Biuletyn Informacji Publicznej

 

 Biuletyn Informacji Publicznej Nadleśnictwa Olkusz

Herb Olkusza

 

 

 

 

 

 

 

 

Słowniczek ważniejszych pojęć

epifitoza – choroba roślin jednego lub więcej gatunków roślin na danym terenie i w określonym czasie, wywołana przez grzyby, bakterie lub inne czynniki infekcyjne
feromonowe pułapki – pułapki służące od odławiania owadów, w których umieszcza się substancje zapachowe przywabiające owady, podobne do naturalnych substancji zapachowych (feromonów) wydzielanych przez osobniki danego gatunku. Używane są głównie dla celów sprawdzenia liczebności owadów, rzadziej do ograniczania ich populacji
feromony agregacyjne - substancje zapachowe przywabiające inne osobniki danego gatunku do gniazda lub miejsca żerowania
feromony płciowe – substancje zapachowe wydzielane w okresie godowym, służące do identyfikacji płci.
foliofag - gatunek odżywiający się liśćmi (igłami)
gradacja – masowy pojaw zwierząt danego gatunku (termin stosowany głównie w stosunku do owadów), przebiegający w kolejnych fazach stopniowego wzrostu liczebności (progradacja) aż do pewnego progu, następnie jej załamania i nagłego lub stopniowego spadku (retrogradacja). Wraz ze zmianami wielkości populacji zmienia się często jej struktura płciowa: w fazie progradacji zwiększa się udział samic, w fazie retrogradacji przeważają samce.
kambiofag – owad żerujący pod korą, odżywiający się łykiem i tkanką twórczą (kambium), należą do grupy szkodników fizjologicznych
klasyczne pułapki – ścięte drzewa gatunku, na którym żeruje odławiany owad. Po zasiedleniu przez szkodnika są korowane, przez co niszczy się owady zanim rozwinie się kolejna generacja
ksylofag – owad żerujący w drewnie, zaliczamy do nich szkodniki techniczne drewna
lej depresyjny – obszar, na którym nastąpiło obniżenie poziomu wód gruntowych spowodowane odwodnieniem górotworu np. przez kopalnie.
melitofag – owad odżywiający się nektarem i pyłkiem kwiatowym
ochrona czynna – stosowanie w razie wystąpienia takiej potrzeby zabiegów ochronnych, mających na celu utrzymanie lub przywrócenie stanu siedlisk przyrodniczych lub siedlisk zwierząt, roślin lub grzybów
ochrona konserwatorska
park krajobrazowy -  jest to obszar chroniony ze względu na wartości przyrodnicze, kulturowe i historyczne oraz walory krajobrazowe w celu popularyzacji tych wartości w warunkach zrównoważonego rozwoju. Na obszarze PK ogranicza się prowadzenie działalności mogącej negatywnie wpłynąć na stan środowiska.
plan ochrony -  dokument sporządzany dla parku narodowego, parku krajobrazowego lub rezerwatu, charakteryzujący i oceniający stan zachowania przyrody w obiekcie, identyfikuje zagrożenia i zewnętrzne uwarunkowania ochrony przyrody oraz określa sposoby jej realizacji.
podrost – młode pokolenie drzew o wysokości ponad 0,5 m, występujące pod okapem drzewostanu macierzystego (lub też pochodzenia sztucznego – wysadzone pod okapem), które ma szansę w przyszłości utworzyć górną warstwę drzewostanu.
podszyt – występujące pod okapem drzewostanu krzewy i młode drzewa , które wskutek niedoboru światła mają krzaczasty typ wzrostu i nie mają szans wejść do wyższego piętra
posusz czynny – martwe drzewa, które nadal są zasiedlone przez owada, który spowodował ich obumarcie. Powinien być (głównie w drzewostanach iglastych) być usunięty przed wylotem szkodnika
posusz jałowy – martwe drzewa opuszczone przez owada, który spowodował ich obumarcie, lub zabite przez inne czynniki i nie zasiedlone przez szkodliwe owady. Pozostawianie w lesie posuszu jałowego jest korzystne ze względu na to, że drzewa takie są środowiskiem życia wielu organizmów (grzybów, śluzowców, owadów i większych zwierząt). Ponadto usuwanie posuszu zbyt szybko po wylocie z niego owadów szkodliwych może negatywnie wpłynąć na populację pasożytów szkodnika, które opuszczają drzewo później, niż gatunek żywicielski.
pozaprodukcyjne funkcje lasu – funkcje lasu nie związane bezpośrednio z produkcja drewna, do których należą: ochrona gleb, wód, powietrza, tworzenie mikroklimatu
przebudowa lasu -  ogół zabiegów gospodarczych mających na celu zmianę składu gatunkowego lasu, zwykle prowadzona tam, gdzie skład ten jest niezgodny z siedliskiem.
rezerwat przyrody – obejmuje obszary zachowane w stanie naturalnym lub mało zmienionym, ekosystemy, ostoje i siedlisk przyrodnicze, a także siedliska roślin, zwierząt i grzybów oraz twory i składniki przyrody nieożywionej. Na obszarze rezerwatów obowiązuje cały szereg zakazów określonych w Ustawie o ochronie przyrody. Dodatkowo może zostać ustalona otulina rezerwatu, na obszarze której również zakazane są pewne rodzaje inwestycji.
roślinność galmanowa – gatunki, podgatunki, odmiany lub formy roślin wykazujące specyficzne przystosowania do zwiększonej zawartości metali ciężkich w glebie (zwłaszcza cynku i ołowiu). Zwykle gleby takie są dodatkowo ubogie w związki pokarmowe i o niekorzystnym reżimie wodnym. W Polsce rośliny takie można spotkać prawie wyłącznie w okolicach Olkusza i Bolesławia, zwłaszcza na starych składowiskach odpadów przemysłu cynkowo-ołowiowego. Należą do nich: pleszczotka górska (Biscutella laevigata) – poza tym terenem spotykana w Polsce jedynie w Tatrach, mokrzyca (Minuartia verna for. calaminaria), lepnica rozdęta (Silene inflata, tu: for. angustifolia), tobołki polne (Thlaspi arvense var. calaminaria), zawciąg (Armeria elongata var. halleri).
runo leśne – warstwa roślinności leśnej złożona z roślin zielnych, krzewinek, mchów i porostów (czasem wyróżnianych w osobną warstwę mszystą)
ryzofag – owad żerujący na tkankach korzeni
scypuł – skóra porastająca poroże samców jeleniowatych w okresie jego nakładania, potem obumierajaca i ścierana.
spałowanie – zdzieranie kory przez zwierzęta kopytne, najczęściej występujące zimą, przy niskiej dostępności innego pokarmu. Najczęściej spałują jelenie i łosie, a drzewa najczęściej uszkadzane to jodła, świerk, jesion, dąb, sosna.
szkodnik – organizm powodujący straty znaczące gospodarczo
szkodniki fizjologiczne – gatunki odżywiające się żywymi tkankami lub sokami roślin, przez co prowadzą do zaburzeń procesów życiowych rośliny, lub nawet jej śmierci
szkodniki nękające – grupa owadów, które w normalnych warunkach nie powodują zamierania drzew, ale doprowadzają do ich osłabienia, zmniejszenia przyrostu, zniekształceń – śmierci właściwie tylko w wyjątkowych przypadkach i przy współdziałaniu innych czynników.
szkodniki pierwotne – atakujący drzewa bez widocznych oznak uszkodzenia lub osłabienia
szkodniki techniczne drewna – owady, które poprzez żerowanie w drewnie zmniejszają jego wartość użytkową. Mogą występować zarówno w pniach żywych drzew, jak i pozyskanego surowca
szkodniki wtórne – atakujące drzewa osłabione przez różne czynniki
więcej