BESKIDZKIE ŚWIERCZYNY ZAGROŻONE

       Beskidzkie świerczyny zaatakowane przez kornika wymagają zdecydowanych zabiegów ochronnych. Wycinka chorych drzew to nie wybór, to dramatyczna konieczność, by las przetrwał! Obumierające drzewa, zaatakowane przez kornika trzeba szybko usuwać z lasu, korować, wywozić poza jego obszar. Inaczej nie będzie dla niego ratunku! Jeszcze zdrowe drzewostany należy chronić przez wykładanie pułapek feromonowych i pułapek klasycznych.
       Konieczność wycinania beskidzkich świerków związana jest z zagrożeniem ze strony szkodników wtórnych, jakimi są korniki. Dorodne świerki tracą igły, wywracają się, chorują, umierają. Obszar klęski jest duży, bo świerków jest najwięcej. W niektórych lasach Beskidów nawet 90 procent!
Źródła obecnej katastrofy w Beskidach sięgają kilkuset lat wstecz, a w szczególności do wieku XIX. Początkowo beskidzkie lasy wycinano w celach pasterskich. Następnie rozwijające się hutnictwo i przetwórstwo drewna oraz górnictwo doprowadziły do eliminacji naturalnych drzewostanów mieszanych. W miejsce usuwanych drzew liściastych (buki, jawory) sadzono szybciej rosnące drzewa iglaste - świerki. Nasiona sprowadzano głównie z Austrii. Świerk obcego pochodzenia okazał się nieodporny na czynniki chorobotwórcze. W reglu dolnym Beskidu Małego i Śląskiego świerki zaczęły mocno chorować już w latach 50-tych ubiegłego wieku. Ich stan pogorszył się wyraźnie w latach 70 i 80-tych, podczas największego rozkwitu przemysłu na Śląsku i pojawienia się dużej ilości zanieczyszczeń przemysłowych. Wtedy też rozpoczęto przebudowę świerczyny. Monokultury świerkowe zastąpiono drzewostanami mieszanymi ze składem gatunkowym zbliżonym do naturalnych lasów beskidzkich, składającym się z buków, jodeł, jaworów, jesionów oraz świerków.
Części drzewostanów nie udało się jeszcze przebudować, a skumulowane w leśnej glebie zanieczyszczenia, silne wiatry oraz grzyby patogeniczne (opieńka, huba korzeniowa) doprowadziły do znacznego osłabienia i utraty ich odporności.
Tak osłabione drzewa stały się doskonałym miejscem dla rozwoju szkodników wtórnych, jakimi są korniki, a w szczególności kornik drukarz. Ponadto świerk jest gatunkiem wymagającym sporej ilości wilgoci oraz opadów, a ostatnie lata, w szczególności upalne lato 2006, które było najgorętsze od ponad 200 lat okazało się zgubne dla beskidzkich świerków. Niestety prognozy nie są optymistyczne i bieżący rok może być jeszcze gorętszy, co zapowiada ciąg dalszy beskidzkiej katastrofy.

     Jedynym ratunkiem jest wycinka chorych, opanowanych przez szkodniki i choroby drzew zarówno w lasach państwowych, jak i prywatnych.

SZKODNIKI OWADZIE

W ubiegłym okresie gospodarczym w lasach Nadleśnictwa corocznie prowadzony był monitoring zagrożeń od szkodliwych owadów poprzez:

-    kontrolę występowania szkodników liściożernych świerka ( zasnuje),

-     kontrole występowania szkodników korzeni na szkółkach oraz gruntach przeznaczonych do zalesienia,

-     kontrolę występowania szeliniaka

-     kontrolę występowania foliografów w drzewostanach liściastych (zwójki)

-    kontrolę występowania brudnicy mniszki

-     kontrolę zagrożenia drzewostanów przez kambio - i ksylofagi

-     ciągłą obserwację stanu lasu

-     obserwacje na stałych powierzchniach obserwacyjnych

 
Szkodniki systemów korzeniowych

W ostatnich 10 – ciu latach nie stwierdzono większych zagrożeń ze strony szkodników korzeni. Nie wystąpiła również konieczność zwalczania chemicznego. Prognozowanie występowania szkodników glebowych było prowadzone na szkółkach oraz gruntach porolnych przeznaczonych do zalesień.

 
 
Szkodniki pierwotne

Zagrożenie ze strony szkodników pierwotnych w drzewostanach świerkowych dotyczy:

-     zasnuj

-     brudnica mniszka

-     osnuje

 
 
           Szkodniki wtórne

W sytuacji obniżenia odporności drzewostanów świerkowych, szkodniki wtórne odgrywają decydującą rolę w tempie wydzielania się drzew i drzewostanów. Spośród szkodników wtórnych świerka największym zagrożeniem dla drzewostanów jest zespół gatunków korników, z dominującym kornikiem drukarzem ( gatunki towarzyszące to głównie rytownik pospolity i czterooczak świerkowiec), atakującym w pierwszej kolejności drzewa osłabione. Są to najczęściej  drzewa wcześniej zainfekowane przez opieńki, stąd warunki do gradacyjnych pojawów szkodników wtórnych są zaopieńczonych górskich świerczynach w ostatnich latach szczególnie dogodne.

Szczególne nasilenie ich występowania stwierdzono w ciągu ostatnich lat (2005 – 2007), zwłaszcza w obrębie Szczyrk. Do najbardziej zagrożonych leśnictw należą: Salmopol, Skalite i Biła. Duży wpływ na stan populacji szkodników wtórnych mają czynniki klimatyczne takie jak wysokie temperatury i brak opadów w okresie wegetacyjnym, osłabiające w wyniku suszy fizjologicznej odporność drzew na ataki korników, co w efekcie sprzyja ich gradacyjnemu namnażaniu się.

W latach 2007, 2008 działania prowadzące do ograniczenia zagrożenia ze strony zespołu kornika realizowane są w oparciu o opracowaną „ Strategię ograniczania liczebności szkodników wtórnych świerka na obszarze Nadleśnictwa Bielsko”, która w sposób szczegółowy określa zadania z tego zakresu.

 

Nadleśnictwo prowadzi działania zapobiegawcze wspólnie z innymi Nadleśnictwami, w ramach koordynowanej przez RDLP Katowice strategii ograniczania liczebności szkodników wtórnych.

Obejmuje ona :

-     prognozowanie rozwoju owadów kambiofagicznych za pomocą pułapek klasycznych i feromonowych

-     ciągłe monitorowanie stanu zdrowotnego drzewostanów poprzez wyszukiwanie drzew trocinowych

-    zwalczanie nadmiernie rozwijającej się populacji korników za pomocą pułapek feromonowych, usuwanie drzew trocinowych i korowanie drewna.