|
V Noc Poetów w Bolesławiu
Joanna Gut*, Ryszard Malik** Nocne spotkanie z poezją lasu… „Z rzeczy świata tego zostaną tylko dwie./ Dwie tylko: poezja i dobroć… i więcej nic…” – pisał poeta, będąc przekonanym o słuszności swoich słów. Cytat, zaczerpnięty od Cypriana Kamila Norwida a widniejący na zaproszeniu na V Noc Poetów pod hasłem „Poezja lasu”, bardzo trafnie ujmuje istotę przesłania tego spotkania. To niecodzienne wydarzenie o charakterze artystyczno-kulturalnym, zwieńczyło tegoroczne obchody Międzynarodowego Roku Lasów w Nadleśnictwie Olkusz. Tym razem leśnicy olkuscy wespół z pracownikami Miejskiego Ośrodka Kultury w Bukownie przygotowali nocne spotkanie z poezją lasu. To specyficzne przedsięwzięcie zostało zorganizowane w ramach piątej już Nocy Poetów. W tym szczególnym dla lasów roku ta cykliczna impreza zogniskowała się wokół poezji traktującej o lesie i pisanej z „leśnej” inspiracji. Sala widowiskowa MOK w Bukownie przemieniła się na ten wieczór w „prawdziwy” las, w którym były zarówno drzewa jak i leśna polana, na której można było spocząć aby poczytać wiersze i kontemplować piękno przyrody. Wszystkiemu towarzyszyły odgłosy lasu ze śpiewem ptaków i szumem drzew na czele. Wśród zaproszonych gości znaleźli się przedstawiciele Służb Leśnych (Pan Krzysztof Chojecki z Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Katowicach, Romuald Jurzykowski – Nadleśniczy Nadleśnictwa Olkusz, jego zastępca i współpracownicy, leśnicy z Olkusza i okolic), poeci z Klubów Literackich Bukowna, Olkusza, Klucz; przedstawiciele władz miasta Bukowna (pan Mirosław Gajdziszewski, burmistrz miasta Bukowna wraz z zastępcą); przedstawiciele Zespołu Szkół nr 1 w Bukownie ( pani Jolanta Nabiałek - wicedyrektor oraz uczniowie i absolwenci szkoły). Zainteresowanych mieszkańców też nie zabrakło. Nastrój tego wieczoru był jedyny i niepowtarzalny. Imitacja przyjaznego lasu nocą z prawdziwymi, pachnącymi drzewami, konarami, szeleszczącymi liśćmi i igliwiem pod nogami, z dobiegającymi z wszech stron odgłosami przyrody nocą (zastępy cykających koników, jakieś pohukiwania). W oddali między drzewami ogromna sowa siedząca na jednym z dekoracyjnych drzew, a pośrodku widowni, na dużym ekranie, ogromny kominek, trzaskający ciepłem, migocący kolorami jesieni. Nie na tym koniec. Między powykręcanymi konarami a drzewami wkomponowano drobne światełka w postaci migocących świeczek. Gdzieniegdzie malutkie, okrągłe stoliczki nakryte pomarszczonymi pomarańczowymi obrusami z pięknie wkomponowaną kruchą, finezyjną porcelaną. Unoszący się zapach świeżych drzew, owocowej herbatki i maleńkich herbatników tworzył niezapomnianą atmosferę. Miało się wrażenie długiego trwania, chęć zatrzymania czasu, potrzebę głębszego wejścia do lasu – do kręgu leśnych rozważań. Uroczystość została otwarta przez Dyrektor MOK w Bukownie Panią Anetę Nielabę, która w krótkich słowach wprowadziła wszystkich przybyłych (poetów i gości) w tę nastrojową noc. Następnie w pozycji stojącej odsłuchano Hymn Leśników, aby podkreślić ważność tego wydarzenia. O Międzynarodowym Roku Lasów i tym co szczególnie ważne dla lasów i leśników w piękny i przystępny dla każdego sposób opowiedział Nadleśniczy Romuald Jurzykowski. Uświadomił On znaczenie właściwych zachowań w lesie i przy ogromie lasu, jego różnorodności i długiego trwania zwrócił uwagę na kruchość życia człowieka, zarysowując jednocześnie współczesną, jakże przy tym mylną, hierarchię wartości. Jednym z wielu i ważnym akcentem leśników podczas tego spotkania, była gawęda przygotowana przez Panią Małgorzatę Matejczyk z Nadleśnictwa Lubliniec. Gawęda opowiedziana w gwarze śląskiej i przedstawiona w sposób profesjonalny przez laureatkę konkursu „Bajarze z leśnej polany” znacznie urozmaiciła ten wieczór i nadała mu dodatkowego brzmienia. Referat na temat wpływu lasu na literaturę w różnych epokach literackich pt.: „Leśną zadumę czas zacząć” wygłosiła pani Joanna Gut z Zespołu Szkół nr 1 w Bukownie. A o „Motywach leśnych w Panu Tadeuszu Adama Mickiewicza” opowiedział, z wykorzystaniem prezentacji multimedialnej, pracownik Nadleśnictwa Olkusz – Ryszard Malik, który na co dzień zajmuje się m.in. edukacją leśną. Postarano się by ukazać tę narodową epopeję od nieco innej – leśnej – strony. Las pojawia się bowiem w „Panu Tadeuszu” jako temat niezwykle ważny, wręcz autonomiczny. Krajobrazy leśne a nawet poszczególne drzewa malowane są przez poetę w sposób niezwykle wyraźny, plastyczny i z ogromną drobiazgowością. Mickiewiczowski opis puszczy i matecznika uważany jest za najdoskonalszy literacki opis lasu. Istotnym elementem tego wieczornego spotkania była promocja płytki DVD „Spotkania z leśną poezją”. Recytacje kilku wierszy z tej płytki wykonane zostały przez młodzież z Bukowna: Annę Lach, Magdalenę Siudykę oraz Krzysztofa Móla. Osoby te były zaangażowane także w proces powstawania tej płytki. Na gitarze, podczas recytacji wybranych wierszy, akompaniował Tomasz Mól – leśniczy z leśnictwa Podlesie. Główną część uroczystości poprowadził dr Marek Pieniążek – prezes grupy literackiej w Olkuszu oraz wykładowca na Uniwersytecie Pedagogicznym w Krakowie. Wspaniały człowiek, niezapomniany głos, pokorny i uniżony poeta. Pełniąc rolę konferansjera tego wieczoru wielokrotnie podkreślał rolę leśników w kształtowaniu pozamaterialnych funkcji lasu. Nazwał ich „architektami przyrody” i w pięknych a częstokroć wzruszających słowach odnosił się do trudu i znaczenia pracy leśnika. Nazywając las „miejscem mitycznego odnowienia słowa” podkreślił znaczenie lasu w kształtowaniu postaw artystycznych. Całość spotkania przeplatana była bądź to recytacją wierszy o lesie w wykonaniu młodzieży, bądź czytanymi fragmentami wierszy pochodzącymi z tomiku pt. „Zabiorę Cię do lasu” wydanego przez Klub Literacki „Bukowy Liść” z MOK Bukowno, a ponadto piosenkami w wykonaniu uczniów i absolwentów Zespołu Szkół nr 1 w Bukownie (Agaty Janik, Oli Dudy, Oli Curyło, Olgi Skrzyniarz). Las i poezja w ten wieczór stały się symbolami piękna, niezłomności i trwałości polskiej tradycji, pobudzały do refleksji i zadumy nad pięknem otaczającego nas świata – pięknem zaklętym w poezji, gdzie zielony szum lasu zostaje zamieniony w słowa. Piękno lasu zaklęte w poezji posiada szczególną wymowę i znaczenie. Rola lasu i przyrody jest bowiem literaturze ogromna. Jest elementem kompozycji, tworzy nastrój, bywa bohaterem dzieła, wyrazicielem odczuć podmiotu lirycznego. Niektórzy twórcy sięgali do jej wnętrza, inni stosowali jedynie jako element dopełniający całość. W różnych okresach literackich las pełnił różne funkcje. W literaturze przedstawiany jest jako miejsce zbrodni, ale i schronienia, jako symbol potęgi natury, jako puszcza – królestwo zwierząt, jako miejsce święte przechowujące wartości patriotyczne. Las żył i żyje własnym życiem, ma swój określony rytm i nadal zaskakuje człowieka. W „Chłopach” W. Reymonta przyroda wyznacza rytm życia bohaterów. I to jest dowodem na to, że las, przyroda są nieodłącznym elementem istnienia człowieka. Pan R. Malik zwrócił uwagę jak różnorodna może być przyroda. W zaledwie jednym dziele, takim jak „Pana Tadeusz” Adama Mickiewicza, ukazanych zostało ponad osiemdziesiąt gatunków roślin! Możliwości do ich twórczego wykorzystania są zatem niezliczone. W zaaranżowanej leśnej scenerii zorganizowano również wystawę okolicznościową zatytułowaną: „Tajemnice drzew leśnych”, na którą składały się tematyczne tablice – postery przygotowane przez Nadleśnictwo Olkusz i rozstawione w różnych miejscach sali widowiskowej. Podczas wieczoru z poezją odbyła się promocja tomiku poezji leśnej pt.: „Zabiorę Cię do lasu”, w którym znalazły się wiersze napisane specjalnie z tej okazji przez członków Klubu Literackiego „Bukowy Liść” z Bukowna. Niektóre z tych wierszy zostały zaprezentowane przez autorów podczas wieczoru poetyckiego prowadzonego przez Pana Marka Pieniążka. Ta część uroczystości była przeplatana piosenkami o tematyce leśnej wykonywanymi przez członków sekcji muzycznej MOK w Bukownie. Młodzi śpiewacy wykazali się wysokim kunsztem artystycznym oraz nieprzeciętnymi zdolnościami wokalnymi. Znalazło się również miejsce na ekspozycję motywów leśnych z „Pana Tadeusza”, co stanowiło subtelny i zamierzony łącznik z przedstawieniem teatralnym, które odbyło się na zakończenie tego pięknego i sentymentalnego wieczoru. „Wariacje na temat Pana Tadeusza” w wykonaniu sekcji teatralnej MOK i w reżyserii Piotra Wojdyły były ciekawym urozmaiceniem wieczoru i dopełnieniem tej leśno-poetyckiej uczty. Wybrane sceny leśne z poematu Adama Mickiewicza zostały w sposób żartobliwy i niezwykle wymowny przybliżone licznej publiczności. Twórczość Adama Mickiewicza, który po mistrzowsku opisywał przyrodę, uroki oraz tajemnice drzew i lasów ojczystych, została wyeksponowana podczas tego wieczoru w Bukownie, stanowiąc swoisty łącznik między płaszczyzną artystyczną a realnym pejzażem leśnym. Kilka poniższych fragmentów „Pana Tadeusza”, świadczy o tym jak ważnym źródłem inspiracji dla tego wielkiego poety był las i przyroda, z którymi poeta był związany bardzo emocjonalnie. „Wieść tylko albo bajka wie, co się w nich dzieje. Bo gdybyś przeszedł bory i podszyte knieje. Trafisz w głębi na wielki wał Pniów, kłód, korzeni, Obronny trzęsawicą, tysiącem strumieni I siecią zielsk zarosłych, i kopcami mrowisk. Gniazdami os, szerszeniów, kłębami wężowisk.” „Drzewa moje ojczyste! Jeśli niebo zdarzy, Bym wrócił was oglądać, przyjaciele starzy, Czyli znajdę was jeszcze, czy dotąd żyjecie Wy, koło których pełzałem, jak dziecię…” „Wszak lipa Czarnoleska, na głos Jana czuła, Tyle rymów natchnęła! wszak ów dąb gaduła Kozackiemu wieszczowi tyle cudów śpiewa! Ja ileż wam winienem, o domowe drzewa!” Adam Mickiewicz „Pan Tadeusz” (fragmenty) Szum lasu, śpiew ptaków oraz inne efekty multimedialne dodały tej uroczystości specyficznego – leśnego klimatu. Rolę szczególną w całej kompozycji wydarzenia pełniła poezja, która stanowiła wyznacznik sentymentalnego wymiaru tego przedsięwzięcia. W sposób niekonwencjonalny połączono las jako środowisko życia roślin i zwierząt z lasem – przestrzenią kulturotwórczą. To swoiste przenikanie się funkcji użytkowych lasu – wynikających z jego gospodarczych zalet – z jego rolą niematerialną jest niezmiernie ważnym elementem rozwoju kultury. W ten szczególny, niezapomniany wieczór leśnicy oraz ludzie kultury postanowili wypełnić motto zawarte w słowach poety C.K. Norwida. Zamierzeniem organizatorów było by przypomnieć obydwa równie istotne elementy tego motta. Dostarczanie przez las różnorodnych świadczeń o charakterze pozagospodarczym jest równie ważnym a może nawet ważniejszym zadaniem leśnictwa. Praca leśników staje się w takich warunkach szczególną misją wypełnianą wobec społeczeństwa. Troska o trwałość oraz istnienie lasów w ich pełnej kolorytu i zmienności szacie jest zadaniem wypełnianym przez leśników. Zadaniem, które winniśmy wykonać sumiennie z myślą o naszych dzieciach i wnukach. W tym procesie LAS zajmuje szczególne miejsce, oddziałując poprzez kolejne wieki i epoki na rozwój społeczności, kształtując postawy patriotyczne, a przenikając także na płaszczyznę życia artystycznego i duchowego. Światła już gasły, dopalały się świece, ciepło kominka zelżało, głosy leśne ucichły. I tylko pozostało prawdziwe przekonanie, że to poezja i dobroć są wieczne. Dobroć dla ludzi, dobroć dla lasów. Szanując lasy, dbamy o przyszłość naszych pokoleń. Okazujemy tym dobroć ludziom, który po nas przyjdą. Dobroć nasza pozostanie uosobiona w pięknym, zdrowym, czystym lesie i w poezji, którą tu, w Bukownie, stała się symbolem piękna oraz trwałości polskiej kultury. *Joanna Gut – nauczyciel z ZS nr 1 w Bukownie **Ryszard Malik – specjalista służby leśnej w Nadleśnictwie Olkusz Konkurs literacki
Jesień Poetycka
W dniu 28 października br. w Dworku w Bolesławiu odbyła się uroczysta gala finałowa XXXIV edycji konkursu literackiego Jesień Poetycka. Organizatorem konkursu jest Centrum Kultury im. M. Płonowskiej w Bolesławiu. Otwarcia uroczystości dokonała Pani dyrektor Centrum Kultury – Barbara Rzońca. Prace nadesłane na konkurs oceniało w tym roku Jury w składzie: Romuald Jurzykowski – Nadleśniczy Nadleśnictwa Olkusz oraz Ryszard Malik i Mieczysław Jarosz pracownicy Nadleśnictwa. Leśnicy zostali poproszeni o ocenę nadesłanych wierszy oraz wybór laureatów nie tylko ze względu na szeroką współpracę z Centrum Kultury w Międzynarodowym Roku Lasów. Wrażliwość na piękno otaczającego świata upoważniała jurorów tegoż konkursu do wypowiadania się na temat poezji i rozdzielania nagród oraz wyróżnień. Większość wierszy dotykała tematyki przyrody i lasu z uwagi na nastrajającą do tegoż porę roku. Na tegoroczny konkurs nadesłano 38 prac w 4 kategoriach. Wyróżnieni twórcy otrzymali dyplomy i nagrody ufundowane przez bolesławskie Centrum Kultury oraz Starostwo Powiatowe w Olkuszu. Uroczystej gali finałowej towarzyszyła nastrojowa muzyka oraz recytacje nagrodzonych wierszy w wykonaniu ich autorów. Dopełnieniem poetyckiego wieczoru był wernisaż malarski Tadeusza Muszyńskiego. WYNIKI
TURNIEJU „JESIEŃ POETYCKA 2011” Kategoria I – Szkoły Podstawowe (wpłynęło 12 wierszy) 1 miejsce – Adrian Dachowski ze Szkoły Podstawowej nr 6 w Olkuszu za wiersz pt.: „Z rodzicami” 2 miejsce – Wiktoria Skotniczna z Zespołu Szkół nr 2 w Bukownie za wiersz pt.: „Lipa” 3 miejsce – Mateusz Januszek ze Szkoły Podstawowej w Podlipiu za wiersz pt.: „Znów jesień” Kategoria II – Gimnazja (wpłynęło 8 wierszy) 1 miejsce – Wiktoria Lech z Gimnazjum nr 4 w Olkuszu za wiersz bez tytułu 2 miejsce – Kamila Gil z Gimnazjum nr 4 w Olkuszu za wiersz pt.: „Marzenia” 3 miejsce – Anna Jasica z Gimnazjum w Podlipiu za wiersz pt.: „Bije dzwon” Kategoria III – Szkoły Średnie (zgłoszono 2 wiersze) 1 miejsce – nie przyznano 2 miejsce - Szymon Florek z Chrzanowa za wiersz pt.: Pomnik” 3 miejsce – Krzysztof Mencner z Zebrzydowic za wiersz pt.: „Oda do młodości” Kategoria IV – Dorośli (wpłynęło 14 wierszy) 1 miejsce – Ewa Musiorska z Jaworzna za wiersz pt.: Na progu nowego dnia” 2 miejsce – Urszula Kalecińska-Kucik z Klubu Literackiego w Bukownie za wiersz pt.: „Pielgrzymka na Wołyń” 3 miejsce – Tadeusz Szyja z Klubu Literackiego w Bukownie za wiersz pt.: „Lubię”
Wyróżnienie specjalne (nagroda Nadleśnictwa) dla Marianny Łaskawiec z Klubu Pracy Twórczej z Bolesławia za wiersz bez tytułu
Ogłoszenie RDLP Katowice
Państwowe Gospodarstwo Leśne Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Katowicach ogłasza nabór na staż dla absolwentów szkółśrednich i wyższych Kandydaci ubiegający się o staż w nadleśnictwach RDLP w Katowicach zobowiązani są złożyć w terminie do 25 listopada 2011 r. następujące dokumenty: 1. podanie o umożliwienie odbycia stażu we wskazanym nadleśnictwie, na podaniu należy zamieścić klauzulę: „Zgodnie z ustawą z dn. 1997-08-29 o ochronie danych osobowych (Dz.U. nr 133. poz. 883 z 1997 r. z póżn. zmianami) wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych przez RDLP w Katowicach w celach rekrutacji - staż". 2. uwierzytelniona kopie dyplomu ukończenia studiów wyższych lub świadectwa ukończenia szkoły średniej i świadectwa maturalnego, 3. zaświadczenie o średniej ocen z całego toku studiów - absolwenci szkół wyższych; 4. uwierzytelniona kopie dyplomu potwierdzającego uzyskanie tytułu zawodowego - absolwenci szkół średnich. Dokumenty należy złożyć osobiście -Wydział Organizacji i Kadr RDLP Katowice p. 210 lub listownie, w kopercie dopiskiem „STAŻ", na adres: REGIONALNA DYREKCJA LASÓW PAŃSTWOWYCH W KATOWICACH UL. ŚW. HUBERTA 43-45 40 - 543 KATOWICE Zawiadomienia dotyczące wyników rekrutacji rozesłane zostaną do 30 listopada 2011 r. Szczegółowych informacji udziela Wydział Organizacji i Kadr RDLP w Katowicach, tel.(032) 609 - 45 - 10; (032) 609 - 45 - 08.
Wystawa - Las sentymentalny
12 października w Dworku w Krzykawce odbyła się uroczysta gala związana z przedsięwzięciem „Las sentymentalny – Las użyteczny”, które realizowane jest w ramach Międzynarodowego Roku Lasów przez Nadleśnictwo Olkusz oraz Centrum Kultury im. Marii Płonowskiej w Bolesławiu. Podczas uroczystości, które tym razem były skierowane do szkół biorących udział w konkursach ogłoszonych w ramach tego przedsięwzięcia, odbyła się promocja płytki DVD „Spotkania z leśną poezją”. Wiersze recytowały uczennice olkuskich szkół Magdalena Prządo oraz Joanna Kaszuba przy akompaniamencie muzycznym w wykonaniu Anny Gęgotek z Gimnazjum nr 4 w Olkuszu. Na tę okoliczność zostało wykonane przedstawienie artystyczne przygotowane przez uczniów ze szkoły podstawowej nr 1 w Olkuszu pod opieką siostry Janiny. Uroczystość uświetnił także montaż słowno-muzyczny przygotowany przez uczniów SP nr 10 z Olkusza pod opieką Pani Zofii Fidyk. Zgromadzonej młodzieży szkolnej został zaprezentowany także nowoczesny sprzęt pomiarowy wykorzystywany w leśnictwie. O pomiarach drzew oraz nowych technikach pomiarowych w bardzo obrazowy i przystępny sposób opowiadał zaproszony gość – dr Bogdan Werc z Katedry Dendrometrii Leśnej Wydziału Leśnego Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie. Referat na temat lasu w literaturze pt.: „Leśną zadumę czas zacząć” przedstawiła Joanna Gut – nauczyciel – bibliotekarz z Zespołu Szkół nr 1 w Bukownie. Podczas uroczystości zostały wręczone nagrody i wyróżnienia dla uczniów biorących udział w ogłoszonych konkursach (plastyczny, filmowy, scenariusz przedstawienia, fotograficzny). Dyplomy oraz upominki wręczali Nadleśniczy Nadleśnictwa Olkusz - Romuald Jurzykowski oraz Dyrektor Centrum Kultury w Bolesławiu – Barbara Rzońca. Na zakończenie wszyscy mogli obejrzeć przygotowaną przez leśników i pracowników Centrum Kultury wystawę „Las sentymentalny – Las użyteczny”. W zaaranżowanej scenerii zostały wyeksponowane prace artystów malarzy, rzeźbiarzy oraz fragmenty wierszy poetów polskich traktujące o lesie. Została zrekonstruowana kancelaria leśniczego z okresu międzywojennego, w której obok starych książek i czasopism znalazły się narzędzia wykorzystywane w pracy leśnika. Wyeksponowano portret Adama Loreta – ówczesnego Dyrektora Lasów Państwowych. Gabloty oraz tematyczne postery przybliżały zwiedzającym pracę leśnika, historię leśnictwa oraz tajemnice życia drzew leśnych. Nie zapomniano o ukazaniu lasu jako areny wydarzeń historycznych, co symbolizowała leśna mogiła. Sakralny kącik dodał całej ekspozycji pierwiastka tajemniczości i emocjonalnej głębi. Znalazło się również miejsce na ekspozycję motywów leśnych z „Pana Tadeusza”, co stanowiło subtelny i zamierzony łącznik z przepiękną inscenizacją tego poematu, która odbyła się tutaj 24 września.
Szum lasu, śpiew ptaków oraz inne efekty multimedialne dodają wystawie specyficznego – leśnego klimatu. Rolę szczególną w całej kompozycji wystawy pełni poezja, która stanowi wyznacznik płaszczyzny sentymentalnej tego przedsięwzięcia. W sposób niekonwencjonalny połączono las jako środowisko życia roślin i zwierząt z lasem – przestrzenią kulturotwórczą. Zwiedzający może zobaczyć pośród leśnej scenerii fragmenty wierszy polskich poetów, obrazy malarskie inspirowane lasem, rzeźby zwierząt wykonane w drewnie a także posłuchać „leśnej” muzyki – szumu drzew, śpiewu leśnych ptaków, żabich koncertów czy też złowrogo brzmiącej burzy leśnej. Nie zabrakło także tajemniczego kącika „sacrum”, gdzie umieszczono leśną mogiłę powstańców oraz kapliczkę. Te elementy w sposób szczególny związane są z leśnym krajobrazem podkreślając jego sakralno – historyczną rolę.
Z wystawą autorzy wyszli również na zewnątrz budynku, gdzie w otaczającym dworek starym parku, przy rosnących tam drzewach, umieszczono estetyczne tablice z fragmentami wierszy dotyczącymi określonych gatunków drzew. Ten niekonwencjonalny sposób prezentacji lasu oraz jego funkcji cieszy się dużym zainteresowaniem. Trud włożony w przygotowanie wystawy został wynagrodzony w zadowoleniu zwiedzających a zwłaszcza w radości dzieci, które bardzo licznie tu przybywają.
Twórcy wystawy założyli by las i poezja stały się symbolami piękna, niezłomności i trwałości polskiej tradycji, aby pobudzały do refleksji i zadumy nad pięknem otaczającego nas świata – pięknem zaklętym w poezji, gdzie zielony szum lasu zostaje zamieniony w słowa. Głównym bohaterem wybranych wierszy jest las, który swoim szumem wyraża radość istnienia i tęsknotę ku nieznanemu. Piękno lasu zaklęte w poezji posiada szczególną wymowę i znaczenie. Zwłaszcza twórczość Adama Mickiewicza, który po mistrzowsku opisywał piękno przyrody, uroki oraz tajemnice drzew i lasów ojczystych, została wyeksponowana podczas wystawy w Krzykawce, stanowiąc swoisty łącznik między płaszczyzną artystyczną a Realnym pejzażem leśnym. Kilka poniższych fragmentów „Pana Tadeusza”, świadczy o tym jak ważnym źródłem inspiracji dla tego wielkiego poety był las i przyroda, z którymi poeta był związany bardzo emocjonalnie.
„Wieść tylko albo bajka wie, co się w nich dzieje.
Bo gdybyś przeszedł bory i podszyte knieje.
Trafisz w głębi na wielki wał Pniów, kłód, korzeni,
Obronny trzęsawicą, tysiącem strumieni
I siecią zielsk zarosłych, i kopcami mrowisk.
Gniazdami os, szerszeniów, kłębami wężowisk.”
„Drzewa moje ojczyste! Jeśli niebo zdarzy,
Bym wrócił was oglądać, przyjaciele starzy,
Czyli znajdę was jeszcze, czy dotąd żyjecie
Wy, koło których pełzałem, jak dziecię…”
„Wszak lipa Czarnoleska, na głos Jana czuła,
Tyle rymów natchnęła! wszak ów dąb gaduła
Kozackiemu wieszczowi tyle cudów śpiewa!
Ja ileż wam winienem, o domowe drzewa!”
Adam Mickiewicz „Pan Tadeusz” (fragmenty)
Leśnictwo to służba dla dobra ludzi i przyrody. Utrzymanie ciągłości i trwałości lasów wraz z ich całym bogactwem i różnorodnością to cel, liczonej pokoleniami, pracy leśników.
Las pełni rozliczne funkcje w środowisku przyrodniczym oraz w życiu każdego człowieka. Na obecnym etapie rozwoju las nie może być traktowany już tylko jako źródło surowca drzewnego. Dostarcza bowiem nie tylko drewna lecz daje człowiekowi chwile wytchnienia, jest źródłem przeżyć estetycznych i wartości niematerialnych z duchowymi włącznie, od których zależy kultura narodu oraz jego trwanie. Las daje natchnienia dla artystów i poetów, w nim można się schronić od piekącego słońca szukając cienia i ochłody. Las był w końcu areną wielu wydarzeń historycznych. Odbywały się w nim walki i potyczki wojenne oraz w jego gąszczach chronili się powstańcy i partyzanci.
W dobie współczesnej, dostarczanie przez las różnorodnych świadczeń o charakterze pozagospodarczym jest równie ważnym a może nawet ważniejszym zadaniem leśnictwa. Praca leśników staje się w takich warunkach szczególną misją wypełnianą wobec społeczeństwa. Troska o trwałość oraz istnienie lasów w ich pełnej kolorytu i zmienności szacie jest zadaniem wypełnianym przez leśników.
„Puszcza to wielka jest natury księga…”. To ona stoi na straży przeszłości, stanowiąc łącznik między dawnymi a nowymi czasy. Ogromne, stare drzewa to prawdziwi strażnicy historii toczącej się na naszej ojczystej ziemi.
To swoiste przenikanie się funkcji użytkowych lasu – wynikających z jego gospodarczych zalet – z jego rolą niematerialną jest niezmiernie ważnym elementem rozwoju kultury. W tym rozwoju LAS zajmuje szczególne miejsce, oddziałując poprzez kolejne wieki i epoki na rozwój społeczności, kształtując postawy patriotyczne, a przenikając także na płaszczyznę życia religijnego i duchowego.
Święto Drzewa 2011
Od 2003 roku Stowarzyszenie Ekologiczno-Kulturalne Klub Gaja inicjuje realizowaną w wielu polskich miastach akcję na rzecz środowiska i ochrony klimatu pn. „Święto Drzewa”. Tylko w poprzedniej edycji posadzonych zostało w ramach tego przedsięwzięcia ponad 43 tys. drzew. W tym roku akcja objęta jest Patronatem Ministra Środowiska, Ministra Edukacji Narodowej, Prezydenta Warszawy i Marszałka Województwa Śląskiego. Została włączona w Kampanię Miliarda Drzew dla Planety pod patronatem UNEP (ONZ). To nie tylko rokrocznie obchodzone 10 października Święto Drzewa, ale też Międzynarodowy Rok Lasów sprawił, że w tym roku w tę wartościową akcję włączyły się licznie instytucje kulturalne z terenu Olkusza. Efekty tej akcji, udział młodzieży i dobra współpraca wszystkich zaangażowanych w nią instytucji są zachętą, byśmy razem organizowali następne obchody Święta Drzewa w Olkuszu. - mówiła Dyrektor MOK w Olkuszu. Akcja odbyła się pod honorowym patronatem Nadleśnictwa Olkusz oraz Burmistrza Miasta i Gminy Olkusz. W ramach tegorocznego „Święta Drzewa” został przeprowadzony konkurs fotograficzny pn.: „Moje Drzewo” adresowany do uczniów szkół gimnazjalnych i średnich z terenu gminy Olkusz oraz konkurs plastyczny dla uczniów szkół podstawowych. W dniu 09 października przedstawiciele Nadleśnictwa Olkusz wraz z MOK umieścili swoje stoisko edukacyjne oraz rozdawali sadzonki drzew i krzewów leśnych podczas hapenningu zorganizowanego na ulicy Krakowskiej w Olkuszu. Leśnicy służyli poradami dotyczącymi sadzenia i pielęgnacji drzew i krzewów. W poniedziałek 10 października odbyła się uroczysta gala finałowa przeprowadzonych konkursów. Ogłoszenie wyników oraz prezentacja prac konkursowych odbyła się w holu głównym MOK w Olkuszu. Uroczystość uświetniona została spektaklem pt.: „Arboretum, czyli historie pisane żywicą” w wykonaniu sekcji teatralnej MOK w Olkuszu. W finale tego przedsięwzięcia uczestniczyła Pani dyrektor MOK w Olkuszu – Grażyna Praszelik-Kocjan, Naczelnik Wydziału Ochrony Środowiska UMiG Olkusz – Renata Gęgotek oraz leśniczy szkółkarz z Nadleśnictwa Olkusz – Paweł Kordaszewski. Po wręczeniu nagród przedstawiciele szkół biorących udział w konkursach otrzymali również sadzonki drzew, które zostaną posadzone w ogrodach przyszkolnych. 62 prace plastyczne, zakwalifikowane do konkursu plastycznego dla klas 4-6 szkół podstawowych pt. „Moje drzewo”, oceniało jury w składzie: Zofia Rola Wywioł – artystka plastyk, Beata Soboń – Kierownik Działu Artystycznego MOK, Renata Gęgotek i Kinga Grela z UMiG w Olkuszu. Na konkurs fotograficzny „Moje drzewo” dla uczniów gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych wpłynęło 60 prac. Oceniało je jury: Katarzyna Tomczyk i Maciej Nabiałek – pracownicy Działu Wystawienniczo-Muzealnego MOK. Celem akcji związanej ze „Świętem Drzewa” było: - rozwijanie świadomości ekologicznej mieszkańców - rozwijanie aktywności i wyobraźni twórczej dzieci i mlodzieży - uwrażliwianie młodzieży na piękno przyrody - sadzenie nowych drzew i krzewów - promocja działań proekologicznych W ramach tegorocznych obchodów „Święta Drzewa” w dniu trzeciego października odbyło się również ekologiczne show dla najmłodszych pn.: „Opowieści smutnej rzeki” przygotowane przez Krakowskie Biuro Promocji Kultury. Koordynacją całego przedsięwzięcia zajął się Pan Maciej Nabiałek – kierownik Działu Wystawienniczo-Muzealnego MOK w Olkuszu.
Wystawa poplenerowa
19 września br. w galerii OKNO Miejskiego Ośrodka Kultury w Olkuszu odbył się wernisaż wystawowy pleneru „Barwy lasu”, który odbywał się w miesiącu lipcu na terenie nadleśnictwa Olkusz. Wystawa prac malarskich i fotograficznych zgromadziła wielu sympatyków sztuki. Obecni byli bardzo licznie leśnicy olkuscy. Ekspozycję otworzył komisarz wystawy pan Mariusz Połeć – główny organizator pleneru. Witając gości dziękował jednocześnie sponsorom pleneru, którymi były firmy leśne wykonujące usługi w Nadleśnictwie Olkusz. Nadleśniczy Romuald Jurzykowski podziękował artystom za ich prace oraz wysiłek włożony w odmalowanie piękna natury. Kolejno skierował swe słowa do wszystkich zgromadzonych: ”Las od wielu wieków był źródłem inspiracji dla malarzy, rzeźbiarzy, poetów, muzyków oraz innych ludzi o szczególnej wrażliwości na piękno otaczającej nas przyrody. Środowisko leśne będące miejscem pracy dla leśników bywa także przedmiotem natchnienia dla artystów. To swoiste przenikanie się funkcji użytkowych lasu - wynikających z jego gospodarczych zalet - z rolą niematerialną jest szczególnie ważnym elementem rozwoju kultury narodu polskiego. W tym rozwoju LAS zajmuje miejsce szczególne, oddziałując poprzez kolejne wieki i epoki na rozwój społeczności, kształtując postawy patriotyczne i przenikając także na płaszczyznę życia religijnego. Nasz wielki rodak Papież Jan Paweł II stwierdzał, iż „człowiek żyje prawdziwie ludzkim życiem dzięki kulturze. […] Naród istnieje „z kultury” i „dla kultury””. Przyroda, las, które często inspirują działalność kulturową mają istotne znaczenie w zaspokajaniu również naszych potrzeb estetycznych i duchowych. Litewski poeta i duchowny Antoni Baranowski w piękny i subtelny sposób ukazał zarówno tę przyziemną jak i ponadczasową i nieuchwytną rolę lasu w życiu człowieka: „Las nie tylko dźwiękami czaruje i wonią,.. Jak szemrze drzew gałęźmi lasu święta mowa,… Więc i w sercu, co ziemskie, wszystko ci ucicha. Duch w modlitwie ulata, spokojem oddycha… Wtedy ze snu się budzi bór, w ciszę zaklęty, Rozpoczyna się praca – trud dnia zbożny, święty.” Ogromny wpływ lasu na sztukę malarską w sposób nader wyraźny jest widoczny w dziełach wielu wybitnych jak i tych mniej znanych artystów malarzy. Różne style malarskie i techniki od wielu już wieków oddawały różnorodność barw i kształtów zatopionych w leśnym krajobrazie. Niejednokrotnie obrazy przedstawiały związek człowieka z lasem poprzez, jego pracę, jak również wypoczynek na łonie natury”. Poprzez odbyty plener malarsko-fotograficzny również lasy olkuskie doczekały się swojej artystycznej oprawy. Piękno lasu utrwalone na płótnie lub zaklęte w poezji posiada szczególną wymowę i znaczenie. Każdy fragment lasu wart jest takiego upamiętnienia i zachowania, bowiem staje się wówczas w pewnym sensie nieśmiertelny. z leśnym pozdrowieniem „Darz Bór”
Las sentymentalny
ZAPROSZENIE Nadleśnictwo Olkusz zaprasza na organizowaną we współpracy z Centrum Kultury im. M. Płonowskiej w Bolesławiu na wystawę „Las sentymentalny – Las użyteczny” organizowaną w ramach Międzynarodowego Roku Lasów. W przygotowanej scenerii leśnej będzie można zobaczyć zrekonstruowaną kancelarię leśniczego z okresu międzywojennego a także różne elementy kultury i sztuki inspirowanej lasem. Plenerowa inscenizacja wybranych scen leśnych z „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza w wykonaniu aktorów Teatru „Źródło” z Radomska to wysokiej rangi wydarzenie artystyczne mające swoje umocowanie w przyrodzie. Wybór właśnie „Pana Tadeusza” do przedstawienia plenerowego było nieprzypadkowe. Ta narodowa epopeja jest zarazem przepiękną apoteozą polskiej przyrody. Mickiewiczowskie opisy lasów podkreślają motywy sylficzne zarówno na płaszczyźnie literackiej jak i kulturowej. Las w „Panu Tadeuszu” pojawia się jako element autonomiczny. Niepowtarzalna sceneria staropolskiego dworku w Krzykawce będzie sprzyjać „przeniesieniu” się w epokę XIX wieku i pozwoli poczuć atmosferę tamtych lat. Leśnictwo to służba dla dobra ludzi i przyrody. Utrzymanie ciągłości i trwałości lasów wraz z ich całym bogactwem i różnorodnością to cel, liczonej pokoleniami, pracy leśników.
Las pełni rozliczne funkcje w środowisku przyrodniczym oraz w życiu każdego człowieka. Na obecnym etapie rozwoju las nie może być traktowany już tylko jako źródło surowca drzewnego. Dostarcza bowiem nie tylko drewna lecz daje człowiekowi chwile wytchnienia, jest źródłem przeżyć estetycznych i wartości niematerialnych z duchowymi włącznie, od których zależy kultura narodu oraz jego trwanie. Las daje natchnienia dla artystów i poetów, w nim można się schronić od piekącego słońca szukając cienia i ochłody. Las był w końcu areną wielu wydarzeń historycznych. Odbywały się w nim walki i potyczki wojenne oraz w jego gąszczach chronili się powstańcy i partyzanci. W dobie współczesnej, dostarczanie przez las różnorodnych świadczeń o charakterze pozagospodarczym jest równie ważnym a może nawet ważniejszym zadaniem leśnictwa. Praca leśników staje się w takich warunkach szczególną misją wypełnianą wobec społeczeństwa. Troska o trwałość oraz istnienie lasów w ich pełnej kolorytu i zmienności szacie jest zadaniem wypełnianym przez leśników. To swoiste przenikanie się funkcji użytkowych lasu – wynikających z jego gospodarczych zalet – z jego rolą niematerialną jest niezmiernie ważnym elementem rozwoju kultury. W tym rozwoju LAS zajmuje szczególne miejsce, oddziałując poprzez kolejne wieki i epoki na rozwój społeczności, kształtując postawy patriotyczne, a przenikając także na płaszczyznę życia religijnego i duchowego. „Puszcza to wielka jest natury księga…”. To ona stoi na straży przeszłości, stanowiąc łącznik między dawnymi a nowymi czasy. Ogromne, stare drzewa to prawdziwi strażnicy historii toczącej się na naszej ojczystej ziemi. Pragniemy aby las i poezja stały się symbolami piękna, niezłomności i trwałości polskiej tradycji, aby pobudzały do refleksji i zadumy nad pięknem otaczającego nas świata – pięknem zaklętym w poezji, gdzie zielony szum lasu zostaje zamieniony w słowa. Głównym bohaterem wybranych wierszy jest las, który swoim szumem wyraża radość istnienia i tęsknotę ku nieznanemu. Piękno lasu zaklęte w poezji posiada szczególną wymowę i znaczenie.
Kampania społeczna Lasów Państwowych
Świadomi Zagrożenia – kampania społeczna Lasów Państwowych Co roku w Polsce lasy płoną 10 000 razy. Prawie wszystkie pożary powodują ludzie. Tylko my możemy temu zapobiec. Lasy Państwowe rozpoczęły pierwszą społeczną kampanię informacyjno – edukacyjną „Świadomi zagrożenia”, która ma za zadanie ograniczyć dramatyczną skalę tego problemu i doprowadzić do zmniejszenia liczby pożarów lasów powodowanych przez człowieka. Kampania współfinansowana jest ze środków Instrumentu Finansowego LIFE+ oraz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Mało kto zdaje sobie sprawę z zastraszających statystyk: aż 9 na 10 pożarów lasów to wina człowieka. W powszechnej świadomości jest to odległy problem, który pozornie nas nie dotyczy. Zbyt łatwo lekceważymy proste i oczywiste wydawałoby się reguły bezpiecznego zachowania w lesie. Niedopałek papierosa, ognisko wśród drzew, łąka wypalana w ten sam sposób od lat – większość z nas jest przekonana, że takie zagrożenia powodują „inni”. Rzadko też zdajemy sobie sprawę, że pożar lasu oznacza nie tylko katastrofę w świecie przyrody, lecz może bezpośrednio i dotkliwie dotknąć nas, naszych bliskich, sąsiadów, nasz majątek. Przecież wszyscy korzystamy z lasów, a wielu z nas mieszka lub pracuje w ich bezpośredniej bliskości. Celem komunikacyjnym kampanii „Świadomi Zagrożenia” jest podniesienie świadomości w zakresie odpowiedzialnego zachowania się w lesie i jego otoczeniu, aby zminimalizować ryzyko zaprószenia ognia. Ważnym przesłaniem kampanii jest także apel o porzucenie obojętności i aktywne reagowanie na zagrożenia – jeden telefon na numer alarmowy 998 lub 112 może uratować las. Więcej na temat kampanii na stronie www.swiadomizagrozenia.pl
Cennik na drewno w Nadleśnictwie Olkusz
Załącznik nr 1 do decyzji 8/2011 Cennik cen detalicznych ceny drewna okrągłego wg KJW obowiązujący od 11 lipca 2011 rok w Nadleśnictwie Olkusz
SORTYMENTY OBJĘTE 8% PODATKIEM VAT: - S4 IGL. I LIŚĆ., - M2 IGL. I LIŚĆ., - M2 TL IGL./LIŚĆ., - KO IGL/LIŚĆ. POZOSTAŁE SORTYMENTY SĄ OBJĘTE 23% STAWKĄ VAT
XI Plener malarski w Krzykawce
PLENER MALARSKI w Krzykawce W dniach 04-08 lipca br. odbył się już po raz 11-sty plener malarsko – rzeźbiarski w dworku w Krzykawce. W tym roku w plenerze wzięło udział ponad 30 artystów (malarzy, rzeźbiarzy i plastyków). Plener ten odbywał się w ramach przedsięwzięcia „Las sentymentalny – las użyteczny”, które realizowane jest wspólnie z Centrum Kultury im. Marii Płonowskiej w Bolesławiu w ramach Międzynarodowego Roku Lasu. Organizatorami imprezy artystycznej było Centrum Kultury w Bolesławiu oraz Nadleśnictwo Olkusz a patronat nad tym wydarzeniem sprawowało Polskie Towarzystwo Leśne działające przy Nadleśnictwie w Olkuszu. Sponsorami pleneru był w głównej mierze Urząd Gminy Bolesław. Patronat nad imprezą objął Marszałek Województwa Małopolskiego – Marek Sowa. Na uroczystym zakończeniu pleneru obecni byli wójt Gminy Bolesław – Pan Ryszard Januszek, starosta powiatu olkuskiego Jerzy Kwaśniewski oraz Nadleśniczy Romuald Jurzykowski. Zaprezentowano wszystkie prace artystów oraz nagrodzono ich za udział w plenerze. Każdy z uczestników był więc zwycięzcą mimo, iż poziom prac był różny. Uroczystości towarzyszył specjalnie na tę okazję przygotowany pokaz artystycznej mody sukien wykonanych i zaprojektowanych przez Panią Iwonę Skupińską z Centrum Kultury w Bolesławiu. Odbył się również krótki koncert muzyczny w wykonaniu zespołu „Miro – Witek”. Artyści mimo niesprzyjającej aury stworzyli ponad 80 prac malarskich i rzeźbiarskich a także kilka prac w ceramice z motywami leśnymi. Wszystkie dzieła zostaną przekazane na rzecz Centrum Kultury i częściowo zostaną zaprezentowane podczas jesiennej wystawy leśnej przygotowywanej w ramach projektu „Las sentymentalny-las użyteczny”. Komisarzami pleneru byli Pan Tomasz Sawicki z Dworku w Krzykawce, Pani Iwona Skupińska z CK w Bolesławiu, a także Pan Mieczysław Jarosz – pracownik Nadleśnictwa Olkusz, który również zaprezentował swoją pracę – akwarelę „Walczące myszołowy”. Piękna sceneria staropolskiego dworku w Krzykawce oraz niezapomniana atmosfera sprawiły, iż w przyszłym roku plener zostanie wydłużony do 7 dni. Tegoroczny temat pleneru związany z lasem okazał się strzałem w dziesiątkę. Niemal wszystkie prace nawiązywały swoją tematyką do lasu a sami artyści uważają, iż las jest niezgłębioną przestrzenią twórczej inspiracji.
Wyniki akcji przeciwko dewastacji przyrody
Akcja „Pustynia Błędowska II” W dniach 29 czerwca oraz 01-03 lipca 2011r. na terenie Nadleśnictwa Olkusz odbyła się już po raz drugi akcja „Pustynia Błędowska” której celem było ograniczenie poruszania się pojazdów silnikowych po obszarach leśnych oraz wjazdów na tereny przyrodniczo cenne, chronione z mocy ustawy o ochronie przyrody. Dodatkowo w tym roku akcją objęto również teren rezerwatu „Pazurek”, który jest również zagrożony jazdami quadów i motocrossów a także występuje tu problem nielegalnej wspinaczki skałkowej zwłaszcza w najcenniejszym przyrodniczo rejonie Zubowych Skał. W przeprowadzonej akcji aktywnie uczestniczyli przedstawiciele wielu służb i organizacji: - Żandarmeria Wojskowa Oddział w Krakowie, - Komenda Powiatowa Policji w Olkuszu - Posterunek Policji w Kluczach i Bukownie, - Straż Miejska w Olkuszu, - Zespół Parków Krajobrazowych województwa Małopolskiego Oddział w Krakowie - Koło Łowieckie „Sokół” w Krakowie, - Klub Przyrodników – Grupa Jurajska - Jurajskie Towarzystwo Ochrony Przyrody - Służba Leśna Nadleśnictwa Olkusz (leśnictwo Pomorzany, Cegielnia, Golczowice i Pazurek) - Straż Leśna Nadleśnictw: Chrzanów, Siewierz, Złoty Potok, Świerklaniec i Olkusz. Powiadomiono o prowadzeniu akcji: - Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska w Krakowie - Dowództwo 6 Brygady Desantowo Szturmowej im. gen. F. Sosabowskiego w Krakowie , - lokalną prasę: Przegląd Olkuski, Echa Klucz i Dziennik Polski, Gazetę Krakowską oraz Telewizję Regionalną, - Zarząd Koła Łowieckiego „ Sokół „ Kraków, - Starostwo Powiatowe w Olkuszu, - Urząd Gminy Klucze, - Zarządy wszystkich uczestniczących Towarzystw Ekologicznych Przygotowania do akcji oraz jej przebieg koordynowany był przez komendanta Straży Leśnej przy Nadleśnictwie Olkusz – Pana Jana Góreckiego. Łącznie w akcji udział wzięło 40 osób, rozlokowanych na 9 stałych posterunkach oraz patrolujących teren w obszarze objętym działaniami prewencyjnymi. Podczas trwania akcji udzielono 5 mandatów karnych na kwotę 550 zł oraz 14 upomnień (za wjazdy pojazdami silnikowymi z art. 161 Kodeksu Wykroczeń oraz za jazdę konną po terenach leśnych z art. 151 KW). Ważniejsza od nałożonych mandatów była próba przekazu medialnego mającego na celu uświadomienie społeczeństwu realnego problemu zagrożenia przyrody tego obszaru oraz zasygnalizowanie konieczności odpowiednich zmian prawnych w zakresie poruszania się quadami i motocrossami. Problem „rozjeżdżania” pustyni i okolicznych lasów przez amatorów mocnych wrażeń występuje już od dłuższego czasu ale od kilku lat ulega nasileniu i przybiera niepokojące rozmiary. Codzienna, żmudna praca strażników leśnych a także terenowej służby leśnej, zmierzająca do ograniczenia wjazdów na pustynię była przysłowiową walką z wiatrakami. Leśnicy dotychczas w walce tej byli osamotnieni pomimo faktu, iż na omawianym terenie udział lasów państwowych będących w zarządzie Nadleśnictwa Olkusz wynosi zaledwie 30%. Zorganizowanie szerszej akcji profilaktycznej z udziałem różnych służb sprawi być może, że również inne instytucje będą się poczuwać do odpowiedzialności za ten szczególnie cenny fragment naszego kraju. O podjętych działaniach poinformowano Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska w Krakowie, która nadzoruje obszar Natura 2000, jakim jest Pustynia Błędowska oraz rezerwat „Pazurek”. Przeprowadzona akcja miała na celu ukazanie tego niepokojącego zjawiska społeczeństwu oraz wszystkim odpowiedzialnym za tereny objęte akcją. Podobnie jak w ubiegłym roku duże zaangażowanie w akcji wykazali członkowie stowarzyszeń pozarządowych (Jurajskie Towarzystwo Ochrony Przyrody oraz Grupa Jurajska Koła Przyrodników), którzy poświęcając swój czas przybyli celem włączenia się w działania wymierzone przeciwko niszczeniu przyrody. W tym roku w akcji uczestniczyli przedstawiciele Zespołu Parków Krajobrazowych woj. Małopolskiego z oddziału krakowskiego. Nadleśnictwo Olkusz ocenia akcję „Pustynia Błędowska II” za udaną. Przyniosła ona efekt wymierny w postaci pokazania istniejącego i narastającego zagrożenia dla walorów przyrodniczych Specjalnego Obszaru Ochrony Siedlisk Natura 2000 oraz problem nielegalnych wjazdów na tereny leśne przylegające do pustyni. Mamy nadzieję, że akcja ta przyczyni się do większego zainteresowania ze strony instytucji zarządzających lub nadzorujących ten teren, problemem niekontrolowanej penetracji zarówno terenów leśnych jak i pustyni. Liczymy również na ograniczenie, przynajmniej przez pewien czas, wjazdów pojazdami silnikowymi, a tym samym odciążenie wartościowego terenu od negatywnych skutków antropopresji. Uwaga na zwierzęta
Zwierzęta na szlaku. Wakacje to czas kiedy kontakty pomiędzy ludźmi i zwierzętami intensyfikują się. Rzesze turystów zapełniają górskie szlaki, którymi chodzą także dzikie zwierzęta. Naturalnie instynkt podpowiada im lęk przed człowiekiem i odruch ucieczki. Jednak coraz częściej spotkać można niepłochliwe czy też wręcz oswojone zwierzę. Sarny, dziki, jenoty, lisy, kuny, a nawet niedźwiedzie (w górach) nauczyły sie obcować z człowiekiem. Czasem „zakradają się” do osiedli ludzkich w poszukiwaniu łatwego pożywienia. Korzystają także z dobrodziejstw jakie oferuje im człowiek, w postaci resztek żywności oraz wypełnionych pojemników na śmieci, w swoim naturalnym środowisku. Te darmowe „paśniki” zlokalizowane przy szlakach turystycznych i miejscach biwakowania są dla zwierząt nie tylko źródłem pożywienia, ale i ogniskiem chorób i pasożytów. Z reguły to człowiek jest większym zagrożeniem dla zwierząt niż zwierzę dla człowieka. Wybierając się na wycieczkę poza miasto: do lasu, w góry, czy nad rzekę, warto pamiętać, że będziemy gośćmi w miejscu naturalnego występowania wielu gatunków zwierząt i roślin, często będących pod ochroną. Nie wolno niszczyć gniazd i nor, wybierać jaj oraz młodych, zabijać napotkanych zwierząt, znęcać się nad nimi ani zbierać okazów do kolekcji. W przypadku napotkania rannego lub chorego zwierzęcia najlepiej powiadomić Urząd Gminy, na terenie której się znajdujemy. Jeżeli wiemy, że znalezione zwierzę znajduje się pod ochroną można skontaktować się z Regionalną Dyrekcją Ochrony Środowiska w Katowicach (tel. 32 20 77 801, od pn. do pt. od 7:30 do 15:30). Spotkanie ze zwierzętami na szlaku to rzecz pożądana przez wielu z nas. Przynoszą one wiele emocji, często pozostaje po nich pamiątka w postaci fotografii. Bardzo ważne jest jednak, aby pamiętać o zachowaniu ostrożności i kilku podstawowych zasad: 1. Napotkane i zauważone zwierzę obserwuj nie płosząc go i zachowując odpowiedni dystans. Tak jak ludzie zwierzę ma swoje sprawy, a także troski – pozornie spokojne może być agresywne i niebezpieczne. 2. Nie zmieniaj miejsca w którym żyje zwierzę i nie zabieraj go stamtąd. 3. Nie dokarmiaj. Karmiąc dzikie zwierzę, uczysz je zbliżania się do ludzi i w pewnym stopniu udomawiasz. Wówczas w trudnych chwilach może sobie ono nie poradzić. Pozwól zwierzętom samodzielnie zdobywać pokarm i decydować o swoim losie. 4. Resztki jedzenia, opakowania i inne śmieci wrzucaj do zamkniętych i dobrze zabezpieczonych koszy lub zabierz ze sobą, aby nie zaśmiecać niepotrzebnie środowiska. 5. Jeżeli nie chcesz „nieproszonych” gości na swojej posesji (np. kuny, lisy, żmije), posprzątaj niepotrzebne sterty kamieni, desek itp. „Dzikość” posesji zachęca dzikie zwierzęta do odwiedzin.
Międzynarodowy Rok Lasu 2011
Lasy chronią życie Lasy to naturalne środowisko dla wielkiej liczby gatunków roślin i zwierząt. Warunkują ich przetrwanie i rozwój, wpływają na atmosferę Ziemi i klimat, regulują obieg wody w przyrodzie, chronią gleby przed erozją. Pod wieloma względami zależy od nich i nasza dalsza egzystencja. Lasy pokrywają bez mała trzecią część lądów kuli ziemskiej. Są nadzwyczaj bogatym środowiskiem życia roślin i zwierząt, często jedyną ostoją niektórych gatunków, będąc zarazem naturalnym spichlerzem dla flory i fauny. Niezliczonym organizmom, od najprostszych po skomplikowane, zapewniają ochronę przed negatywnymi następstwami rozwoju cywilizacji (trzeba pamiętać, że w lasach żyje co najmniej jedna trzecia wszystkich gatunków roślin i zwierząt). Wraz z kurczeniem się przestrzeni niezbędnej do ich przeżycia rośnie znaczenie lasu dla zachowania zasobów świata roślinnego i zwierzęcego. Od obecności i stanu zdrowotnego lasów w decydującej mierze zależą więc zarówno różnorodność biologiczna środowiska naturalnego, nie tylko leśnego, jak i zachowanie potencjału biologicznego wielkiej liczby ekosystemów i gatunków – podstawy trwałości życia na naszej planecie. Nie ma najmniejszej przesady w twierdzeniu, że lasy chronią życie, również naszą dalszą egzystencję na Ziemi. Ekologiczne funkcje lasu wyrażają się korzystnym jego wpływem na kształtowanie klimatu i równowagę fizykochemiczną atmosfery. W naturalny sposób reguluje on obieg wody w przyrodzie, przeciwdziała suszom i powodziom, lawinom i osuwiskom, wpływa na procesy glebotwórcze, chroni gleby przed erozją i krajobraz przed stepowieniem. Stwarza też lepsze warunki produkcji rolniczej – to już styk z kwestiami gospodarczymi o fundamentalnym, życiowym znaczeniu dla ludzkości. Ocenia się, że do dziś na Ziemi zachowało się już tylko 60 proc. pierwotnej powierzchni lasów. Niestety, nie zawsze i nie wszędzie w dobrym stanie. Nawet w Europie, gdzie stan zielonych zasobów jest przedmiotem szczególnej troski społecznej, połowa lasów wykazuje mniejszy lub większy stopień uszkodzenia koron. A osłabienie i zamieranie zielonych ostępów przekłada się na zubożenie różnorodności biologicznej świata roślin i zwierząt, zmniejszając szanse jego przetrwania. Światowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) ocenia, że właśnie z tego powodu poważnie zagrożonych jest 12,5 proc. gatunków roślin i aż 75 proc. gatunków ssaków na naszym globie. Różnorodność biologiczna to nie tylko bogactwo puli genowej wszystkich żyjących populacji, ale również wielka mozaika gatunków oraz różnorodność ekosystemów i krajobrazów. Trzeba jednak mieć na uwadze, że na ów skomplikowany, pełen wzajemnych powiązań, przyrodniczy sezam w tej samej mierze składają się zarówno systemy zróżnicowane i bogate, jak i ubogie, które niegdyś zwykło się uważać za mniej cenne i istotne lub zgoła bezwartościowe. To nakłada na nas obowiązek zachowania jednych i drugich, związki bowiem zachodzące pomiędzy nimi sięgają głębiej niż można by sądzić. Właśnie dlatego z wielkim naciskiem podkreśla się, że nowoczesna gospodarka leśna musi być trwale zrównoważona i wielofunkcyjna – tylko taka uwzględnia powyższą zasadę na co dzień. Pod względem reprezentowanej różnorodności biologicznej polskie lasy, na tle wielu krajów europejskich, wypadają całkiem dobrze. Jest to ocena nie tylko polskich ekspertów. Są one składową różnorodności biologicznej zasobów przyrodniczych naszego kraju, ale też istotną częścią zasobów europejskich. Trwale zrównoważonej, wielofunkcyjnej i proekologicznej gospodarce leśnej przyświeca formuła zawarta w ustawie o lasach – najważniejszym dla polskiego leśnictwa akcie prawnym. Zgodnie z nią jest to „działalność zmierzająca do ukształtowania struktury lasów i ich wykorzystania w sposób i tempie zapewniającym trwałe zachowanie ich bogactwa biologicznego”. Takie przesłanki znajdziemy w codziennej praktyce Lasów Państwowych, zarządzających prawie 80 proc. lasów w Polsce. O jej powodzeniu świadczą najlepiej: dobry stan rodzimych lasów i postępujący wzrost lesistości kraju, a także zachowanie i rozwój ich różnorodności biologicznej. W środowisku leśnym naszego kraju występuje aż 32 tys. gatunków, czyli ok. 65 proc. wszystkich gatunków spotykanych w Polsce. Ponad 60 proc. gatunków kręgowców, 80 proc. gatunków grzybów wielkoowocnikowych, przytłaczająca większość mchów, paproci, skrzypów i widłaków, wielka grupa roślin kwiatowych czy owadów bytuje wyłącznie w lasach lub w jakimś stopniu związana jest z ekosystemami leśnymi. Trudno sobie wyobrazić, by tak ogromne bogactwo zachowało się, gdyby ludzie przez setki lat prowadzący gospodarkę w lasach nie czynili tego rozsądnie. Lasy Państwowe, organizacja powstała w 1924 r. do zarządzania przyrodniczym majątkiem Skarbu Państwa, ma w tej mierze poważne osiągnięcia. To właśnie leśnicy położyli w przeszłości ogromne zasługi w dziele ochrony różnorodności biologicznej. Inaczej nie mielibyśmy dziś dorodnych lasów, wielu rezerwatów, a niektóre gatunki flory i fauny oglądalibyśmy pewnie tylko na starych rycinach czy fotografiach. Wśród zielonych ostępów nie brak licznych świadectw mądrej, szanującej zasoby przyrodnicze, polityki prowadzonej przez pokolenia leśników. To także dzięki nim mamy dziś w Polsce prawie półtora tysiąca rezerwatów przyrody. W lwiej części utworzono je na gruntach pozostających pod zarządem Lasów Państwowych, a ponad połowa to rezerwaty leśne. W Lasach Państwowych jest też bez mała 11 tys. pomników przyrody, tysiąc użytków ekologicznych, są setki stanowisk dokumentacyjnych i zespołów przyrodniczo-krajobrazowych. Ponadto utworzono w nich prawie 3 tys. stref ochronnych o łącznej powierzchni prawie 160 tys. ha (w tym 35 tys. ha ochrony ścisłej) w celu ochrony ostoi ptaków, ssaków, gadów, owadów i porostów. Na terenie zarządzanym przez Lasy Państwowe znajduje się również 120 parków krajobrazowych, chronionych ze względu na ich szczególne walory przyrodnicze, kulturowe i historyczne. Te stosunkowo duże powierzchnie (od kilku tysięcy do kilkudziesięciu tysięcy hektarów) dostarczają dowodów, że użytkowanie gospodarcze można w pełni godzić z ochroną przyrody. Przejawem tego, że Lasy Państwowe uwzględniają ekologiczne i społeczne funkcje lasu, jest bardzo duża powierzchnia lasów o charakterze ochronnym, w których obowiązują szczególne zasady gospodarowania. Zajmują one ogółem 3,3 mln ha, a więc prawie połowę ogólnej powierzchni leśnej zarządzanej prze tę organizację. Najwięcej jest lasów wodochronnych. Rozległe obszary „zielonych płuc” otaczają też wielkie aglomeracje, przyjmując na siebie skutki emisji przemysłowych, chronią gleby i wody. Trudną do przecenienia rolę odgrywają lasy ochronne na terenach górskich, gdzie zapewniają korzystny mikroklimat (np. wokół uzdrowisk), w naturalny sposób regulują powierzchniowy spływ wód opadowych i roztopowych, chronią przed lawinami i osuwiskami, a gleby – przed erozją wodną i wiatrową. Lasy Państwowe podejmują liczne własne inicjatywy służące ochronie różnorodności biologicznej i odtwarzaniu zagrożonych gatunków flory i fauny. Są to np. „Program zachowania leśnych zasobów genowych”, „Program restytucji jodły w Sudetach Zachodnich”, „Program restytucji cisa”, „Program reintrodukcji głuszca” i wiele innych, podobnych przedsięwzięć. Nie jest też kwestią przypadku, że większość obszarów europejskiej sieci ekologicznej Natura 2000, którą Polska zobowiązała się wdrażać, zgłaszając swój akces do Unii Europejskiej, wyznaczono na terenach leśnych. Obszary tej sieci zajmują łącznie ok. 23 proc. powierzchni kraju, ale aż 38 proc. gruntów zarządzanych przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe. Obszary specjalnej ochrony ptaków OSO, leżące na gruntach Lasów Państwowych, zajmują 2,2 mln ha (29 proc. powierzchni LP), a obszary ochrony siedlisk SOO – 1,1 mln ha (15 proc. tej powierzchni; fragmentami OSO i SOO się pokrywają). Tak bogata reprezentacja terenów leśnych w programie Natura 2000 to jeszcze jedno doskonałe potwierdzenie troski polskich leśników o zachowanie bogactwa form życia flory i fauny w naszym kraju. Lasów w Polsce przybywa Od zakończenia ostatniej wojny systematycznie rośnie w naszym kraju powierzchnia zajmowana przez las. W 1945 r. lesistość Polski (procentowy udział lasu w całkowitej powierzchni kraju) nie sięgała 21 proc. Dziś – z lesistością na poziomie 29 proc. – mieścimy się w środku stawki krajów europejskich. I choć nasz wskaźnik jest nieco niższy od średniej europejskiej (ok. 34 proc.), to jednak ponad 9 mln ha drzewostanów lokuje Polskę w gronie krajów o największej powierzchni lasów w regionie, po Francji, Niemczech i Ukrainie. Pod względem zasobów leśnych przypadających na jednego mieszkańca daleko nam wprawdzie do krajów skandynawskich, na statystycznego Fina przypada bowiem ponad 4 ha lasu, na Szweda ponad 3 ha, podczas gdy na Polaka zaledwie 0,24 ha, ale są to przecież kraje o wielokrotnie mniejszym zaludnieniu niż Polska. Nasza średnia, liczona na mieszkańca,bliska jest przeciętnej dla Starego Kontynentu – statystyczny Europejczyk musi zadowolić się 0,3 ha lasu. Warto przy tym podkreślić, że pod względem walorów przyrodniczych i różnorodności biologicznej nasz zielony majątek zdecydowanie wyróżnia się na korzyść na tle zasobów leśnych, którymi dysponują inne kraje europejskie. W Polsce prawie 80 proc. lasów pozostaje w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe. To głównie dzięki jego aktywności lasów nam przybywa. Zwiększa się zresztą nie tylko ich powierzchnia, ale również zasobność, czyli miąższość drewna przypadająca na hektar lasu. Wynosi ona ok. 260 m sześc., zdecydowanie więcej niż średnia w Europie. Rośnie też tzw. zapas drewna na pniu, a więc miąższość wszystkich drzew w lesie – to obecnie 2,3 mld m sześc. Jeśli uzmysłowimy sobie, że w roku 1967 zasoby drzewne wynosiły 1 mld msześc., będziemy mieli obraz ogromnej zmiany, która dokonała się w ciągu niespełna pięćdziesięciu lat. A przy tym nasze lasy cały czas systematycznie wzbogacają się przyrodniczo, zwiększając swoją różnorodność biologiczną. Wszystko to dzięki trwale zrównoważonej, wielofunkcyjnej i proekologicznej gospodarce leśnej (zwłaszcza po wejściu w życie ustawy o lasach z 1991 r. z późniejszymi zmianami), prowadzonej przez Lasy Państwowe. W 1945 r. lasy porastały w Polsce 6,5 mln ha, a lesistość nie sięgała 21 proc. W latach 1945–1970 dzięki szeroko zakrojonej akcji zalesieniowej, wielkim nakładem sił i środków prowadzonej przez Lasy Państwowe, przybyło w kraju prawie milion hektarów lasów. W szczytowym okresie 1961–1965 zalesiano rocznie ponad 55 tys. ha gruntów. Lasów przybywa głównie za sprawą zalesiania gruntów porolnych oraz nieużytków, chociaż od 2001 r. statystyki uwzględniają również formacje roślinne powstałe na skutek sukcesji naturalnej (samosiewu), oficjalnie uznane za las na podstawie stosownej kwalifikacji gruntu. W Polsce realizowany jest „Krajowy program zwiększania lesistości” (KPZL), przyjęty przez Radę Ministrów w 1995 r., który przewiduje wzrost lesistości kraju do 30 proc. w 2020 r. i 33 proc. w roku 2050. Wejście Polski do Unii Europejskiej w 2004 r. otwarło drogę do funduszy wspólnotowych. Ruszył, wspierany przez UE, Program Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW), przewidujący subwencjonowanie zalesień prywatnych gruntów porolnych. W pierwszej fazie PROW wywołał ożywienie wśród prywatnych właścicieli gruntów. W drugiej edycji programu, obejmującej lata 2007–2013, zainteresowanie zalesieniami osłabło, głównie w wyniku zaostrzenia kryteriów udzielania wsparcia finansowego. Lasy Państwowe wciąż jednak służą fachową pomocą właścicielom gruntów prywatnych, którzy zdecydują się sadzić las. Głównym problemem w realizacji KPZL na gruntach publicznych jest pogłębiający się niedostatek powierzchni porolnych i nieużytków przekazywanych Lasom Państwowym do zalesień przez Agencję Nieruchomości Rolnych (ANR). Stopniowo kurczy się w kraju areał leżący odłogiem, a że ziemia uprawna w Polsce drożeje, zasoby pozostające w dyspozycji ANR w pierwszej kolejności trafiają do użytkowania rolnego. Od początku obowiązywania „Krajowego programu zwiększania lesistości” do 2009 r. zalesiono ogółem 130 tys. ha gruntów Skarbu Państwa. Na prawie 3 tys. ha las pojawił się samorzutnie w wyniku sukcesji naturalnej. Na gruntach prywatnych i gminnych zalesiono w tym okresie ponad 120 tys. ha. Prowadzone w kraju inwestycje, w tym infrastrukturalne (np. budowa autostrad) nie powodują rozległych wylesień. Wszelkie decyzje lokalizacyjne poprzedza głęboka analiza oddziaływania na środowisko, uszczerbek zaś w drzewostanie kompensowany jest zalesianiem innych powierzchni (w 2008 r. w całym kraju zezwolono na wycięcie 621 ha lasu pod inwestycje). Do trwałego uszczuplenia powierzchni leśnej nie przyczynia się również wycinka prowadzona ze względów sanitarnych (np. drzewostanów zaatakowanych przez szkodniki) czy też wynikająca z przesłanek gospodarczych, zgodnie bowiem z ustawą o lasach z 1991 r. właściciele lasów są zobowiązani do trwałego ich utrzymywania i zapewnienia ciągłości użytkowania, w czym mieści się m.in. obowiązek ponownego wprowadzania roślinności leśnej (upraw leśnych) w ciągu 5 lat od usunięcia dotychczasowego drzewostanu. W związku z Międzynarodowym Rokiem Lasów Nadleśnictwo Olkusz planuje przeprowadzić następujące ważniejsze działania, w czasie których będą promowane główne cele MRL 2011
Wystawa
Nadleśnictwo Olkusz oraz Centrum Kultury im. Marii Płonowskiej w Bolesławiu przystąpiło do realizacji przedsięwzięcia pod nazwą: ’’Las sentymentalny – las użyteczny’’. Przedsięwzięcie to odbywać się będzie pod patronatem Polskiego Towarzystwa Leśnego działającego przy Nadleśnictwie Olkusz. Realizowane jest w związku z obchodzonym Międzynarodowym Rokiem Lasu. Za główny cel stawiać będzie upowszechnianie kulturowych wartości lasu i sztuki. Działania w ramach projektu realizowane będą w okresie marzec – październik 2011. W ramach projektu w Staropolskim Dworku w Krzykawce – filii Centrum Kultury im. Marii Płonowskiej w Bolesławiu, zostanie utworzona czasowa ekspozycja. W stworzonym, „zaaranżowanym” lesie znajdą się: kancelaria leśniczego, drzewa, ścieżki, jak i mające walory historyczne eksponaty, wykorzystywane w gospodarce leśnej. Ekspozycja będzie spełniała rolę edukacyjną, jak również artystyczną, związanymi z odbiorem sztuki i wrażeniami estetycznymi. Przewiduje się, że ekspozycja zgromadzi uczniów okolicznych szkół powiatu i Gminy Bolesław, osoby indywidualne, jak i turystów, odwiedzających gminę Bolesław. W ramach projektu zostaną ogłoszone i przeprowadzone następujące konkursy: plastyczny, fotograficzny, filmowy, poetycki oraz na scenariusz przedstawienia na podstawie regionalnych legend. Projekt skierowany jest do różnych grup wiekowych, począwszy od uczniów po seniorów. Tematem przewodnim wyżej wymienionych konkursów będzie las, zgodnie z tytułem przedsięwzięcia „Las sentymentalny – las użyteczny”. Przedsięwzięcie obejmuje także organizację (Centrum Kultury w Bolesławiu) tygodniowego Pleneru Plastycznego dla artystów, reprezentujących różne gatunki artystyczne: malarstwo, rzeźbę, grafikę, ceramikę, papier czerpany. Plener odbywał się będzie w Staropolskim Dworku w Krzykawce, a natchnieniem dla artystów będą okoliczne pejzaże. Powstałe w toku ogłoszonych konkursów prace znajdą się na wystawie w Staropolskim Dworku w Krzykawce. Organizatorzy przewidują, że takie niekonwencjonalne połączenie sztuki z przyrodą stanowiło będzie dokonały sposób na ochronę i podtrzymywanie dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego, a także będzie niecodzienną formą promocji Nadleśnictwa, gminy oraz powiatu i województwa. Cele przedsięwzięcia to m.in.: · Rozwijanie zainteresowań przyrodą własnego regionu · Propagowanie społecznych funkcji lasu · Upowszechnianie wiedzy o przyrodniczych, gospodarczych i kulturowych walorach lasów oraz złożonym charakterze związków lasu z człowiekiem · Ukazanie lasu jako źródła inspiracji twórczej w kulturze i sztuce · Ukazanie wpływu lasu na kulturę i sztukę regionu · Przedstawienie wieloaspektowych funkcji lasu i podkreślenie jego walorów kulturowych · Uwrażliwienie społeczeństwa na piękno lasu i wzbudzanie potrzeb natury estetyczno-emocjonalnej · Ukazanie lasu jako dobra kulturowego oraz propagowanie jego piękna skłaniającego do głębokich przeżyć estetycznych · Podkreślenie społecznych, edukacyjnych i kulturowych funkcji lasu · Ukazanie relacji las – człowiek w wymiarze historyczno – gospodarczym oraz artystycznym |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
