Warunki przyrodniczo - leśne:
Nadleśnictwo Rudziniec położone jest w Śląskiej Krainie Przyrodniczo-Leśnej, w Dzielnicach Kędzierzyńsko-Rybnickiej i Równiny Opolskiej.
Powierzchnia ogólna:
ok. 18,6 tys. ha
3 Obręby:
- Toszek
- Pławniowice
- Rachowice
15 Leśnictw:
- Świbie
- Dąbrówka
- Centawa
- Płużnica
- Ciochowice
- Paczyna
- Proboszczowice
- Nogowczyce
- Łaskarzówka
- Bojszów
- Kozłów
- Łącza
- Ostropa
- Trachy
- Sierakowice
oraz
- Gospodarstwo Szkółkarskie
- Ośrodek Hodowli Zwierzyny „Gajdowe”.
Siedliska leśne:
- lasowe 79%
- borowe 21%.
Główne gatunki lasotwórcze:
- sosna 65 %
- brzoza 12 %
- dąb 9 %
- olcha 5%
- modrzew 4%
- buk 3 %
- pozostałe 2 %.
Nadzór nad lasami nie stanowiącymi własności Skarbu Państwa pełniony jest na powierzchni ok. 500 ha.
Klimat terenu Nadleśnictwa należy do strefy środkowo-europejskiej. W ciągu ostatniego dziesięciolecia nastąpiło zmniejszenie ilości opadów, co pociągnęło za sobą obniżenie poziomu wód gruntowych i zmianę dużej części siedlisk z wilgotnych na świeże.
Historia Nadleśnictwa:
W ramach reorganizacji w Lasach Państwowych, z dniem 1.10.1972 r. połączono trzy dotychczasowe nadleśnictwa: Toszek, Pławniowice i Rachowice, tworząc Nadleśnictwo Rudziniec. Byłe nadleśnictwa, obecne obręby, zostały utworzone w roku 1945 na podstawie dekretu PKWN z roku 1944. W skład byłych nadleśnictw weszły upaństwowione lasy wielkich własności ziemskich oraz w niewielkiej części dawne lasy państwowe.
Pierwszym Nadleśniczym połączonego Nadleśnictwa został inż. Lucjan Witecki, który sprawował swą funkcję do dnia 31.05.1980 r. Od dnia 01.06.1980 r. do chwili obecnej Nadleśniczym jest mgr inż. Tadeusz Mamok.
Informacja gospodarcza:
Brak jest danych odnośnie przeszłej gospodarki leśnej przed rokiem 1945. Analiza istniejących drzewostanów, pozwala jednak wyciągnąć określone wnioski. Postępowanie hodowlane było w dużym stopniu podporządkowane osiągnięciu jak najwyższej renty gruntowej, co spowodowało hodowlę głównie drzewostanów świerkowych, przy małej trosce o takie gatunki jak: dąb, buk, modrzew, których udział stopniowo malał lub zanikał, nawet na żyznych siedliskach lasowych. Użytkowanie rębne prowadzone było głównie zrębami zupełnymi i to często nawet na znacznych powierzchniach, o czym świadczą istniejące dzisiaj jednowiekowe monokultury występujące. Według danych zawartych w 20-lenim operacie urządzeniowym byłego Nadleśnictwa Rachowice, sporządzonego w 1930 r., wynika że wskaźnik użytkowania z i ha powierzchni zalesionej wynosił 4,6 m3, rozmiar użytkowania przewidywał 74 ha zrębów zupełnych rocznie.
Procentowy udział gatunków wynosił wtedy:
- sosna 74 %,
- świerk 22 %,
- liściaste ok. 4 %.
Wiek rębności dla sosny 80 lat, a dla świerka 60 lat. Zakładane uprawy w tym okresie były zawsze grodzone w celu ich zabezpieczenia przed szkodami od zwierzyny płowej.
Po roku 1945 w zagospodarowaniu lasu stosowano zasadniczo sposób zrębowy (rębnia Ia i Ib), a prowadzona w latach 1948-51 rębnia gniazdowa i skupiona na siedliskach boru mieszanego i lasu mieszanego nie sprawdziła się (szkody od wiatrów). Odnowienia prowadzono głównie sadzeniem przy zastosowaniu sosny i świerka, a na siedliskach żyźniejszych dodatkowo gatunki liściaste.
Z klęsk żywiołowych, jakie w przeszłości nawiedziły lasy rudzinieckie można odnotować, huragan z roku 1801, kiedy uległo zniszczeniu 800 ha lasu. W roku 1928 wiatr zniszczył 400 ha drzewostanu świerkowego. W 1946 roku pożar strawił las na powierzchni 350 ha. Od tego czasu lasy zaczął atakować kornik drukarz. W latach 1953/54 i 1960/61 na powierzchni ok. 700 ha pojawiła się gradacja osnuji gwiaździstej, którą zwalczano przy pomocy opylaczy naziemnych oraz z samolotów.
W roku 1992 największy pożar w Europie objął swym zasięgiem 2 154 ha rudzinieckich lasów. Dużym sukcesem jest dla nas fakt, że mimo wielu trudności, już 3 lata po tej klęsce zakończyliśmy uproduktywnianie pożarzyska zalesiając 1137 ha. Na pozostałym obszarze wystąpiło odnowienie naturalne, głównie brzozowe. Sposób w jaki przywróciliśmy nowy las na spalonym terenie – inżynieryjna, pionierska myśl techniczna i precyzyjne wykonanie sprawiły, że do dziś gościmy na pożarzysku wielu entuzjastów i sympatyków którym przybliżamy szczegóły tego zagospodarowania. Gatunki tworzące nowy las dobrane są bardzo szczegółowo do żyzności i wilgotności gleby, tak aby każde drzewo było na swoim miejscu, i choć efekt tej pracy – plon zbiorą dopiero następne pokolenia leśników (za ok. 100 – 150 lat), już dziś wiemy że las ten będzie z pewnością biologicznie silniejszy i odporniejszy od spalonego. Mimo tego sukcesu do dnia dzisiejszego na niewielkich fragmentach walczymy z pojawiającymi się problemami posiłkując się ekspertyzami glebowymi, melioracyjnymi a także badaniami z zakresu szczegółowej ochrony lasu.
Środowisko i ekologia
Wszystkie lasy znajdują się w II strefie uszkodzeń przemysłowych. Nadleśnictwo Rudziniec leży na zachodnim obrzeżu Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. W pobliżu znajdują się Zakłady Chemiczne w Kędzierzynie-Koźlu i Blachowni Śląskiej. Szkody ekologiczne powodują skrócenie igliwia, przerzedzenie koron i osłabienie żywotności drzewostanów, a także prześwietlenie dna lasu. Czynniki te pociągają za sobą bardzo silne zachwaszczenie co stwarza duże problemy przy pracach odnowieniowych i pielęgnacyjnych. Następstwem osłabienia drzew jest opanowanie drzewostanów przez szkodliwe owady i grzyby.
Warunki przyrodniczo-leśne
Na terenie Nadleśnictwa bytują jelenie, daniele, sarny, dziki, zające, lisy, kuny i borsuki. Z ptaków można zaobserwować: kuropatwy, bażanty, dzikie kaczki, łabędzie, mewy, czaple, bociany, sowy, dzięcioły, drobne ptactwo wróblowate, gołębie, kruki, kosy, szczygły, zięby i wiele innych gatunków. Na terenie dwóch leśnictw gniazduje bocian czarny.
W Obrębie Toszek znajdują się dwa rezerwaty częściowe: „Hubert” o powierzchni ponad 19 ha i „Płużnica” o powierzchni ok. 3 ha utworzone w roku 1957 w celu ochrony fragmentów lasu mieszanego o cechach naturalnych. Planowane jest także utworzenie rezerwatu „Dąbrowa” o powierzchni ok. 77 ha dla ochrony biocenozy zbliżonej do naturalnej.
W zasięgu terytorialnym Nadleśnictwa znajdują się obiekty zabytkowe, takie jak: Zespół Pałacowo - Ogrodowy w Pławniowicach z licznymi drzewami pomnikowymi, ruiny zamku w Toszku wraz z otaczającą zabudową, drewniane kościółki w Poniszowicach, Rudzińcu i Bojszowie. Są też liczne pomniki przyrody: dęby o obwodach od 250 do 690 cm, aleja brzóz czarnych, tulipanowiec oraz klon polny. W listopadzie 1993 roku decyzją wojewody katowickiego został powołany park krajobrazowy „Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich”, w skład którego wchodzi leśnictwo Trachy obrębu Rachowice.
Ciekawe miejsca dziedzictwa historycznego i kulturowego
Będąc tylko zarządcami lasów państwowych staramy się wyjść naprzeciw zapotrzebowaniom społecznym, w związku z czym:
1. W czerwcu 1996 roku w miejscowości Centawa koło Jemielnicy otwarliśmy Łowisko Specjalne Gajdowe w celu komercyjnego połowu ryb. Powierzchnia stawu wynosi 8,15 ha. W swoim zamyśle ma ono również stanowić atrakcyjny dodatek do Ośrodka Hodowli Zwierzyny „Gajdowe” i związanego z nim kompleksu hotelowo-gastronomicznego.
Niebagatelne znaczenie przy powstaniu łowiska miało szeroko rozumiane udostępnianie części terenów leśnych dla społeczeństwa (forma realizacji public relations Lasów Państwowych).W roku 1999 rozpoczęto rozbudowę stawu, która przyczyniła się do zwiększenia lustra wody i głębokości stawu a także przez wybudowanie malowniczych wysepek do zwiększenia atrakcyjności obiektu. Każdy chętny może spędzić miło czas na łowieniu ryb. Każdy też ma możliwość przenocowania w pobliskim obiekcie hotelowym o wysokim standardzie z zapleczem gastronomicznym.
W okolicach stawu oraz w przylegającym kompleksie leśnym można zaobserwować wiele rzadkich przedstawicieli świata ptaków.
Dla chętnych zakosztowania odrobiny wiedzy o środowisku przyrodniczym projektowane są wokół stawu i w pobliskim lesie dwie ścieżki edukacyjne dla dzieci i młodzieży a także plac zabaw dla najmłodszych.
2. Wybudowano również trzy ścieżki przyrodniczo-leśne –"Pożarzysko" w leśnictwie Łącza na terenie pożarzyska z 1992 roku, "Rachowice" w leśnictwie Ostropa we fragmencie starodrzewiu bukowego oraz "Gajdowe" położoną w miejscowości Centawa na terenie Łowiska Specjalnego Gajdowe. Ścieżki te oprócz prezentacji piękna naszych lasów mają kształtować w młodzieży postawy proekologiczne. Ścieżka na pożarzysku przebiega obok wieży obserwacyjnej zaopatrzonej w taras widokowy z którego można oglądać największe pożarzysko w Europie oraz sposób zagospodarowania spalonej powierzchni.
3. Przez teren naszego nadleśnictwa biegną wytyczone trasy rowerowe z najbardziej uczęszczaną – wokół jeziora Pławniowickiego.
4. Zaprojektowaną mamy już również trasę do jazdy konnej biegnąca przez miejscowości: Paczynę – Taciszów – Łaskarzówka.
5. Rozumiejąc zapotrzebowanie społeczne Nadleśnictwo Rudziniec udostępniło turystom i osobom wypoczywającym część dróg leśnych nad Jeziorem Pławniowickim.
6. Bardzo aktywnie włączyliśmy się również w działalność dydaktyczno-szkoleniową przeprowadzając cały szereg prelekcji i pokazów dla przedszkoli, szkół, oraz różnych organizacji społecznych.
1."Wzgórze sznurowe"- krzyż upamiętniajacy miejsce krwawej potyczki z czasów wojny trzydziestoletniej (1618-1648) w pobliżu oddz. 97 leśnictwo Proboszczowice14."Jeńcy radzieccy" -pomnik upamiętniajacy żołnierzy radzieckich który zgineli w latach 1941-43 w obozie jenieckim w okolicach wsi Kozłów-oddz.55 leśnictwo Kozłów
2."Śmierć leśniczego"- drewniana kapliczka upamiętniająca śmierć leśniczego który zginął w 1945 roku -oddz.83 leśnictwo Proboszczowice
3."Krzysztof" - metalowy krzyż upamiętniający śmierć robotnika leśnego -oddz.100 leśnictwo Proboszczowice
4."Smierć wozaka"-drewniana kapliczka upamietniająca śmierć wozaka z przed II wojny światowej -oddz.102 leśnictwo Proboszczowice
5."Grób Nadleśniczego"-pomnik granitowy upamietniajacy śmierć nadlesniczego Alberta Grossmanna zastrzelonego przez kłusowników w 1919 roku - oddz.184 leśnictwo Paczyna
6."Grób leśniczego"- grób murowany leśniczego Oskara Fuscha który został zamordowany 17.01.1945 roku przez żołnierzy sowieckichoddz.174 leśnictwo Łącza
7." Pamiątkowy kamień"- kamień upamietniający 40-lecie isnienia Koła Łowieckiego" Łoś" - oddz.179 leśnictwo Łącza
8."Kapliczka Świętego Huberta"- oddz.233 lesnictwo Bojszów
9."Bunkry"- 5 bunkrów wojskowych które wykorzystywane były przez wojsko jeszcze wlatach powojennych - oddz.40 leśnictwo Kozłów
10."Śmierć myśliwego" - krzyż z piaskowca upamiętniający śmierć myśliwego Maxa Mendel w dniu 23.11.1932 roku z rąk kłusowników -oddz.40 leśnictwo Kozłów
11."Ostatnie polowanie"-kamień upamiętniający miejsce zamordowania w dniu 31.12.1989 roku myśliwego Marka Szlenzaka - oddz.97 leśnictwo Ostropa
12."Kapliczka Świętego Rocha"-kapliczka sw.Rocha z rzeżbą drewnianą w wielkosci naturalnej - oddz.136 lesnictwo Trachy
13."Tragiczna śmierć" - krzyż upamiętniajacy morderstwo młodej dziewczyny Edity Faber w dniu 26.08.1956 roku - oddz.139 leśnictwo Trachy
14."Doktor Roger"- pomnik upamiętniający miejsce śmierci w dniu 7 .01 1865 roku Julisza Rogera -lekarza,społecznika,zbieracza pieśni ludowych.-oddz.74 leśnictwo Kozłów
15.Polana śmierci" -prawdopodobne miejsce mordu 180 partyzantów NSZ przez funkcjonariuszy UB - oddz.10 leśnictwo Centawa
16.."Jeńcy radzieccy" -pomnik upamiętniajacy żołnierzy radzieckich który zgineli w latach 1941-43 w obozie jenieckim w okolicach wsi Kozłów-oddz.55 leśnictwo Kozłów
Gospodarka łowiecka
Na terenie Nadleśnictwa istnieje 8 obwodów łowieckich, na których gospodaruje 7 kół łowieckich. Nadleśnictwo zarządza również dwoma obwodami wyłączonymi z dzierżawienia, o łącznej pow. 10 510 ha w tym 3 484 ha pow. leśnej. W 1996 roku na terenie leśnictwa Warmątowice utworzono dla wędkarzy ogólnodostępne łowisko specjalne „Gajdowe”, gospodarujące na powierzchni ok. 5 ha lustra wody metodą „Put and take”. W pobliżu, do dyspozycji pozostaje również kwatera myśliwska z usługami hotelowymi.
Działalność prospołeczna
Będąc tylko zarządcami lasów państwowych staramy się wyjść naprzeciw zapotrzebowaniom społecznym, w związku z czym:
1. W czerwcu 1996 roku w miejscowości Centawa koło Jemielnicy otwarliśmy Łowisko Specjalne Gajdowe w celu komercyjnego połowu ryb. Powierzchnia stawu wynosi 8,15 ha. W swoim zamyśle ma ono również stanowić atrakcyjny dodatek do Ośrodka Hodowli Zwierzyny „Gajdowe” i związanego z nim kompleksu hotelowo-gastronomicznego.
Niebagatelne znaczenie przy powstaniu łowiska miało szeroko rozumiane udostępnianie części terenów leśnych dla społeczeństwa (forma realizacji public relations Lasów Państwowych).W roku 1999 rozpoczęto rozbudowę stawu, która przyczyniła się do zwiększenia lustra wody i głębokości stawu a także przez wybudowanie malowniczych wysepek do zwiększenia atrakcyjności obiektu. Każdy chętny może spędzić miło czas na łowieniu ryb. Każdy też ma możliwość przenocowania w pobliskim obiekcie hotelowym o wysokim standardzie z zapleczem gastronomicznym.
W okolicach stawu oraz w przylegającym kompleksie leśnym można zaobserwować wiele rzadkich przedstawicieli świata ptaków.
Dla chętnych zakosztowania odrobiny wiedzy o środowisku przyrodniczym projektowane są wokół stawu i w pobliskim lesie dwie ścieżki edukacyjne dla dzieci i młodzieży a także plac zabaw dla najmłodszych.
2. Wybudowano również trzy ścieżki przyrodniczo-leśne –"Pożarzysko" w leśnictwie Łącza na terenie pożarzyska z 1992 roku, "Rachowice" w leśnictwie Ostropa we fragmencie starodrzewiu bukowego oraz "Gajdowe" położoną w miejscowości Centawa na terenie Łowiska Specjalnego Gajdowe. Ścieżki te oprócz prezentacji piękna naszych lasów mają kształtować w młodzieży postawy proekologiczne. Ścieżka na pożarzysku przebiega obok wieży obserwacyjnej zaopatrzonej w taras widokowy z którego można oglądać największe pożarzysko w Europie oraz sposób zagospodarowania spalonej powierzchni.
3. Przez teren naszego nadleśnictwa biegną wytyczone trasy rowerowe z najbardziej uczęszczaną – wokół jeziora Pławniowickiego.
4. Zaprojektowaną mamy już również trasę do jazdy konnej biegnąca przez miejscowości: Paczynę – Taciszów – Łaskarzówka.
5. Rozumiejąc zapotrzebowanie społeczne Nadleśnictwo Rudziniec udostępniło turystom i osobom wypoczywającym część dróg leśnych nad Jeziorem Pławniowickim.
6. Bardzo aktywnie włączyliśmy się również w działalność dydaktyczno-szkoleniową przeprowadzając cały szereg prelekcji i pokazów dla przedszkoli, szkół, oraz różnych organizacji społecznych.