Zwiększamy potencjał lasów w pochłanianiu CO₂

Głównym celem projektu jest zwiększanie pochłaniania CO₂ przez lasy poprzez prowadzenie działań dodatkowych w leśnictwie, co przyczyni się do łagodzenia negatywnych skutków zmian klimatycznych.

Planowany okres realizacji: 2022-2055

Planowana liczba ton CO₂ pochłonięta przez lasy dzięki prowadzeniu dodatkowych działań w latach 2024-2053 wynosi: 3 015 300 t CO₂

Dlaczego to robimy?

Zwiększenie potencjału pochłaniania CO₂ przez lasy jest bardzo ważnym elementem łagodzenia zmian klimatu. Porozumienie paryskie zobowiązało wszystkie kraje do przedstawienia długoterminowych scenariuszy ograniczenia emisji gazów cieplarnianych i tym samym do zastosowania odpowiednich środków w celu zwiększenia potencjału ich usuwania. Działania te wpisują się ponadto w deklaracje wspierające osiągniecie celów klimatycznych wypracowane przez wspólnotę międzynarodową. Jedna z nich, „Lasy dla klimatu”, podkreśla rolę naturalnego pochłaniania CO₂ z atmosfery. Udział w tej inicjatywie zgłosiło 69 państw.

Co robimy?

Prowadząc standardową gospodarkę leśną: odnowienia lasu, zabiegi pielęgnacyjne czy pozyskanie drewna, stosujemy dodatkowe zabiegi wspomagające akumulację węgla przez lasy oraz zmniejszające emisję CO₂, np. z gleby. Działania dodatkowe w ramach projektu wprowadzamy na ponad 50 tys. ha obszarów leśnych, docelowo chcemy sprawdzić możliwość ich realizacji we wszystkich nadleśnictwach w Polsce.

Działania te obejmują:

• zalesienia gruntów nieleśnych oraz leśnych,
• wprowadzanie podszytów oraz podsadzeń,
• promowanie dobrych praktyk w procesie przygotowania gleby do podsadzeń lub odnowienia (ograniczenie emisji CO₂),
• urozmaicenie składu gatunkowego (wprowadzanie gatunków liściastych, daglezji, modrzewia, świerka),
• promowanie odnowień naturalnych.

Projekt ma charakter rozwojowy i zakłada pogłębianie wiedzy praktycznej na temat zdolności do akumulacji CO₂ w poszczególnych piętrach lasu, a także opracowanie wytycznych w zakresie doboru powierzchni i dodatkowych działań do projektu na kolejnych obszarach w pozostałych nadleśnictwach.

1. Liczymy swój ślad węglowy

Dążąc do zmniejszenia naszego wpływu na zmiany klimatyczne, podjęliśmy wyzwanie zmierzenia i oceny naszych emisji gazów cieplarnianych. Dzięki temu będziemy mogli bardziej świadomie i skutecznie wprowadzać działania zmierzające do redukcji śladu węglowego, a na dalszym etapie - ocenić, czy przynoszą one oczekiwane efekty.

W 2024 r. Lasy Państwowe po raz pierwszy policzyły swój ślad węglowy dla całej organizacji. Inwentaryzacja dotyczyła tzw. zakresów 1 i 2 raportowania śladu węglowego w roku 2023 r.

Zakres 1 obejmuje emisje bezpośrednie powstałe w wyniku spalania paliw w pojazdach, budynkach, urządzeniach i narzędziach, które są własnością Lasów Państwowych lub nad którymi sprawują one bezpośredni nadzór, a także emisje pochodzące z klimatyzacji.

W zakres 2 wchodzą z kolei emisje pośrednie, które nie są wytwarzane na terenie organizacji, ale powstają w wyniku produkcji energii elektrycznej i ciepła przez Lasy Państwowe kupowanych i zużywanych.

Zgodnie z przeprowadzonymi kalkulacjami całkowity ślad węglowy Lasów Państwowych w roku 2023 wyniósł   65 440,2 ton CO₂e (ekwiwalentu CO₂ w ujęciu market-based). Określenie market-based oznacza, że jest to ilość emisji obliczona na podstawie wskaźnika emisyjności publikowanego przez konkretnego sprzedawcę energii. W ujęciu location-based (czyli na podstawie średniego wskaźnika emisyjności dla Polski, który przedstawia faktyczną wielkość emisji powstałych na terenie kraju, publikowanego przez Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami) ślad węglowy Lasów Państwowych w ubiegłym roku wyniósł 60 615,7 ton CO₂e.

Znajomość wielkości tych emisji oraz miejsc ich powstawania jest kluczowa dla podjęcia działań, które pozwolą je zredukować, a tym samym zmniejszyć niekorzystny wpływ na klimat. Choć formalnie nie mamy obowiązku raportowania emisji wytwarzanych gazów cieplarnianych, to chcemy wprowadzać najlepsze praktyki, nie tylko w gospodarce leśnej czy ochronie przyrody, lecz także w innych obszarach naszej działalności.

Z których źródeł pochodzi najwięcej emisji gazów cieplarnianych w Lasach Państwowych?

W zakresie pierwszym (emisji bezpośrednich) - są to paliwa transportowe; w zakresie drugim (emisji pośrednich) - energia elektryczna.

Pod względem obszarów powstawania emisji - za ich największą część odpowiadają nieruchomości (ponad 71%). Pojazdy, drugie w kolejności, są źródłem 28% emisji gazów cieplarnianych. Narzędzia i maszyny specjalistyczne odpowiadały za ok. 1% zeszłorocznych emisji, co jest wartością nieznaczącą przy obecnej strukturze emisji, jednak jest to też źródło, które będzie monitorowane w kolejnych latach.

Wyniki pierwszego raportu nt. śladu węglowego LP wskazują, że - aby ograniczyć emisje - Lasy Państwowe muszą w pierwszej kolejności skupić się na poprawie efektywności energetycznej budynków oraz wymianie pojazdów na niskoemisyjne.

Lasy Państwowe podjęły i prowadzą konsekwentnie od kilku lat wiele inicjatyw dekarbonizacyjnych m.in. w ramach projektów rozwojowych: „Podnoszenie efektywności energetycznej budynków w PGL LP” oraz „Las Energii”. Są wśród nich m.in.:

• Proces audytowania energetycznego budynków w celu identyfikacji działań poprawiających ich efektywność energetyczną, które będą mogły być wdrożone w LP.
• Produkcja energii z OZE we własnych instalacjach, głównie fotowoltaicznych. W ten sposób wyprodukowaliśmy 3 303,6 MWh w 2023 r.
• Wykorzystanie pojazdów elektrycznych.
• Zakup zielonej energii od zewnętrznych dostawców. W 2023 r. zakupiliśmy 3 661 MWh zielonej energii.
• Automatyzacja zbierania danych i liczenia śladu węglowego wraz z ich zarządzaniem.
• Edukacja wewnętrzna - szkolenia dla pracowników LP, promocja dobrych praktyk m.in. w oszczędnym gospodarowaniu energią.
• Wykorzystanie biomasy na cele energetyczne (emisje z tego działania są monitorowane i raportowane).

Lasy Państwowe jako główny dostawca drewna w Polsce muszą brać pod uwagę, że nie funkcjonują w gospodarczej i legislacyjnej próżni. Znacząca część odbiorców tego surowca już jest albo będzie w najbliższym czasie musiała ujawniać ślad węglowy swoich produktów, który powstał w trakcie ich wytworzenia. Bez informacji o śladzie węglowym od producenta surowca nie będą oni w stanie w pełni tego zrobić. Wymóg ten już teraz można porównać z potrzebą posiadania certyfikatów typu FSC/PEFC.

Obecnie w Lasach Państwowych trwają przygotowania do rozszerzenia inwentaryzacji i obliczania śladu węglowego produktów LP w całym cyklu ich życia, czyli w tzw. zakresie „od kołyski do bramy”. Przeprowadzanie kalkulacji emisji gazów cieplarnianych planowane jest co roku.

Zbieranie danych do inwentaryzacji trwa kilka miesięcy i jest nie lada wyzwaniem, zważywszy na fakt, że w skład LP wchodzi blisko 500 jednostek o różnej charakterystyce energetycznej. W celu agregacji danych wykorzystano indywidualne narzędzie opracowane przez Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych we współpracy z Dyrekcją Generalną Lasów Państwowych na potrzeby całej organizacji. Natomiast sam proces poprzedził cykl szkoleń dla pracowników LP odpowiedzialnych za wprowadzanie danych do aplikacji.

2. Kredyty węglowe wysokiej jakości

Dlaczego to robimy?

W ramach projektu „Lasy Węglowe” planujemy ubiegać się o certyfikację zgodności z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/3012 z dnia 27 listopada 2024 r. w sprawie ustanowienia unijnych ram certyfikacji trwałego pochłaniania dwutlenku węgla, technik węglochłonnych oraz składowania dwutlenku węgla w produktach.

Kredyty węglowe udostępnimy na dobrowolnym rynku obrotu jednostkami redukcji emisji CO₂. Nabywają je firmy, które wyliczyły już swój ślad węglowy i poprzez zakup kredytów węglowych mogą zneutralizować jego część. W ten sposób realizują różne cele z zakresu społecznej odpowiedzialności biznesu (CSR) czy działalności pozafinansowej przedsiębiorstw (ESG).

3. Emisje GHG w jednostkach organizacyjnych Lasów Państwowych za rok 2023

Mapa emisji GHG dostępna jest tutaj.