zostały siedliska przyrodnicze w związku z działalnością kopalni dolomitu oraz w związku z budową gazociągu. Na terenie Nadleśnictwa Zawadzkie w leśnictwie Świerkle na siedlisku łęgów wystąpiło okresowe zalewanie spowodowane działalnością bobrów.

Kategoria 4.1. – Lasy wodochronne.

Istotne zagrożenia dla tej kategorii lasów HCVF wystąpiły w całym Nadleśnictwie Bielsko, gdzie zidentyfikowano nielegalny ruch pojazdów mechanicznych, penetrację lasu przez turystów, zaśmiecanie lasu, fragmentację siedlisk w wyniku rozbudowy infrastruktury turystycznej, wydzielanie się posuszu świerkowego, wywroty i złomy
w wyniku porywistych wiatrów. Na terenie Nadleśnictwa Brzeg w lasach wodochronnych stwierdzono zakłócenia poziomu wód gruntowych, osłabienie drzewostanów, szkodniki wtórne, choroby grzybowe, zamieranie jesionów, liczne wydzielanie się posuszu sosnowego i brzozowego, zamieranie dębu, pędraki. Na terenie Nadleśnictwa Gidle wystąpiło zamieranie jesionu, zakłócenie poziomu wód gruntowych oraz zaburzenie funkcjonowania w wyniku pożarów. Na terenie Nadleśnictwa Kobiór stwierdzono zamieranie jesionu w leśnictwach Mościska i Mokre. Zamieranie jesionu wystąpiło na terenie Nadleśnictwa Namysłów. Zamieranie jesionu, degradacja siedliska, susza glebowa, to szkody które wystąpiły na terenie Nadleśnictwa Rudy Raciborskie.  Na terenie Nadleśnictwa Siewierz, wystąpiły zmiany stosunków wodnych spowodowanych działalnością górniczą.

Kategoria 4.2. – Lasy glebochronne.

Na terenie Nadleśnictwa Brzeg w lasach tej kategorii lasów HCVF wystąpiły zakłócenia poziomu wód gruntowych, osłabienie drzewostanów, wydzielanie się posuszu oraz liczne wywroty i złomy. Na terenie Nadleśnictwa Kup obniżył się poziom wód gruntowych. W leśnictwie Świty, na terenie Nadleśnictwa Namysłów występuje zamieranie jesionu. Na terenie nadleśnictwa Rudy raciborskie, w leśnictwie Baborów stwierdzono zamieranie jesionu i brzozy, degradację siedlisk i suszę glebową. 

Kategoria 6. – Lasy kluczowe dla tożsamości kulturowej lokalnych społeczności.

W lasach kluczowych dla tożsamości kulturowej lokalnych społeczności nie wystąpiły szkody mogące wpłynąć  na stan wartości ochronnych lasów HCVF.


Monitoring lasów HCVF w 2017

Kategoria 1.1.a. -  Lasy w rezerwatach przyrody oraz lasy w parkach narodowych.

W lasach kategorii 1.1.a w roku 2017 w kilku rezerwatach wystąpiły szkody istotnie wpływające na ich walory ochronne. Na terenie Nadleśnictwa Brzeg w rezerwacie „Barucice” nasiliło się zamieranie jesionu i dębu. Zbuchtowane zostały stanowiska kukułki Fuchsa i żywców. Wichury spowodowały wystąpienie licznych złomów i wywrotów. Z kolei w rezerwacie „Leśna woda” nastąpiło całkowite wydzielenie się świerka. Licznie wydziela się sosna. Przyczyną jest lej depresji kopalni piasku w miejscowości Leśna Woda. W rezerwacie „Przylesie” występuje zamieranie jesionu, dębu i olszy. Stwierdzono wahania poziomu wód gruntowych. Wystąpiły liczne złomy i wywroty. Na terenie Nadleśnictwa Chrzanów występuje problem zaśmiecania rezerwatu „Dolina Żabnika”. Na terenie Nadleśnictwa Jeleśnia w rezerwacie „Grapa” nasila się wydzielanie jesionu. W rezerwacie „Ochojec”, położonym na terenie miasta Katowice i Nadleśnictwa Katowice, dokonano aktów wandalizmu w postaci uszkodzenia drzew z gatunku dąb czerwony. Obserwowane jest również niszczenie i przekształcanie runa leśnego. Problem stanowi tu także występowanie inwazyjnej czeremchy amerykańskiej. W rezerwacie „Dąbrowa”, na terenie Nadleśnictwa Rudziniec, w dalszym ciągu występuje inwazyjny rdestowiec sachaliński. W rezerwacie „Rozumice” na terenie Nadleśnictwa Rudy Raciborskie stwierdzono  zamieranie jesionu. Na terenie Nadleśnictwa Ustroń w rezerwacie „Skarpa Wiślicka” wystąpiły szkody od wiatru, a także choroby grzybowe.

Kategoria 1.1.b. - Lasy w parkach krajobrazowych oraz w strefach „ochrony krajobrazowej” parków narodowych i rezerwatów przyrody.

Lasy położone w „Parku Krajobrazowym Beskidu Śląskiego” są stale narażone na działanie czynników biotycznych, abiotycznych i antropogenicznych. W ubiegłym roku najbardziej istotnymi okazały się: penetracja lasu przez turystów, nielegalny ruch pojazdów mechanicznych, zaśmiecanie lasu oraz wywroty i złomy w wyniku porywistych wiatrów. W „Stobrawskim Parku Krajobrazowym” zbuchtowane zostały stanowiska kukułki Fuchsa, podkolana białego oraz żywców. Wystąpiły choroby grzybowe objawiające się zamieraniem jesionu, dębu i olszy na powierzchni 130 ha. Licznie wydziela się topolowy posusz na powierzchni 120 ha. W „Parku Krajobrazowym Gór Opawskich” wystąpiło zagrożenie biotyczne spowodowane działalnością owadów, szkodników wtórnych. Na terenie „Parku Krajobrazowego Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich” huraganowy wiatr wyrządził szkody na powierzchni 820 ha Nadleśnictwa Rudy Raciborskie.

Kategoria 1.2. – Ostoje zagrożonych i ginących gatunków.

Uszkodzenia w tej kategorii lasów były spowodowane niekorzystną dla języczki syberyjskiej działalnością bobrów w Nadleśnictwie Koniecpol.  W wyniku silnych wiatrów spadły dwa gniazda bielika t.j. w Nadleśnictwie Koniecpol oraz Nadleśnictwie Rudy Raciborskie.  W Nadleśnictwie Namysłów szkody związane były z zamieraniem jesionu.

Kategoria 2. – Kompleksy leśne odgrywające znaczącą rolę w krajobrazie, w skali krajowej, makroregionalnej lub globalnej

W roku 2017 nie wystąpiły szkody mogące wpłynąć na stan wartości ochronnych lasów HCVF tej kategorii.

Kategoria 3.1. – Ekosystemy skrajnie rzadkie i ginące, marginalne z punktu widzenia gospodarki leśnej – buczyny storczykowe, świetliste dąbrowy, lasy zboczowe, bory, brzeziny i świerczyny bagienne.

W roku 2017 nie wystąpiły szkody mogące wpłynąć na stan wartości ochronnych lasów HCVF tej kategorii.

Kategoria 3.2. – Ekosystemy rzadkie i zagrożone w skali Europy, lecz w Polsce pospolitsze i występujące wielkoobszarowo, stanowiące ważne obszary gospodarki leśnej – grądy, buczyny, jedliny, łęgi, świerkowe bory górnoreglowe, dolnoreglowe bory jodłowo – świerkowe.

W lasach tej kategorii wystąpiły szkody spowodowane penetracją lasu przez turystów, nielegalnym ruchem pojazdów mechanicznych, wydzielaniem się posuszu świerkowego, zaśmiecaniem lasu, a także  wywroty i złomy w wyniku porywistych wiatrów na siedliskach buczyn kwaśnych i żyznych na terenie Nadleśnictwa Bielsko. Wahania i obniżony stan wód gruntowych oraz choroby grzybowe, w tym zamieranie jesionu, dębu i olszy, a także podtopienia przez bobry wystąpiły na terenie Nadleśnictwa Brzeg na siedliskach grądów i łęgów. Na terenie Nadleśnictwa Zawadzkie na siedlisku łęgów wystąpiło okresowe zalewanie spowodowane działalnością bobrów. Na terenie Nadleśnictwa Prószków siedliska łęgowe zostały uszkodzone z uwagi na wystąpienie suszy glebowej, zgorzeli słonecznej oraz zakłócenia poziomu wód gruntowych. Zamieranie jesionu na siedliskach łęgowych wystąpiło na terenie Nadleśnictwa Rudy Raciborskie szczególnie na Obszarze Natura 2000 Las Tworkowski.

Kategoria 4.1. – Lasy wodochronne.

Istotne zagrożenia dla tej kategorii lasów HCVF wystąpiły w całym Nadleśnictwie Bielsko, gdzie zidentyfikowano nielegalny ruch pojazdów mechanicznych, penetrację lasu przez turystów, wydzielanie się posuszu świerkowego i zaśmiecanie lasu. Na terenie Nadleśnictwa Gidle wystąpiło zamieranie jesionu oraz zaburzenie funkcjonowania w wyniku pożarów. Uszkodzenia drzew i zamieranie jesionu wystąpiły na terenie Nadleśnictwa Namysłów. Na terenie Nadleśnictwa Prószków wysoka temperatura spowodowała wystąpienie suszy glebowej oraz zgorzeli słonecznej. Wystąpiły również zakłócenia poziomu wód gruntowych. Huraganowe wiatry spowodowały znaczne szkody na terenie Nadleśnictwa Rudy Raciborskie. Szkody wystąpiły tu na ponad 500 ha. Zamieranie jesionu na powierzchni 44,72 ha.  Na terenie Nadleśnictwa Siewierz, w Leśnictwie Maczki wystąpiły zmiany stosunków wodnych spowodowanych działalnością górniczą.

Kategoria 4.2. – Lasy glebochronne.

Na terenie Nadleśnictwa Brzeg w lasach tej kategorii lasów HCVF wystąpiły zakłócenia poziomu wód gruntowych, osłabienie drzewostanów, wydzielanie się posuszu oraz liczne wywroty i złomy. Na terenie Nadleśnictw: Namysłów i Rudy Raciborskie wystąpiło zamieranie jesionu.

Kategoria 6. – Lasy kluczowe dla tożsamości kulturowej lokalnych społeczności.

W lasach kluczowych dla tożsamości kulturowej lokalnych społeczności nie wystąpiły szkody mogące wpłynąć  na stan wartości ochronnych lasów HCVF.

Monitoring Lasów HCVF 2016

Kategoria 1.1.a. - Lasy w rezerwatach przyrody oraz lasy w parkach narodowych.

W lasach kategorii 1.1.a w roku 2016 na 103 istniejące rezerwaty jedynie w czterech przypadkach wystąpiły szkody istotnie, wpływające na ich walory ochronne. W rezerwacie Grapa w Nadleśnictwie Jeleśnia i rezerwacie Wielki Las w Nadleśnictwie Złoty Potok, na siedliskach łęgowych, nastąpiło nasilone zamieranie jesionu. W tym ostatnim przypadku wystąpiły również zakłócenia poziomu wód gruntowych. Istotnym zagrożeniem biotycznym jest także występowanie inwazyjnych gatunków obcych, m.in. rdestowca sachalińskiego w rezerwacie Las Dąbrowa w Nadleśnictwie Rudziniec. Działalność zwierzyny płowej i czarnej w rezerwacie Ochojec w Nadleśnictwie Katowice, powoduje niszczenie stanowisk przedmiotu ochrony - liczydła górskiego. Szkody antropogeniczne odnotowano w rezerwacie Las Murckowski w Nadleśnictwie Katowice, gdzie w wyniku nielegalnego utworzenia toru do wyczynowej jazdy rowerowej po śladzie historycznego torowiska saneczkarskiego, doszło do miejscowego odkształcenia gruntu.

Kategoria 1.1.b. - Lasy w parkach krajobrazowych oraz w strefach „ochrony krajobrazowej" parków narodowych i rezerwatów przyrody.

Z 13. ustanowionych parków krajobrazowych najistotniejsze zagrożenia obserwuje się w lasach położonych w Parku Krajobrazowym Beskidu Śląskiego. Tereny te są stale narażone na działanie czynników biotycznych, abiotycznych i antropo-genicznych. W ubiegłym roku najbardziej istotnymi okazały się: penetracja lasu przez turystów, nielegalny ruch pojazdów mechanicznych, zaśmiecanie lasu oraz wydzielanie się posuszu świerkowego. Podobne zagrożenia wystąpiły w Parku Krajobrazowym Gór Opawskich, gdzie gradacja zespołu szkodników wtórnych objęła powierzchnię ponad 350 ha. W pozostałych parkach krajobrazowych monitoring nie wykazał niekorzystnych zmian dla tej kategorii lasów.

Kategoria 1.2. – Ostoje zagrożonych i ginących gatunków.

Nie stwierdzono podczas monitoringu istotnych szkód w tej kategorii poza incydentalnymi zdarzeniami, jak na przykład niekorzystna dla języczki syberyjskiej działalność bobrów w Nadleśnictwie Koniecpol, zamieranie jesionu w Nadleśnictwie Namysłów, a także wahania poziomu wód gruntowych i zaśmiecanie terenu w Nadleśnictwie Siewierz.

Kategoria 2. – Kompleksy leśne odgrywające znaczącą rolę w krajobrazie, w skali krajowej, makroregionalnej lub globalnej.

Drzewostany świerkowe w Beskidzie Żywieckim, podobnie jak latach ubiegłych atakowane były przez kornika drukarza i pozostałe gatunki tzw. zespołu kornikowego, jednakże wpływ tego zagrożenia na walor ochronny był pomijalny. Na bieżąco prowadzona jest przebudowa zamierających świerczyn na drzewostany wielogatunkowe.

Kategoria 3.1. – Ekosystemy skrajnie rzadkie i ginące, marginalne z punktu widzenia gospodarki leśnej – buczyny storczykowe, świetliste dąbrowy, lasy zboczowe, bory, brzeziny i świerczyny bagienne.

W roku 2016 nie wystąpiły szkody mogące wpłynąć na stan wartości ochronnych lasów HCVF tej kategorii.

Kategoria 3.2. – Ekosystemy rzadkie i zagrożone w skali Europy, lecz w Polsce pospolitsze i występujące wielkoobszarowo, stanowiące ważne obszary gospodarki leśnej – grądy, buczyny, jedliny, łęgi, świerkowe bory górnoreglowe, dolnoreglowe bory jodłowo – świerkowe.

W lasach tej kategorii wystąpiły szkody biotyczne spowodowane działalnością bobrów w Nadleśnictwie Brzeg, zamieraniem jesionu na siedliskach łęgów wierzbowo, topolowo, olszowo, jesionowych (*91E0) oraz w łęgowych lasach dębowo-wiązowo-jesionowych (91F0) w Lesie koło Tworkowa w Nadleśnictwie Rudy Raciborskie. W pozostałych nadleśnictwach nie stwierdzono istotnych zagrożeń.

Kategoria 4.1. – Lasy wodochronne.

Zagrożenia dla tej kategorii lasów HCVF wystąpiły Nadleśnictwie Bielsko, gdzie zidentyfikowano nielegalny ruch pojazdów mechanicznych, penetrację lasu przez turystów, wydzielanie się posuszu świerkowego i zaśmiecanie lasu.  

W Nadleśnictwie Kobiór w Leśnictwie Pawłowice wystąpiły wiatrołomy, a w Górach Opawskich w Nadleśnictwie Prudnik wystąpiły szkody w drzewostanach związane z działalnością szkodników wtórnych. W Nadleśnictwie Siewierz (Leśnictwo Maczki) wystąpiły zmiany stosunków wodnych, spowodowane działalnością górniczą.

W pozostałych nadleśnictwach nie wystąpiły istotne zagrożenia dla kategorii 4.1.

Kategoria 4.2. – Lasy glebochronne.

Istotne zagrożenia dla tej kategorii lasów związane były z zakłóceniami poziomu wód gruntowych i osłabieniem drzewostanów w wyniku suszy z 2015 roku na obszarze Nadleśnictwa Brzeg oraz innych nadleśnictw Opolszczyzny. W Górach Opawskich, w Nadleśnictwie Prudnik głównym zagrożeniem była gradacja zespołu kornikowego. W miejscu uszkodzonych drzewostanów wprowadzane jest nowe pokolenie lasu.

Kategoria 6. – Lasy kluczowe dla tożsamości kulturowej lokalnych społeczności.

W lasach kluczowych dla tożsamości kulturowej lokalnych społeczności nie wystąpiły szkody mogące wpłynąć na stan wartości ochronnych lasów HCVF.


Monitoring lasów HCVF 2015

W lasach kategorii 1.1a wystąpiły w roku 2015 uszkodzenia drzewostanów świerkowych spowodowane działalnością kornika drukarza i towarzyszących mu korników. Szkody  te wystąpiły  w Górach Opawskich w rezerwacie Cicha Dolina oraz w Beskidzie Śląskim w rezerwatach: Czantoria i Zadni Gaj. Szkody od wiatru tej kategorii lasów o szczególnych walorach przyrodniczych wystąpiły w Lasach Pszczyńskich  w rezerwacie Żubrowisko.

Lasy kategorii 1.1b. Powierzchnia uszkodzeń w tej kategorii lasów HCVF była znacząca. Uszkodzenia od wiatru wystąpiły w Parku Krajobrazowym Dolinki Krakowskie, Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich, a także w P.K. Beskid Żywiecki. Niewielkie uszkodzenia spowodowane działaniem wiatru wystąpiły również w P.K. Lasy nad Górną Liswartą. Znaczące  uszkodzenia lasów HCVF spowodowane działalnością kornika drukarza wystąpiły w Beskidzie Żywieckim, Śląskim oraz w Górach Opawskich.

Lasy kategorii 1.2 Uszkodzenia które wystąpiły w tej kategorii lasów o szczególnych walorach przyrodniczych spowodowane były działalnością kornika drukarza. Wystąpiły one w lasach Beskidu Żywieckiego, a także Beskidu Śląskiego oraz Gór Opawskich.

Lasy kategorii 2. Szkody od wiatru wystąpiły w Beskidzie Żywieckim, a także w Lasach Pszczyńskich. Drzewostany świerkowe zostały zaatakowane przez kornika drukarza  w Beskidzie Żywieckim.

W lasach kategorii 3.1 w roku 2015 nie wystąpiły szkody mogące wpłynąć na stan wartości ochronnych lasów HCVF.

Lasy kategorii 3.2. W lasach tej kategorii wystąpiły szkody spowodowane działalnością kornika drukarza w Beskidzie Żywieckim i Beskidzie Śląskim oraz Dolinie Górnej Wisły. Obserwacje terenu potwierdziły brak znaczącego wpływu zaistniałych uszkodzeń na wartości ochronne będące podstawą klasyfikacji lasów jako HCVF.

 W lasach kategorii 4.1 pełniących funkcje wodochronne wystąpiły szkody spowodowane silnymi wiatrami na terenie Jury Krakowsko - Częstochowskiej, Lasów Lublinieckich, Niziny Śląskiej, Płaskowyżu Rybnickiego, Kotliny Raciborskiej, Lasów Pszczyńskich. Szkody spowodowane działalnością kornika drukarza wystąpiły w lasach Beskidu Żywieckiego, Beskidu Śląskiego, Pogórza Śląskiego oraz w Górach Opawskich.

W lasach kategorii 4.2 wystąpiły szkody od kornika drukarza w Beskidzie Żywieckim, Śląskim  oraz Górach Opawskich.

W lasach kategorii 6 nie wystąpiły szkody mogące wpłynąć na stan wartości ochronnych lasów HCVF.


Monitoring Lasów HCVF 2014

 

W lasach kategorii 1.1a  nie wystąpiły szkody mogące wpłynąć na stan wartości ochronnych lasów HCVF.

Lasy kategorii 1.1b. Na terenie Parków Krajobrazowych: Beskidu Żywieckiego, Beskidu Śląskiego, Beskidu Małego i Gór Opawskich wystąpiły szkody w drzewostanach świerkowych spowodowane działalnością kornika drukarza. Ponadto w granicach Parku Beskidu Żywieckiego, wystąpiły szkody spowodowane silnymi wiatrami. Przeprowadzone cięcia sanitarne przejściowo wpłynęły na walory krajobrazowe nie zmieniając charakteru parku, zachowując jego wartości przyrodnicze, historyczne i kulturowe.  

W lasach kategorii 1.2  nie wystąpiły szkody biotyczne. Jedynie w projektowanej strefie ochrony miejsca tokowania głuszca na terenie Nadleśnictwa Ujsoły wystąpiły szkody spowodowane silnymi wiatrami wiejącymi w dniach 15-17 maja 2014 r. O zdarzeniu poinformowano Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska w Katowicach.

W lasach kategorii 2. szkody od wiatru dotyczyły obszaru specjalnej ochrony Beskid Żywiecki, co opisano powyżej.  W granicach obszarów mających znaczenie dla wspólnoty Beskid Żywiecki, Beskid Śląski, Beskid Mały i Góry Opawskie wystąpiły uszkodzenia świerczyn spowodowane żerem kornika drukarza. Siedliska górskiego boru świerkowego, pomimo wystąpienia szkód, nie utraciły swojego   charakteru. Nie stwierdzono również uszczerbku w gatunkach roślin  i zwierząt będących przedmiotami ochrony tych obszarów.

W lasach kategorii 3.1 nie wystąpiły szkody mogące wpłynąć na stan wartości ochronnych lasów HCVF.

W lasach kategorii 3.2 wystąpiły szkody biotyczne od kornika drukarza i abiotyczne od wiatru w górnoreglowym górskim borze świerkowym w Beskidzie Żywieckim. Obserwacje terenu potwierdziły brak znaczącego wpływu zaistniałych uszkodzeń na wartości ochronne będące podstawą klasyfikacji tych lasów jako HCVF.

W lasach kategorii 4.1 i 4.2,  pełniących funkcje glebochronne i wodochronne, wystąpiły szkody od kornika drukarza na terenie Beskidu Żywieckiego w Nadleśnictwie Ujsoły, Beskidzie Śląskim w Nadleśnictwie Ustroń i Wisła oraz w Górach Opawskich w Nadleśnictwie Prudnik, a także szkody od silnych wiatrów w Beskidzie Żywieckim.  Nie stwierdzono wpływu zaistniałych uszkodzeń na funkcje pełnione przez te lasy.

W lasach kategorii 6. nie wystąpiły szkody mogące wpłynąć na stan wartości ochronnych lasów HCVF.