Formy ochrony przyrody występujące na terenie Nadleśnictwa Opole.

 1.     Obszary chronionego krajobrazu.

 1a. Obszar Chronionego krajobrazu „Bory Niemodlińskie”
Na mocy Rozporządzenia Wojewody Opolskiego nr 0151/P/16/26 z dnia 8 maja 2006r. utworzono „Obszar Chronionego Krajobrazu – Bory Niemodlińskie” obejmujący swoim zasięgiem część lasów nadleśnictwa na terenie Dąbrowa Opolska o łącznej powierzchni 3702,01 ha zlokalizowanych na południe od linii kolejowej Opole – Brzeg. Na południe od miejscowości Polska Nowa Wieś na wysokości oddziału 194 w obrębie Dąbrowa Opolska granica „Obszaru” przekracza linię kolejową Opole – Nysa przechodząc na teren Nadleśnictwa Prószków a od południowego-zachodu w miejscowości Małe Tułowice opuszcza obszar obrębu Dąbrowa Opolska wchodząc na teren Nadleśnictwa Tułowice.
 1b. Obszar Chronionego Krajobrazu „Lasy Stobrawsko Turawskie”  
Obszar ten utworzono również na mocy w/w uchwały. Obejmuje on swoim zasięgiem skrawek lasów obrębu leśnego Grudzice (6,84 ha), znaczną część lasów obrębu Krasiejów (5 748,68 ha) oraz obrębu Zbicko (5 407,30 ha). Łącznie na terenie nadleśnictwa Obszar Chronionego Krajobrazu „Lasy Stobrawsko Turawskie” zajmuje powierzchnię 11162,82 ha.
Obszar Chronionego Krajobrazu „Lasy Stobrawsko Turawskie”, jako całość zajmuje powierzchnię 118 367 ha. Głównym walorem przyrodniczym obszaru są różnorodne gatunkowo i siedliskowo lasy. Lasy w znacznej części poprzecinane są gęstą siecią dolin rzecznych, bogatych w ekosystemy łąkowe oraz liczne kompleksy stawów hodowlanych.
 
2.     Parki krajobrazowe.
 2a. „Stobrawski Park Krajobrazowy”
Utworzony został na mocy Rozporządzenia nr 0151/P/19/2006 Wojewody Opolskiego z dnia 8 maja 2006 roku. Łącznie „Stobrawski Park Krajobrazowy”
zajmuje powierzchnię 52 637 ha. Najcenniejsze przyrodniczo fragmenty parku znajdują się w dolinach rzek Odry, Stobrawy i Budkowiczanki a ich unikatowość związana jest z okresowymi zalewami. Do dnia dzisiejszego, na terenie parku stwierdzono występowanie 34 gatunków roślin prawnie chronionych, z czego do najciekawszych zaliczyć należy kotewkę orzech wodny i rosiczkę okrągłolistną.
„Stobrawski Park Krajobrazowy” tylko niewielką swoją częścią obejmuje teren Nadleśnictwa Opole (oddziały 1,2,3,4,5 obrębu leśnego Dąbrowa Opolska o łącznej powierzchni 132,64 ha).
 
3.     Europejska sieć ekologiczna „NATURA 2000”
 
3a. Obszar Specjalnej Ochrony (OSO) „Grądy Odrzańskie”, kod obszaru PLB020002, powierzchnia  19.999,30 ha, na terenie Nadleśnictwa Opole – 128,62 ha.
Obszar obejmuje 70-cio kilometrowy odcinek doliny Odry miedzy Narokiem a Wrocławiem. Dolina pokryta jest lasami, łąkami, pastwiskami i polami uprawnymi. Lasy składają się przede wszystkim z drzewostanów dębowo-grabowych, jednakże zachowały się małe płaty zadrzewień olszowo-wiązowych i wierzbowo-topolowych. Znajdują się tu liczne cieki wodne, stare koryta rzeczne, pozostałości rozlewisk i stawów. Teren jest silnie zmeliorowany.
Ostoja ptasia. Występuje tu co najmniej 22 gatunków ptaków z Załącznika I Dyrektywy Ptasiej, 5 gatunków z Polskiej Czerwonej Księgi. W okresie lęgowym obszar zasiedla co najmniej 1% populacji krajowej następujących gatunków ptaków: dzięcioł zielono siwy, kania czarna, kania ruda, muchołówka biało szyja, czapla siwa, trzmielojad, bielik, sieweczka rzeczna, srokosz i dzięcioł średni.
Zagrożeniem dla tego obszaru jest postępujące zanieczyszczanie wód oraz osuszanie terenu. Ponadto zagrożenia mogłyby wystąpić w wypadku odstąpienia od obowiązujących zasad gospodarki leśnej.        
 
3b. Obszar Specjalnej Ochrony (OSO) „Jezioro Turawskie”, kod obszaru PLB160004, o powierzchni 2.124,90 ha, na terenie Nadleśnictwa Opole – 0,41 ha, (utworzony również na podstawie zapisów Dyrektywy Ptasiej).
Obszar stanowi duży zbiornik retencyjny na rzece Mała Panew, w większości otoczony przez lasy. Zachodni brzeg i część południowego są obwałowane. Brzegi północny i wschodni są porośnięte roślinnością wynurzoną i pasmem zarośli wierzbowych. Występują tu znaczne wahania poziomu wody. Przy niskim stanie wody we wschodniej części zbiornika odsłaniają się wielkie połacie piaszczystego i mulistego dna.
Na terenie obszaru występuje co najmniej 24 gatunków ptaków. Jest to ważny teren dla migrujących ptaków wodno-błotnych. Liczebność kaczkowatych (Anatidae) na przelotach oraz zimujących może osiągać 25000 osobników. W okresie wędrówek występuje co najmniej 1% populacji szlaku wędrówkowego krzyżówki, stosunkowo duże koncentracje osiąga cyraneczka, biegus malutki, biegus zmienny, kszyk, ptaki wodo-błotne występują w koncentracjach powyżej 22000 osobników.
Głównymi zagrożeniami dla tego obszaru są: duże wahania poziomu wody, usuwanie drzew i krzewów z brzegów zbiornika, penetrowanie siedlisk przez ludzi i zwierzęta domowe, rozbudowa infrastruktury technicznej, ścieki, polowania, kłusownictwo, hałas oraz wypalanie roślinności.        
OSO „Jezioro Turawskie” obejmuje również niewielką część Nadleśnictwa Opole obrębu leśnego Zbicko.
 
3c. Specjalny Obszar Ochrony (SOO) „Bory Niemodlińskie”, kod obszaru PLH160005, o powierzchni 4.541,30 ha (utworzony na podstawie zapisów Dyrektywy Siedliskowej).
Obszar Borów Niemodlińskich jest rozległym kompleksem leśnym rozciągającym się na falistej i równinnej wysoczyźnie polodowcowej porozcinanej dolinkami rzecznymi, między dolinami Nysy Kłodzkiej i Odry. Równiny wodnolodowcowe oraz ostańce denudacyjne zbudowane z osadów plioceńskiej sieci rzecznej i iłów mioceńskich, urozmaicają zespoły wydm dochodzących do 15 metrów wysokości, a także bezodpływowe zagłębienia, w których zlokalizowane są bory bagienne i torfowiska. Większa część ostoi jest zalesiona, głównie lasami o charakterze gospodarczym, wśród których zachowały się liczne fragmenty lasów o charakterze rodzimym. Wśród lasów występują duże kompleksy stawów z charakterystycznymi dla tych ekosystemów zespołami roślinności i fauny wodno-błotnej. Obszar stanowi część dużego, zwartego kompleksu leśnego, którego część zachodnia, proponowana do ochrony jako ostoja siedliskowa, charakteryzuje się bardzo dużą różnorodnością siedliskową, od siedlisk suchych na wydmach do skrajnie wilgotnych torfowisk i stawów. Mozaikowy charakter siedlisk oraz silne związki funkcjonalno-przestrzenne między nimi uzasadniają objęcie większego obszaru niż zespołu chronionych dyrektywą UE siedlisk przyrodniczych.
Szczególną wartość prezentuje zespół torfowisk przejściowych, trzęsawisk i torfowisk wysokich – jedne z ostatnich zachowanych kompleksów tego typu na terenie województwa opolskiego. Torfowiskom towarzyszą bory bagienne o charakterze priorytetowym oraz duże powierzchnie lasów grądowych. Na podkreślenie zasługuje bogata fauna kręgowa z dwoma gatunkami nietoperzy (borowiec wielki oraz gacek brunatny), których siedliska związane są z licznie występującymi tu zbiornikami wodnymi oraz starodrzewami grądowymi.
Do podstawowych zagrożeń należy zaliczyć intensyfikację gospodarki leśnej powiązaną z osuszaniem bagien i torfowisk. Na przebiegającej przez obszar autostradzie A4 brakuje przejść ekologicznych dla dużych zwierząt.           
SOO „Bory Niemodlińskie” obejmuje również część Nadleśnictwa Opole obrębu leśnego Dąbrowa Niemodlińska o powierzchni 1.348,64 ha. Znajduje się tam m. inn. rezerwat przyrody „Prądy” (36,77 ha).
 
3d. Specjalny Obszar ochrony (SOO) „Łąki w okolicach Chrząstowic”, kod obszaru PLH160010, o powierzchni 795,00 ha, na terenie Nadleśnictwa Opole – 5,80 ha (utworzony na podstawie zapisów Dyrektywy Siedliskowej).
Obszar obejmuje duży kompleks łąkowy. Łąki rozciągają się po obu stronach drogi krajowej nr 46 Opole-Częstochowa. Miejscami są koszone, miejscami teren pokrywają odłogowane użytki zielone. Na całym areale miejscami występują kępy zadrzewień złożone z wierzb i olch lub pojedyncze okazy tych drzew. W niektórych fragmentach pojawiają się także brzozy. Znaczne obszary reprezentują dobrze zachowane zbiorowiska z rzędu Molinietalia caeruleae. Spośród rosnących tutaj gatunków można wymienić wiązówkę błotną, trzęślicę modrą, ostrożnia warzywnego. W miejscach bardziej podsuszonych, przy drodze w znacznych ilościach występują osty. Miejscami licznie pojawia się krwiściąg lekarski. Na obrzeżach kompleksu i w otoczeniu stacji benzynowej przeważają zbiorowiska ruderalne. W okresie letnim fragmenty nie koszone są trudno dostępne ze względu na zagęszczenie i wysokość roślin. rzeka Chrząstawa jest niewielkim ciekiem płynącym w zachodniej części omawianego obszaru. Nawadnia ona obszar , przez który przepływa utrzymując znaczną jego część w dobrej kondycji siedliskowej. Gleby to głównie mady, lokalnie namuły. Na większości obszaru wody gruntowe występują na głębokości 0,5-1,0 m. W okresie kwitnienia rosnące tutaj gatunki odwiedzane są przez liczne gatunki owadów: chronione trzmiele, rusałki (pawik, pokrzywnik, admirał, kratkowiec, dostojni, przelatki i inne), modraszki (kilka gatunków), pazie królowej, połówce szachownica oraz przedstawiciele innych grup owadów. Przepływająca w pobliżu Chrząstawa stanowi system wzbogacający cały obszar o gatunki związane ze środowiskiem wodnym, nie tylko z rzędu owadów. Pojawiają się tutaj również żaba jeziorowa oraz żaba trawna. W kępach wierzb odnaleźć można rzekotki. Rzeka jest niewielka, miejscami mocno zarośnięta.
Obszar ważny dla ochrony motyli, związanych z siedliskiem łąk trzęślicowych i wilgotnych.
Łąki w okolicach Chrząstowic, szczególnie ich fragmenty w pobliżu drogi krajowej są atrakcyjnym miejscem do zagospodarowania. W związku z tym podstawowym zagrożeniem, poza ich zabudową, jest zmiana stosunków wodnych mogąca mieć miejsce przy zmianach przeznaczenia gruntów. Również wkraczanie w koryto i brzegi rzeki Chrząstawy nie powinno mieć miejsca. 
    
4.    Rezerwaty przyrody.                                                                      
 4a. Rezerwat Przyrody „Prądy” utworzony na mocy Rozp. Wojewody Opolskiego           
      Nr 0151/P/17/2008 z dnia 4 marca 2008r.
„Prądy” to rezerwat florystyczny o powierzchni 36,77 ha położony na terenie obrębu leśnego Dąbrowa Opolska, leśnictwa Dąbrowa , na którym przedmiotem ochrony jest stosunkowo mało zniekształcone torfowisko wysokie wewnątrz kompleksu leśnego, częściowo porośnięte antropogenicznym borem bagiennym o niepełnym zestawie roślin charakterystycznych (brak szczegółowego rozpoznania florystycznego). Zespół zasługuje na ochronę ze względu na pełnione funkcje retencyjne oraz ciekawą szatę roślinną rzadką dla kompleksu Borów Niemodlińskich.
           Rozporządzenia  Wojewody    Opolskiego  Nr 0151/P/29/2005 z dnia 04.10.2005 r.
„Srebrne Źródła” to rezerwat leśny o powierzchni 18,38 ha położony na terenie obrębu leśnego Zbicko, leśnictwa Dębska Kuźnia, na którym celem ochrony jest zachowanie ze względów naukowych i dydaktycznych dobrze wykształconych zbiorowisk leśnych: łęgowych i grądowych oraz obszaru źródliska bezimiennego dopływu rzeki Jemielnica.          
5.     Użytki ekologiczne.
Na terenie Nadleśnictwa Opole znajdują się użytki ekologiczne o łącznej powierzchni 13,36 ha, utworzone na mocy Rozp. Woj. Opolskiego Nr 0151/P/9/2003 z dnia 8.12.2003r.
Uchwały Rady Miasta Opole Nr LX/623/09 z dnia 15.12.2009r. Użytki zlokalizowane są w czterech leśnictwach:
obręb leśny Grudzice, Leśnictwo Suchy Bór, oddz. 58w - grąd o pow. 3,15 ha
obręb leśny Krasiejów, leśnictwo Knieja, oddz. 51 bd, 52c – bagno śródleśne o pow. 2,59 ha obręb leśny Krasiejów, leśnictwo Grodziec, oddz. 182 d, 183 b – bagno śródleśne o pow. 1,83 ha
obręb leśny Zbicko, leśnictwo Dębska Kuźnia, oddz. 184 b – torfowisko o pow. 5,19 ha
obręb leśny Zbicko, leśnictwo Zawada, oddz. 229 b – bagno śródleśne o pow. 0,60 ha.
 
6.     Pomniki przyrody.
Na terenie Nadleśnictwa Opole występują pomnikowe drzewa (dęby, sosna posp, sosna wejmutka, buk) objęte ochroną prawną, Rozp. Woj. Opolskiego nr 0151/P/38/2005 z dnia 26 października 2005 roku.
 
      Sporządził:
 

            Andrzej Walczak