Asset Publisher Asset Publisher

Hodowla lasu

Hodowla Lasu

Pod pojęciem hodowli lasu kryje się całokształt prac związanych z zachowaniem istniejących i kształtowaniem nowych ekosystemów leśnych. Równocześnie, hodowla lasu ma za zadanie utrzymanie i powiększanie powierzchni lasów, przy jednoczesnym kształtowaniu ich trwałości, odporności i  stabilności. Wszelkie  działania prowadzone w lasach zmierzają do zachowania i wzbogacania różnorodności biologicznej. Ramowe wytyczne określające, w jaki sposób zapewnić różnorodność gatunkową i maksymalne możliwości produkcyjne lasu opisane zostały w „Zasadach hodowli lasu" (wprowadzonych Zarządzeniem Nr 53 Dyrektora Generalnego LP z dnia 21 listopada 2011 r.).

Wykorzystując doświadczenia pokoleń leśników i osiągnięcia współczesnej nauki leśnej wypracowano na przestrzeni lat sposoby postępowania hodowlanego w poszczególnych fazach rozwojowych lasu. Po osiągnięciu dojrzałości biologicznej drzewostany podlegają wycince a powierzchnia odnowieniu – w sposób naturalny, bądź sztuczny.

W sprzyjających warunkach, w latach urodzaju nasion, odnowienie naturalne pojawia się samorzutnie. Nie każda powierzchnia może być jednak odnowiona w ten sposób. Tam, gdzie brak  możliwości  uzyskania odnowienia naturalnego, leśnik sięga po sadzonki wyhodowane w szkółkach i odnawia las w sposób sztuczny.

Przemysłowe zanieczyszczenia atmosfery - pyły i gazy, a także odkształcenia powierzchni ziemi spowodowane przez górnictwo, powodują obniżenie naturalnej odporności drzewostanów, co szczególnie wyraźnie widać na Śląsku. Aby zredukować negatywny wpływ przemysłu na lasy, wykorzystuje się w składach  upraw mniej wrażliwe na emisje gatunki liściaste, wysadzając  je na gruntach leśnych w ramach przebudowy drzewostanów.

Z biegiem lat odnowione powierzchnie przechodzą kolejne fazy rozwojowe lasu: uprawę, młodnik, tyczkowinę, żerdziowinę, drągowinę, drzewostan dojrzewający i dojrzały. Na  każdym etapie rozwoju stosuje się odmienne zabiegi pielęgnacyjne, a ich dobór i intensywność zależą od aktualnych potrzeb.

Wykaszanie chwastów na uprawach leśnych przeprowadza się w ramach pielęgnacji gleby. Zapewnienie prawidłowego rozwoju poprzez usuwanie drzewek obumarłych i chorych oraz wycinanie zbędnych gatunków domieszkowych i osobników wadliwych realizowane jest za pomocą czyszczeń wczesnych i późnych. Średnioroczny zakres wybranych prac z zakresu zagospodarowania lasu prowadzonych na terenie RDLP w Katowicach przedstawiono poniżej:

 

Zadania hodowlane Rozmiar prac - wartość przybliżona [ha]
Odnowienia i zalesienia 5 000
Pielęgnacja - ogółem 25 500
w tym: Pielęgnowanie gleby 13 000
- Czyszczenia wczesne 5 000
- Czyszczenia późne 7 500

 

Nasiennictwo i selekcja

Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Katowicach prowadzi gospodarkę nasienną zgodnie z obowiązującymi przepisami. Podstawowe akty prawne w tym zakresie to:

  1. Ustawa o Leśnym Materiale Rozmnożeniowym (Dz.U. z 2015, poz. 1092);
  2. Rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie wykazu, obszarów i map regionów pochodzenia leśnego materiału rozmnożeniowegi (Dz.U. z 2015, poz. 1425);
  3. Rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie wykorzystania leśnego materiału rozmnożeniowego poza regionem jego pochodzenia. (Dz.U. z 2015, poz. 1328).

Nasiona podstawowych gatunków lasotwórczych oraz domieszkowych objętych Ustawą pozyskuje się z wybranej bazy nasiennej, którą tworzą Wyłączone Drzewostany Nasienne (WDN), Gospodarcze Drzewostany Nasienne (GDN), plantacje nasienne (PN), plantacyjne uprawy nasienne (PUN), źródła nasion (ŹN) oraz drzewa mateczne (DM).

Uznana baza nasienna w nadleśnictwach naszej Dyrekcji na dzień 31.12.2019 r. stanowi:

- Wyłączone Drzewostany Nasienne 1 158 - 93 obiektów

- Gospodarcze Drzewostany Nasienne 7960 ha - 979 obiektów

- Drzewostany Zachowawcze (w wieku 150 lat i więcej) 740 ha – 69 obiektów

- Plantacje Nasienne 70 ha -10 obiektów

- Plantacyjne Uprawy Nasienne 29 - 6 obiektów

- Drzewa Mateczne – 700 sztuk

- Źródła Nasion – 144 obiektów

Jednym z celów gospodarki nasiennej prowadzonej w Lasach Państwowych jest zachowanie najlepszych populacji poprzez ich odnawianie. Corocznie przybywa tzw. upraw pochodnych, czyli upraw na których wysadzane są sadzonki pochodzące z nasion z Wyłączonych Drzewostanów Nasiennych, Plantacji Nasiennych oraz Plantacyjnych Upraw Nasiennych. W mniejszym zakresie zakładane są również tzw. uprawy zachowawcze, które są pokoleniem potomnym po Drzewostanach Zachowawczych.

Na dzień 31.12.2019 r. w nadleśnictwach objętych nadzorem tut. Dyrekcji założono 4042 ha Upraw Pochodnych oraz 296 ha Upraw Zachowawczych.

Każda jednostka RDLP w Katowicach co 5 lat objęta jest kontrolą przeprowadzaną przez pracowników Biura Nasiennictwa Leśnego.

Zdjęcie nr 1 przedstawiające drzewo mateczne daglezji zielonej w Nadleśnictwie Ujsoły

 

 

Zdjęcie nr 2 przedstawiające plantacyjną uprawę nasienną czereśni ptasiej w Nadleśnictwie Rudy Raciborskie

 

Zdjęcie nr 3 przedstawiające uznany w 2019 r. GDN Dębu szypułkowego w Nadleśnictwie Brynek

Szkółkarstwo

Produkcja   sadzonek   drzew   leśnych  prowadzona  jest  w  szkółkach  leśnych,  działających  w strukturach organizacyjnych poszczególnych Nadleśnictw. Od 2016 roku został wprowadzony do realizacji Program Rozwoju Szkółkarstwa w Lasach Państwowych na lata 2016-2025.

Główne założenia powyższego Programu to m.in.:

● Samowystarczalność w obszarze działania RDLP;

● Optymalne zbilansowanie potrzeb i wielkości produkcji w ramach RDLP, przy założeniu, że nadleśnictwa zaopatrują się generalnie w sadzonki w szkółkach z terenu naszej RDLP;

● Wielkość produkcji powinna wynikać z potrzeb własnych oraz z podpisanych wieloletnich umów na sadzonki, korygowanych corocznymi zamówieniami;

● Wykorzystanie istniejących rezerw produkcyjnych szkółek kontenerowych i najlepiej wyposażonych w infrastrukturę i sprzęt szkółkarski zespolonych szkółek gruntowych.

 

Wg raportu produkcji szkółkarskiej na dzień 31.12.2019 r. łączna powierzchnia produkcyjna szkółek wynosiła 98 ha, w tym:

● 83 ha szkółek polowych (84% powierzchni produkcyjnej ogółem),

● 2,7 ha szkółek tunelowych (3% powierzchni produkcyjnej ogółem),

● 12,5 ha szkółek kontenerowych (13% powierzchni produkcyjnej ogółem).

 

W 2019 roku w RDLP w Katowicach produkcja szkółkarska prowadzona była w 24 nadleśnictwach na 28 szkółkach leśnych o łącznej powierzchni produkcyjnej wynoszącej 98 ha. 14 nadleśnictw z pośród 38 jednostek RDLP w Katowicach, nie posiada własnych szkółek leśnych. Są to nadleśnictwa: Herby, Chrzanów, Jeleśnia, Katowice, Kluczbork, Koszęcin, Kup, Lubliniec, Olesno, Prudnik, Rudziniec, Siewierz, Tułowice i Złoty Potok. Rok 2019 był ostatnim rokiem produkcji sadzonek na szkółce w leśnictwie Przysiecz w Nadleśnictwie Prószków oraz kolejnym rokiem dalszej likwidacji szkółek w Nadleśnictwie Andrychów oraz Sucha.

Mapa nadleśnictw RDLP Katowice według prowadzonej produkcji szkółkarskiej

 

Rycina nr 1 obrazująca strukturę powierzchni produkcyjnej wg technologii produkcji w 2019 roku.

 

 

Rycina nr 2 przedstawiająca strukturę ilościową szkółek leśnych w RDLP w Katowicach w 2019 r.

 

Z uwagi na zmiany jakie się dokonały i wciąż dokonują, zarówno w szkółkarstwie leśnym jak i hodowli lasu, liczba szkółek w RDLP w Katowicach od kilku lat systematycznie ulega zmniejszeniu. Przeważający jeszcze 20-30 lat temu model produkcji oparty na małych, rozdrobnionych szkółkach, ulokowanych często w kilku leśnictwach danego Nadleśnictwa, został wyparty przez nowoczesne, dobrze wyposażone w maszyny i infrastrukturę szkółki, których moce produkcyjne pozwalają na zaspokojenie zapotrzebowania na materiał sadzeniowy, nie tylko na potrzeby własne jednostki, ale i innych nadleśnictw. Tym samym odstąpiono od zasady, że każde nadleśnictwo powinno posiadać własną szkółkę. Jednocześnie zwiększa się udział odnowień naturalnych i sukcesji, co skutkuje zmniejszeniem wielkości produkcji na szkółkach.

RDLP w Katowicach wiedzie prym w Lasach Państwowych w produkcji sadzonek kontenerowych. Sześć nadleśnictw posiada szkółki kontenerowe: Bielsko, Gidle, Kobiór, Rudy Raciborskie, Ustroń i Wisła.

Największą szkółką tunelową jest szkółka Pomorzany w Nadleśnictwie Olkusz o powierzchni produkcyjnej 81,57 ar, stanowiąc 31 % powierzchni wszystkich szkółek tunelowych w Dyrekcji.

Największą szkółką polową jest Gospodarstwo Nasienno – Szkółkarskie w Nadleśnictwie Kłobuck.

W roku 2019 roku produkcja sadzonek wyniosła 49,3 mln sztuk. Gatunki iglaste (31,7 mln) stanowiły 64% całkowitej produkcji sadzonek w 2019 roku. Przewaga produkcji gatunków iglastych nad liściastymi utrzymuje się na podobnym poziomie na przestrzeni ostatnich kilku lat. Produkcja  sadzonek  na  tym  poziomie, przy  stale  rosnącym udziale samosiewów i odnowień naturalnych, zapewnia w 100% samowystarczalność Dyrekcji w zakresie produkcji materiału sadzeniowego.

 

Rycina nr 3 przedstawiająca udział gatunków iglastych i liściastych na tle produkcji rocznej

 

Rycina nr 4 przedstawiająca produkcję sadzonek według technologii produkcji w 2019 roku.

 

Najwięcej sadzonek wyprodukowały szkółki gruntowe – 44 % (21,5 mln szt.), 40 % (20 mln. szt.) pochodziła ze szkółek kontenerowych a 16 % (7,8 mln szt.) ze szkółek tunelowych.

Rycina nr 5 przedstawiająca produkcję sadzonek według gatunków w 2019 roku.

 

 

Rycina nr 6 przedstawiająca produkcję sadzonek według technologii w poszczególnych nadleśnictwach w 2019 roku.

 

Największym producentem sadzonek jest szkółka kontenerowa w Rudach Raciborskich, która w 2019 roku produkowała 8,3 mln sadzonek. Wśród szkółek polowych największym producentami jest szkółka w nadleśnictwie: Kłobuck (4,6 mln). Największa  produkcja  w  szkółkach tunelowych prowadzona była w nadleśnictwach: Olkusz (2,4 mln), Kłobuck (1,1 mln) i Turawa (1,1 mln).

Zdjęcie nr 4 przedstawiające sadzonki Jodły na szkółce w Nadleśnictwie Koniecpol

 

Zdjęcie nr 5 przestawiające sadzonkę buka z zakrytym systemem korzeniowym w Nadleśnictwie Rudy Raciborskie

 

Zdjęcie nr 6 przedstawiające sadzonki świerka w kontenerze w Nadleśnictwie Wisła.

 

Zdjęcie nr 7 przedstawiające pole zraszania w szkółce kontenerowej w Nadleśnictwie Bielsko.

 

Zdjęcie nr 8 przedstawiające szkółkę kontenerową w Nadleśnictwie Rudy Raciborskie

 

 

 

 

 

 

 


Asset Publisher Asset Publisher

Zurück

Relacja z Jubileuszowej XXV Pielgrzymki Leśników na Jasną Górę. 18 września 2021 r.

Relacja z Jubileuszowej XXV Pielgrzymki Leśników na Jasną Górę. 18 września 2021 r.

„Przyroda to najpiękniejszy uniwersytet”. Te słowa bł. Prymasa kard. Stefana Wyszyńskiego przywołali leśnicy 18 września, jako motto 25. Ogólnopolskiej Pielgrzymki na Jasną Górę. W liście do pielgrzymujących leśników Prezydent RP Andrzej Duda apelował - Przekażemy lasy naszym następcom, dlatego jesteśmy zobowiązani, aby jak najlepiej zadbać o ten narodowy skarb. Jubileusz spotkań z Czarną Madonną i beatyfikację Prymasa Tysiąclecia upamiętnił buk purpurowy posadzony tego dnia obok Domu Pamięci Prymasa Wyszyńskiego.

Józef Kubica, pełniący obowiązki Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych, zwracając się do pielgrzymów-leśników, mówił, że spotkanie na Jasnej Górze, to przede wszystkim dziękczynienie, ale jednocześnie to wołanie o pomoc. Chociaż 90 proc. obszarów chronionych w Polsce, znajduje się na terenie zarządzanym przez Lasy Państwowe, wciąż słyszymy, że ochrona jest niewystarczająca.

      – Z powodu oczekiwań Komisji Europejskiej dotyczących m.in. unijnej strategii dla bioróżnorodności, jeszcze nigdy sytuacja lasów nie była tak trudna – podkreślał Józef Kubica, pełniący obowiązki Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych. Dodał również, że lasy pełnią przede wszystkim funkcję społeczną. - Na koniec Dyrektor Generalny zadał retoryczne pytania: Jak mamy wyobrazić sobie ekologiczny świat bez drewna? Czym mamy je zastępować? Plastikiem?

Do tego tematu nawiązał również Edward Siarka pełnomocnik rządu ds. leśnictwa i łowiectwa w swoim wystąpieniu podczas konferencji duchowej na Wałach Jasnogórskich.

- Komisja Europejska chce podporządkować sobie politykę leśną. Chce tę politykę wyciągnąć z kompetencji państw narodowych. Jest to jedno z zagrożeń. Próbuje się tę politykę ujednolicić, co może się wiązać z tym, że będziemy mieli takie rejony lasu, do których nie będziemy mogli wejść, wędkować, zbierać runa leśnego. Przed tym się bronimy i polecamy się Matce Bożej, aby nas wspierała we wszystkich działaniach na rzecz polskiej przyrody i polskich lasów – mówił.

Specjalny list skierował do pielgrzymów Prezydent RP Andrzej Duda, składając serdeczne podziękowania wszystkim, którzy pieczołowicie gospodarują wielkim dobrem narodowym, jakie stanowią polskie lasy oraz troskliwie ochraniają nasze zasoby przyrodnicze.

- Leśnik to nie tylko zawód, to odpowiedzialna misja społeczna. Przyjmujemy dziedzictwo ojczystej przyrody od naszych przodków, przekażemy je naszym następcom, dlatego jesteśmy zobowiązani, aby jak najlepiej zadbać o ten narodowy skarb, od którego tak istotnie zależy pomyślność naszej egzystencji – napisał Prezydent RP, dziękując za Akcję #sadziMY, której jest patronem.

Msza św. koncelebrowana pod przewodnictwem bp. Tadeusza Lityńskiego, delegata Episkopatu Polski ds. Duszpasterstwa Pracowników Leśnictwa rozpoczęła się tuż po godz. 11.00. W homilii ks. prof. Mirosław Kalinowski, Rektor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego podkreślał, że przed szeroko rozumianym środowiskiem leśników stoi piękna misja uświadamiania człowiekowi więzi ze stworzonym światem:

- Uczcie szacunku do niego, bo to jest szacunek dla Stwórcy i Bożych praw, dbajcie o niego i strzeżcie go tak, aby natura, jak najlepiej służyła człowiekowi, rozwojowi naszej Ojczyzny, promujcie matczyną troskę o ziemię, której niech patronuje Maryja”. – Oddajcie Bogu cześć w tym świecie, który jest nie tylko naszym domem, ale i Bożą świątynią – zachęcał zebranych Rektor KUL.

Pełny zapis transmisji mszy dostępny jest pod adresem:

https://www.youtube.com/watch?v=9tryEkrcXRs

Po Mszy Świętej odbyła się Krajowa Narada Leśników, w której wzięli udział m.in. dyrektorzy regionalni oraz reprezentanci nadleśnictw i wydziałów merytorycznych dyrekcji regionalnych. Podczas jej trwania pochylono się nad bieżącymi sprawami funkcjonowania Lasów Państwowych.

Ostatnim punktem tego dnia było upamiętnienie pielgrzymki. Z inicjatywy braci leśnej po naradzie, na terenie Instytutu im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego posadzono buk purpurowy. Purpura to kolor kardynalski, a buk i pamiątkowy kamień przypominać będą jubileuszową XXV Pielgrzymkę Leśników oraz beatyfikację Prymasa Tysiąclecia.