Ochrona lasu w Nadleśnictwie


Zabiegi ochronne w Nadleśnictwie Prószków to różnego rodzaju działania mające na celu: ochronę przed zwierzyną, ochronę przed szkodliwymi owadami i przed chorobami grzybowymi, ochronę pożytecznej fauny i wiele innych.

Ochrona przed zwierzyną


W celu ochrony zakładanych i istniejących upraw przed zwierzyną stosuje się różne metody takie jak grodzenia upraw siatką leśną, indywidualne osłonki siatkowe, palikowanie a także repelenty – środki chemiczne, które zabezpieczają sadzonki i drzewka starsze przed zgryzaniem i spałowaniem.
Grodzenia siatką stosuje się najczęściej w celu zabezpieczania upraw z gatunkami liściastymi – dąb, buk, jesion, ponieważ właśnie te gatunki są przysmakiem saren i jeleni. Zwierzęta te w młodych uprawach powodują szkody nazywane przez leśników zgryzaniem. Polegają one na uszkadzaniu – zgryzaniu wierzchołkowych części pędów młodych drzew wraz liśćmi i pączkami. Zgryzaniu najmłodszych sadzonek często towarzyszy ich wyrywanie razem z systemem korzeniowym, ponieważ jeleniowate nie posiadają siekaczy w górnej szczęce – podcinają pęd dolnymi siekaczami i odrywają pęd przez szarpnięcie głową, co częstokroć powoduje wyrwanie sadzonki.
Dla ochrony pojedynczych sadzonek drzew liściastych stosuje się specjalne osłonki indywidualne, które pozwalają sadzonce osiągnąć wysokość uniemożliwiającą już zgryzienie pączka szczytowego.
Spałowanie to szkoda polegająca na zdzieraniu kory z pni drzew przez niektóre ssaki. Spałowana kora jest zjadana. Najczęstszymi sprawcami spałowania są jeleń, łoś, daniel i wyjątkowo sarna. Uszkodzone miejsca na pniu nazywane są „spałami”. W zależności od pory roku, w której nastąpiło uszkodzenie mają różne kształty. Największe uszkodzenia to tzw. „spały letnie”. Związane jest to z wiosennym ruszeniem soków. Zwierzę podcina korę siekaczami i szarpnięciem głowy odrywa łatwo oddzielające się kawałki. Długość spał letnich często przewyższa zasięg głowy zwierzęcia. W okresie późnej jesieni i zimy, gdy soki w roślinach przestają krążyć i kora trudno oddziela się od pnia jeleniowate zestrugują ją za pomocą siekaczy. Powstała w ten sposób „spała zimowa” jest mniejsza i znacznie łatwiej ulega zabliźnieniu.

Prócz gatunków jeleniowatych szkody w lasach powodują również gryzonie (norniki, mysz leśna, mysz zaroślowa i inne). Mogą one ogryzać korę na młodych sadzonkach, zgryzać pędy czy podgryzać korzenie. Masowe pojawianie się gryzoni może stanowić przeszkodę w prowadzeniu prawidłowej gospodarki leśnej. W celu ograniczenia gryzoni, na nowo zakładanych uprawach budowane są specjalne „wysiadki” – czatownie dla ptaków drapieżnych, których główny pokarm stanowią właśnie gryzonie.

Ochrona przed szkodliwymi owadami


Owady widziane przez pryzmat gospodarki leśnej można podzielić na: szkodliwe, pożyteczne i obojętne.
Szkodliwe owady leśne dzielimy na szkodniki pierwotne, które atakują zdrowe drzewa (tzw. foliofagi, czyli owady liściożerne) i wtórne – atakujące i zasiedlające drzewa, które zostały osłabione w skutek działania innych czynników, takich jak susza czy zanieczyszczenia przemysłowe. Wśród szkodników pierwotnych najwięcej szkód wyrządzają owady, których larwy ogryzają lub zjadają liście czy igły. Poważne problemy sprawiają też owady żerujące na korzeniach drzew i krzewów. Masowe pojawianie się jakiegoś szkodnika nazywane jest gradacją i może wyrządzać poważne szkody.
Ochrona przed szkodliwymi owadami pierwotnymi i wtórnymi to przede wszystkim wykładanie i kontrola różnego rodzaju pułapek na owady (feromonowych i klasycznych) a także wyznaczanie i szybkie usuwanie z lasu drzew opanowanych przez szkodniki.
Wykładanie pułapek klasycznych polega na ścinaniu i pozostawianiu w lesie drzew przeznaczonych do zasiedlenia przez szkodniki. Po zasiedleniu drzewa te koruje się i usuwa z lasu.
Pułapki feromonowe to specjalne „skrzynki” lub „rury” (na zdjęciu), w których umieszcza się feromon – środek zwabiający owady. Owady, zwabione przez feromon wchodzą do wnętrza pułapki i wpadają do specjalnego pojemnika, skąd są systematycznie usuwane i niszczone. Pułapki feromonowe spełniają rolę prognostyczno – zwalczającą, tzn., że po ilości odławianych szkodników jesteśmy w stanie określić termin rójki (czyli gromadnego lotu godowego owadów), oraz przewidzieć stopień zagrożenia dla całego lasu.

Ochrona pożytecznej fauny

Ochrona pożytecznej fauny polega na „pomocy” organizmom, które bezpośrednio przyczyniają się do rozrzedzenia populacji szkodliwych roślinożerców. Z reguły są to czynności takie jak wywieszanie i czyszczenie budek lęgowych dla ptaków i schronów dla nietoperzy, grodzenie mrowisk, budowa czatowni dla ptaków drapieżnych, budowa remiz czy dokarmianie ptaków w okresie zimowym. Ptaki są obok mrówek największymi sprzymierzeńcami leśników w walce ze szkodliwymi owadami. Kontrolują one całe drzewa – od wierzchołka aż do szyi korzeniowej, a ich „żarłoczność” zwłaszcza w porze lęgów i karmienia potomstwa, może znacznie ograniczyć występowanie szkodliwych owadów.