Streszczenie Regionalnego Programu Operacyjnego Polityki Leśnej Państwa
Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Katowicach

1.  Wstęp.

Opracowany przez Zespół Roboczy, a następnie pozytywnie oceniony przez Zespół Konsultacyjny  (w skład którego weszli przedstawiciele administracji rządowej i samorządowej województw śląskiego i opolskiego, reprezentanci środowisk naukowych, organizacji proekologicznych, urządzania lasu, przedsiębiorców leśnych i ALP) Regionalny Program Operacyjny PLP dokonuje oceny,  czy jednostki katowickiej Dyrekcji Lasów Państwowych - i w jakim stopniu - uczestniczą w realizacji
- założeń Polityki Ekologicznej Państwa (przyjętej w dniu 10 maja 1991r w formie Uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej) oraz
- wytycznych zawartych w Polityce Leśnej Państwa, przyjętej w dniu 22 kwietnia 1997r. przez Radę Ministrów.

Od czasu przyjęcia Polityki Ekologicznej upłynęło 12, a Polityki Leśnej Państwa 6 lat.  Są to okresy na tyle długie, że należało dokonać nie tylko posumowania osiągnięć - ale także, a nawet przede wszystkim, wypunktować niedomogi i porażki, odpowiadając jednocześnie na pytanie, co należy zrobić, aby założenia polityki ekologicznej i leśnej na naszym szczeblu twórczo rozwijać?  Z kim na szczeblu lokalnym i w jakim zakresie współpracować? Gdzie szukać sojuszników, z którymi można realizować przedsięwzięcia, których efektem będzie poprawa stanu zdrowotnego lasów i podniesienie na wyższy poziom pełnionych przez nie wielorakich pozaprodukcyjnych funkcji - a w konsekwencji przyczynienie się do poprawy warunków życia i bezpieczeństwa ekologicznego mieszkańców naszego regionu?
W celu udzielenia odpowiedzi na postawione wyżej pytania każda spośród 17tu regionalnych dyrekcji Lasów Państwowych opracowała Regionalny Program Operacyjny Polityki Leśnej Państwa, w którym dokonuje oceny stanu wyjściowego oraz określa priorytety zadań i przedsięwzięć, a także możliwości ich sfinansowania    w perspektywie najbliższych lat, ze szczególnym uwzględnieniem dziesięciolecia 2002 - 2012.

2.  Krótki opis administracyjno - przyrodniczy obszaru objętego programem
 
Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Katowicach jest jedną z 17-tu regionalnych dyrekcji w Polsce i należy do największych w Kraju.
Zasięgiem swego działania obejmuje ona obszar administracyjny ok. 25 tys. km2. Ogólna powierzchnia gruntów w zarządzie RDLP wynosi 633,6 tys. ha LP,   w tym powierzchnia leśna stanowi 611,41 tys. ha. Na naszym terenie znajduje się ponadto 120,0 tys. ha nadzorowanych lasów niepaństwowych.
Gospodarka leśna w katowickiej Dyrekcji prowadzona jest na terenie sześciu województw:
- śląskiego w całości na powierzchni ogólnej 319,82 tys. ha (pow. leśna 308,65 tys. ha)
- opolskiego w całości na powierzchni ogólnej 244,92 tys.ha (pow. leśna 235,62 tys. ha)
- małopolskiego w części na powierzchni ogólnej 45,53 tys.ha (pow. leśna 44,67 tys.ha)
- łódzkiego w części na powierzchni ogólnej 15,40 tys. ha (pow. leśna 15,02 tys. ha)
- świętokrzyskiego w części na powierzchni ogólnej 7,73tys.ha (pow. leśna 7,41 tys.ha)
- dolnośląskiego w części na powierzchni ogólnej 0,03 tys. ha (pow. leśna 0,03 tys. ha).
Gospodarkę leśną prowadzi bezpośrednio 38 nadleśnictw. Na terenie katowickiej Dyrekcji funkcjonują ponadto trzy gospodarstwa rybackie (w Niemodlinie, Krogulnie i Żorach) oraz Zakład Transportu i Spedycji LP w Świerklańcu - Ostrożnicy, obejmujący zasięgiem swego działania całość naszego terenu.

Geograficznie teren Dyrekcji obejmuje od południa obszary Beskidu Małego, Żywieckiego i Śląskiego, Płaskowyż Głubczycki, Góry Opawskie, fragmenty Pogórza Sudeckiego i Karpackiego, Wyżynę Śląską i Jurę Krakowsko - Wieluńską oraz fragmenty Niecki Nidziańskiej, Wyżyny Łódzkiej i znaczą powierzchnię Niziny Śląskiej. 
W granicach RDLP przebiega główny obszar wododziałowy pomiędzy Odrą i Wisłą, a w niewielkiej części również między Wisłą a Dunajem. Jest to zarazem obszar źródliskowy Wisły i kilku ważniejszych dopływów tych rzek, charakteryzujący się wyraźnie wyższą lesistością od obszarów przyległych. Jednocześnie jest to obszar o słabo uporządkowanej gospodarce wodno-ściekowej. W części nizinnej województwa katowickiego, pod terenami leśnymi znajdują się również zbiorniki wód głębinowych. Najskuteczniejszą ich ochroną jest utrzymanie leśnej szaty roślinnej. Zestawienie tych faktów wskazuje, iż dominującą funkcją lasów na tych obszarach winna być funkcja wodochronna, zaś dla jej zwielokrotnienia dążyć należy do dalszego powiększenia lesistości.
 
Pod względem przyrodniczo - leśnym lasy RDLP w Katowicach położone są w trzech Krainach: Śląskiej, Małopolskiej i Karpackiej - są to tereny zróżnicowane pod względem budowy geologicznej i orografii, w których występuje całe spektrum typów siedlisk leśnych - nizinnych, wyżynnych i górskich.
Procentowy udział nizinnych siedlisk leśnych wynosi 84,5, siedliska wyżynne zajmują 3,1%, natomiast górskie 12,4%.  Siedliska borowe i z dużym udziałem BMw obejmują 55 % powierzchni, siedliska lasowe 44 %, a olsy 1 %.
Łącznie siedliska wilgotne, lasowe, bagienne i górskie stanowią 63,5% powierzchni leśnej RDLP. Wymusza to szerokie stosowanie rębni złożonych, co przyczynia się do wzrostu kosztów pozyskania i zrywki drewna, przygotowania gleby, odnowień i pielęgnacji lasu. 
 
Lasy RDLP w Katowicach charakteryzują następujące parametry:
- Przeciętna lesistość wynosi 30,4%. 
- Średnia zasobność drzewostanów na 1 ha wynosi 206 m3.
- Zapas na pniu wynosi 125590 tys. m3.
- Przeciętny roczny przyrost - 3,68 m3/ha i wzrósł od roku 1978 o 0,47 m3/ha. 
- Przyrost roczny wynosi 4,6 mln.m3 i wzrósł w analogicznym okresie o 1,5 mln.m3/rok.
- Etat cieć wynosi 2 100 tys.m3 (wzrost od roku 1978 o ok. 110 tys.. m3).
- Przeciętny wiek drzewostanów - 57 lat.
Gatunki iglaste stanowią 78,5 %, natomiast liściaste - 21,5 %.

3.  Specyfika regionalna gospodarki leśnej  
 
Pod względem ekonomicznym oraz realizacji zadań gospodarczych katowicka dyrekcja stanowi w przybliżeniu 1/10 część organizacji Lasy Państwowe. Nie jest to jednak najważniejszy czynnik świadczący o skali trudności i problemach, przed jakimi stoją leśnicy tego regionu. Najważniejsze problemy i zagrożenia wiążą się z obiektywnymi warunkami, w jakich przychodzi gospodarować na tym terenie, a w szczególności: wysokim stopniem uprzemysłowienia i urbanizacji, silną rozbudową infrastruktury i antropopresją i w konsekwencji ogólnie złym stanem środowiska przyrodniczego.

Obok uwarunkowań przyrodniczych najistotniejszym czynnikiem wpływającym zarówno na stan lasu, jak i na sposób prowadzenia gospodarki leśnej są imisje przemysłowe oraz przekształcenia hydrogeologiczne spowodowane działalnością górniczą. W ciągu ostatnich 25 lat nastąpił blisko czterokrotny wzrost powierzchni zaliczonej do stref uszkodzeń przemysłowych.

W strefach uszkodzeń przemysłowych znajduje się aż 95% powierzchni drzewostanów czyli ok. 562tys. ha, z czego 246tys. ha (44% drzewostanów uszkodzonych) w I strefie,  308tys. ha (55%) w II  i  7,5tys.ha (1%) w III strefie uszkodzeń.

Powierzchnia siedlisk silnie zdegradowanych wynosi natomiast 316 tys. ha, co stanowi 52% wszystkich siedlisk.
Teren RDLP w Katowicach zamieszkuje ca 7mln. ludzi, tj. ca 18% populacji Polski, a powierzchnia lasów na jednego mieszkańca jest 30-krotnie niższa, aniżeli przeciętna w Kraju. W związku z tym uwidaczniają się tu w sposób szczególny wszelkie problemy związane z zagrożeniem lasów ze strony antropopresji, w tym z zagrożeniem pożarowym obszarów leśnych oraz oczekiwaniami społecznymi w zakresie realizacji pozaprodukcyjnych funkcji lasu. 
W województwie śląskim, zajmującym tylko 3,9% powierzchni Kraju, mieszka aż 12,6% ludności Polski.
Zurbanizowanie przestrzeni przyczyniło się do silnej fragmentacji lasów, nie tylko dzieląc je na mniejsze kompleksy, ale również  przecinając gęstą siecią dróg, szlaków kolejowych, linii energetycznych, gazociągów i wodociągów -  w natężeniu nie mającym odpowiednika na terenie Kraju.
Rozwój sieci komunikacyjnej przebiegającej przez tereny leśne oraz intensywna penetracja lasów przez ludność przyczyniają się do częstego powstawania pożarów leśnych, co stało się powodem zaliczenia 23 nadleśnictw RDLP do najwyższej kategorii zagrożenia pożarowego.
W ostatnich latach miało miejsce udostępnienie wielu dróg leśnych dla potrzeb  tras rowerowych i tras do rekreacyjnego ruchu konnego, ubocznym efektem czego jest znaczny wzrost zaśmiecania lasu na dużych obszarach oraz wzrost innych przejawów szkodnictwa leśnego. 
Konsekwencją zlokalizowania w zasięgu działania RDLP wielu gałęzi przemysłu, szczególnie tak uciążliwych dla środowiska jak przemysł surowcowy, energetyka węglowa, hutnictwo i w mniejszym stopniu przemysł maszynowy, jest występowanie różnego typu szkód na obszarach leśnych.

Najpowszechniejszym rodzajem szkód jest częściowa defoliacja i uszkodzenie aparatu asymilacyjnego, obserwowane we wszystkich drzewostanach. W kilku nadleśnictwach bardzo poważnym problemem gospodarczym, niespotykanym w innych regionach, są skutki prowadzenia działalności górniczej pod obszarami leśnymi. Górnictwo głębinowe doprowadza do odkształcania powierzchni gruntu na dużych obszarach, efektem czego jest nadmierne uwilgotnienie - do wystąpienia otwartego lustra wody włącznie   lub obniżenie się poziomu wód gruntowych dużo poniżej zasięgu systemów korzeniowych drzew. Gospodarowanie  na  obszarach o zaburzonych pod wpływem górnictwa stosunkach wodnych jest dużo kosztowniejsze w porównaniu z terenami  wolnymi od tych zagrożeń.

W większości nadleśnictw czynnikiem podrażającym koszty działalności gospodarczej jest także konieczność prowadzenia przebudowy drzewostanów. Z uwagi na fakt, że wprowadzane gatunki liściaste wymagają zapewnienia im w początkowym okresie wzrostu ocienienia górnego lub bocznego, przebudowa wykonywana jest głównie metodą przebudowy częściowej, z wykorzystaniem rębni złożonych oraz w mniejszym stopniu Ib i Ic. Koszty odnowień i pielęgnacji są przy stosowaniu wymienionych rębni zdecydowanie wyższe, aniżeli przy prowadzeniu gospodarki zrębowej.  Istotną pozycję kosztową stanowi również konieczność ochrony przed zwierzyną wprowadzanych gatunków liściastych.
Poważnym czynnikiem kosztotwórczym są także pojawiające się cyklicznie w dorzeczu górnej Wisły i Odry  powodzie.  Naprawa i odbudowa - nawet tylko prowizoryczna - zniszczonej infrastruktury drogowej oraz prace naprawcze koryt potoków wymagają ponoszenia znacznych nakładów finansowych.
Ze względu na położenie drzewostanów na terenach górskich w 9 nadleśnictwach, szachownicę własności gruntów, utrudnienie pozyskania i długie odległości zrywki drewna pozyskanie drewna i przygotowanie go do sprzedaży w tych jednostkach jest zdecydowanie droższe niż przeciętna krajowa.
Skoncentrowanie na tym obszarze niemal 1/5 ludności Polski wymusza na administracji leśnej z jednej strony konieczność liczenia się w działalności gospodarczej z oczekiwaniami mieszkańców, z drugiej zaś ponoszenie skutków presji rekreacyjnej i wzmożonej penetracji obszarów leśnych. 
 
Większość lasów RDLP, aż 491 tys. ha stanowiących 84% powierzchni leśnej, zostało zaliczone do kategorii lasów ochronnych. W poszczególnych kategoriach  ochronności znajdują się następujące grunty leśne:
- rezerwaty 4 616 ha (1%);
- glebochronne 15 519 ha (3%);
- wodochronne 125 495 ha (26%);
- uszkodzone przez przemysł 285 882 ha (59%);
- inne 59 801 ha (11%).
Nie ulega wątpliwości, że powszechnie zaakceptowana dla tych terenów dominacja środowiskotwórczych i społecznych funkcji świadczonych przez lasy, wraz z wymuszonymi kompromisami co do sposobu gospodarowania, podejmowanymi częstokroć pod presją jednostek samorządu terytorialnego, mieszkańców, publikatorów i organizacji ekologicznych, komplikuje wykonawstwo i zwiększa koszty prac leśnych. 
Przedstawione czynniki natury obiektywnej, w sposób istotny wpływające na specyfikę gospodarki leśnej w katowickiej dyrekcji LP,  determinują zarówno rodzaj, jak i zakres prowadzonych prac, a także skłaniają do wyboru takich technologii wykonawstwa, które w danych warunkach przyrodniczych zapewnić mogą - przy ciągłym dążeniu do minimalizacji kosztów - uzyskanie możliwie jak najlepszych efektów jakościowych.
Przedstawione przyrodnicze, ekonomiczne i demograficzne uwarunkowania prowadzenia gospodarki leśnej w RDLP Katowice dowodzą konieczności ponoszenia wyższych kosztów produkcji dla uzyskania porównywalnego z innymi dyrekcjami celu,  jakim jest utrzymanie odpowiedniego stanu lasu.

4.  Dominujące funkcje lasu i przyjęte w Programie główne kierunki działań
 
Priorytetem podstawowym gospodarki leśnej, niezmiennym dla wszystkich jednostek LP w Kraju, jest utrzymanie ciągłości i trwałości lasu oraz wdrażanie wielofunkcyjnego modelu gospodarki leśnej. Koszty, które należy ponieść na zapewnienie realizacji tego priorytetu, będą w poszczególnych rdLP różne, a zależeć będą w głównej mierze od uwarunkowań przyrodniczych, aktualnego stanu lasu oraz zagrożeń, które należy ograniczać bądź eliminować,  aby cel ten osiągnąć.

Priorytety niższego rzędu, przyjęte dla gospodarki leśnej nie tylko w  poszczególnych dyrekcjach, ale także w leżących w ich zasięgu województwach czy regionach będą zdecydowanie odmienne - tak jak zmienna jest przyroda i ukształtowany przez nią ekosystem leśny, jak zmienne są oczekiwania i artykułowane w kierunku lasów potrzeby miejscowej ludności - inne w regionach rolniczych, inne w zurbanizowanych i inne na terenach, gdzie jedną z wiodących funkcji jest zaspokajanie potrzeb rekreacyjno - wypoczynkowych. Dlatego też w ramach jednej regionalnej dyrekcji, z uwagi chociażby na zróżnicowania przyrodnicze czy demograficzne, należy określić odmienne priorytety i kierunki prowadzenia gospodarki leśnej - a co za tym idzie zdefiniować hierarchię istotności poszczególnych funkcji lasu w danym rejonie.
Modelowym wręcz przykładem konieczności odmiennego podejścia do pożądanych funkcji obszarów leśnych i określania dla nich zadań jest katowicka Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych - dyrekcja gospodarująca w różnych rejonach swego działania w całkowicie odmiennych dla lasu uwarunkowaniach.

Zróżnicowanie warunków, w których prowadzona jest gospodarka leśna naszej RDLP, dość dobrze odzwierciedlał uprzedni podział administracyjny Kraju; granice ówczesnych województw - katowickiego, bielskiego, częstochowskiego i opolskiego praktycznie pokrywają się z przyjętymi przez nas granicami rejonów, cechujących się odmiennością uwarunkowań przyrodniczych, odmiennością koncentracji przemysłu, demografii i w końcu dominujących, różnych z uwagi na odmienne potrzeby, funkcji pozaprodukcyjnych obszarów leśnych.
 
Na obszarze katowickiej Dyrekcji wyróżniliśmy 4 rejony, których specyfika   jest w miarę jednorodna, a co za tym idzie występują w nich podobne problemy i rysują się zbliżone perspektywy rozwojowe.

Rejon A: 
Lasy Opolszczyzny  (część zachodnia RDLP).
Są to lasy w największym stopniu wykorzystywane gospodarczo, bardzo istotne w kształtowaniu krajobrazu. Funkcje ochronne i społeczne odgrywają dużą rolę. W skład rejonu wchodzą nadleśnictwa województwa opolskiego: Namysłów, Kluczbork, Olesno, Brzeg, Kup, Turawa, Tułowice, Opole, Prószków, Prudnik oraz zachodnia część Lublińca, Zawadzkiego, Strzelec Opolskich, Kędzierzyna i Rud Raciborskich.
Powierzchnia lasów w rejonie wynosi ogółem 219,6 tys. ha, w tym leśna 212 tys. ha. W lasach zachodniej części RDLP przeważają siedliska borów i lasów mieszanych stanowiących w części północnej zwarte kompleksy - fragmenty dawnych borów (np. lasy stobrawskie).  Występuje tu też stosunkowo dużo siedlisk wilgotnych, zwłaszcza w dolinie Odry.
W sudeckiej części południowej - w górach Opawskich - przeważają siedliska wyżynne i górskie z udziałem modrzewia. Zasobność i jakość drzewostanów rejonu jest w części niżowej RDLP najwyższa. W składzie gatunkowym przeważa sosna (ok. 50%), jednak ze stosunkowo wyższym, niż ma to miejsce w pozostałej części niżowej RDLP, udziałem liściastych gatunków lasotwórczych, jak: dąb, jesion, grab, lipa, klon.
Z punktu widzenia gospodarki leśnej, nasilenie problemów w tym rejonie jest stosunkowo najmniejsze. Tym niemniej występują istotne problemy związane z utrzymaniem na dobrym poziomie stanu zdrowotnego lasów (gradacje szkodników owadzich, zamieranie świerka) oraz  zaburzenia gospodarki wodnej w drzewostanach zalanych podczas powodzi. Szkody od wiatru w latach 1990-2001 spowodowały konieczność usunięcia ok. 1 mln. m3 drewna. Szkody przemysłowe występują lokalnie - wokół Opola, Kędzierzyna, Zawadzkiego i większych skupisk przemysłu. Pod względem zagrożenia pożarowego rejon ten plasuje się na trzecim miejscu - po rejonie przemysłowym i jurajskim. Lokalne zagrożenie stanowią szkody powodowane przez zwierzynę płową.
 
Rejon B: 
Lasy Jury Krakowsko-Częstochowskiej (część północno - wschodnia RDLP).

Są to lasy o zrównoważonym udziale funkcji gospodarczych oraz ochronnych, krajobrazowych i rekreacyjnych.  Rejon obejmuje generalnie nadleśnictwa byłego  woj. częstochowskiego i częściowo katowickiego: Kłobuck, Gidle, Herby, Złoty Potok, Koniecpol, Koszęcin, wschodnią część Lublińca oraz północną część Siewierza i Olkusza.
Powierzchnia lasów w rejonie wynosi ogółem 133,3 tys. ha, w tym leśna 126 tys. ha. Przeważają stosunkowo ubogie siedliska na glebach piaszczystych, rzadko lepsze na frakcjach gliniastych wytworzonych z postglacjalnych osadów. W części jurajskiej przewaga ubogich i płytkich rędzin wapieniach.
Zasobność i jakość drzewostanów niższa od przeciętnej. W składzie gatunkowym dominuje sosna (ponad 75%) z dużym udziałem brzozy, a także świerka, olchy i modrzewia.
Głównymi problemami, jakie muszą rozwiązywać leśnicy tego rejonu, są lokalne zagrożenie od szkodników pierwotnych oraz osłabienie kondycji zdrowotnej drzewostanów wokół aglomeracji Częstochowskiej (Huta Częstochowa) i innych mniejszych ośrodków.
Generalnie stan sanitarny lasów można określić jako dobry. Pod względem zagrożenia pożarowego rejon plasuje się na drugim miejscu, zaraz po rejonie przemysłowym. Z roku na rok wzrasta znaczenie rejonu dla turystyki i rekreacji, stanowiąc pewnego rodzaju alternatywę dla rejonu Beskidów.

Rejon C:
Lasy pod silnym wpływem przemysłu w rejonie wielkich aglomeracji (część środkowa RDLP)
Należą tu lasy, których funkcje ochronne mają najistotniejsze znaczenie w kontekście utrzymania stref zieleni służących jako filtr biologiczny przed zanieczyszczeniami i hałasem oraz stanowiące miejsce wypoczynku i rekreacji. Funkcje gospodarcze mają tu najmniejsze znaczenie. Rejon ten obejmuje nadleśnictwa byłego woj. katowickiego i częściowo opolskiego: Rudziniec, Brynek, Świerklaniec, Rybnik, Katowice, Kobiór, Chrzanów,  południową część Siewierza i Olkusza oraz wschodnią część Zawadzkiego, Strzelec Opolskich, Kędzierzyna i Rud Raciborskich.  Zbliżony charakter posiadają także lasy okalające aglomeracje miejskie Opola i Częstochowy.
Powierzchnia lasów w rejonie wynosi ogółem ok. 193 tys. ha, w tym leśna 189 tys. ha.  Pomimo przewagi bogatszych siedlisk borów i lasów mieszanych,  z uwagi  na degradację wywołaną działalnością przemysłową, przeciętne drzewostany są niezbyt zasobne i słabej jakości.  W związku z przebudową drzewostanów udział sosny zmalał do ok. 60% na korzyść bardziej odpornych gatunków liściastych (dęby, buk, olcha). Na terenach zdegradowanych dominuje złej jakości sosna, brzoza, osika, olcha i wypadający w młodym wieku świerk.
Rejon ten jest najbardziej, praktycznie w całości dotknięty szkodliwym oddziaływaniem przemysłu (imisje) oraz szkodami powodowanymi działalnością górniczą. Występują także lokalne szkody od wiatru i zwierzyny leśnej oraz chroniczne uszkodzenia drzewostanów powodowane przez osnuje.
Występuje tu najwięcej pożarów leśnych, a presja społeczna w kierunku penetracji, turystyki i rekreacji jest bardzo silna. W związku z silną urbanizacją oraz rozwojem infrastruktury masowo występuje lokowanie infrastruktury komunalno - przemysłowej na terenach leśnych.  Dużym problemem jest zanieczyszczanie i zaśmiecanie lasu. W lasach tych koszty prowadzenia gospodarki leśnej są najwyższe, natomiast przychodowość najniższa.

Rejon D: 
Lasy beskidzkie (część południowa RDLP).
Są to lasy o najbardziej złożonym i wielofunkcyjnym charakterze, o bardzo użym znaczeniu typowych funkcji ochronnych (wodo- i glebochronność), pełniące jednocześnie istotne funkcje krajobrazowe i gospodarczo - produkcyjne. Intensywnie wykorzystywane w celach rekreacyjno - turystycznych, pełniące także funkcje edukacyjne (Leśny Kompleks Promocyjny "Lasy Beskidu Śląskiego").
Do lasów beskidzkich (Beskid Śląski, Żywiecki i Mały) zaliczyć należy w całości nadleśnictwa byłego woj. bielskiego, tj.: Andrychów, Bielsko, Jeleśnia, Sucha, Ujsoły, Ustroń, Węgierska Górka i Wisła. Wysokość nad poziomem morza waha się od 280 do 1725 m. (Babia Góra). Geologicznie tereny te są zbudowane z piaskowców o różnym uziarnieniu oraz łupków ilastych, margli i zlepieńców.
Lasy górskie wyraźnie różnią się od pozostałych w RDLP. Występuje tu najwyższa lesistość, która na terenach górskich przekracza 40%. Ogólna powierzchnia lasów wynosi 87,5 tys. ha, w tym powierzchnia leśna wynosi 83 tys. ha, a zasobność 26 192 tys. m3. Stanowi to w skali RDLP, odpowiednio: 14 i 21%. Procentowy udział głównych gatunków jest następujący: świerk 62%, buk 19%, jodła 6%, sosna 6%, dąb 3%, brzoza 2%, pozostałe 2%.
Przeciętny wiek wysoki, wynosi 73 lata (128% przeciętnego wieku dla RDLP), przeciętna zasobność 314 m3/ha (152% przeciętnej zasobności dla RDLP), przeciętny przyrost roczny 4,6 m3/ha (124% przeciętnego przyrostu rocznego dla RDLP), roczny etat cięć 477,3 tys. m3 (23% etatu RDLP).
W rejonie południowym występuje aż 48 tys. ha lasów nie stanowiących własności Skarbu Państwa, tj. ponad 40% wszystkich lasów niepaństwowych na terenie RDLP.
W rejonie tym najwięcej problemów ochroniarskich przysparza zgnilizna opieńkowa, zbierająca swe żniwo w osłabionych przez imisje przemysłowe drzewostanach świerkowych oraz towarzyszący jej kornik drukarz. Drzewostany cierpią także od suszy, wiatrów oraz śniegu (okiść). Poważnym wyzwaniem jest bardzo duża presja turystyczna, zwłaszcza ludności aglomeracji śląskiej tłumnie korzystającej z walorów krajobrazowych i przyrodniczych Beskidów. Problem w zakresie zachowania właściwej granicy polno - leśnej stanowią, często nielegalne, indywidualne inwestycje letniskowe. Obszarem konfliktów z miejscową administracją terenową są plany rozbudowy na terenach leśnych obiektów infrastruktury turystycznej - głównie wyciągów narciarskich i nartostrad.
Zdefiniowanie zagrożeń oraz określenie zakresu rzeczowego i kosztów działań, mających na celu ich ograniczenie bądź eliminację, spowodowało wyodrębnienie w Programie obszarów szczególnej troski. Terenem takim jest obecnie przede wszystkim właśnie rejon D - tj. masyw Beskidów, wymagający ponoszenia nakładów na przebudowę drzewostanów i zagospodarowanie lasu w sposób częściowo chociażby zgodny z oczekiwaniami społecznymi w skali przekraczającej finansowe możliwości własne RDLP. Dlatego też w skład naszego RPO PLP wchodzi - jako jego integralna część - "Program dla Beskidów", objęty patronatem przez Ministra Środowiska i częściowo finansowany już, począwszy od 2003r., przez Narodowy i Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska. 

Zgrupowanie naszych lasów w zbliżone rejony i zdefiniowanie tak zagrożeń, jak i wiodących funkcji lasu w rejonach pozwoliło na określenie i przyjęcie generalnych, ale jednocześnie odmiennych regionalnych kierunków działań gospodarczych - które uszczegóławiane będą w opracowywanych dla każdego nadleśnictwa i przyjmowanych na "uspołecznionych" KTG planach urządzania lasu.

5. Udział społeczeństwa, samorządów, administracji państwowej i instytucji w tworzeniu RPO PLP.

Lasy Państwowe, charakteryzujące się koniecznością planowania celów i sposobów ich realizacji na dziesięciolecia przed uzyskaniem zamierzonego efektu docelowego, nie mogą tworzyć programów określających kierunki swych działań na długie lata, nie przedstawiwszy podstawowych założeń i nie uzyskawszy aprobaty na ich realizację ze strony miejscowej społeczności - społeczności, której częścią i członkiem są. Dlatego też założenia Regionalnego Programu Polityki Leśnej Państwa są konsultowane z przedstawicielami miejscowych władz administracji rządowej i samorządowej, z przedstawicielami środowisk naukowych i z działającymi na danym terenie pozarządowymi organizacjami ekologicznymi. 

Mamy nadzieję, że przedstawianie instytucjom zewnętrznym nie tylko generalnych kierunków gospodarki leśnej, ale również uwarunkowań realizacyjnych i ekonomicznych, pozwoli na uzyskanie zgodności naszych celów i zamierzeń z kierunkami działania miejscowych władz.
Bardzo istotnym atrybutem opracowywania Regionalnego Programu Operacyjnego Polityki Leśnej Państwa, nie występującym w dotychczasowej praktyce,  jest zaangażowanie w proces jego powstawania przedstawicieli miejscowych (miejskich i gminnych) oraz powiatowych i wojewódzkich władz.  Uświadomienie lokalnym gremiom decyzyjnym roli i funkcji lasu oraz przedstawienie ekonomicznych aspektów gospodarki leśnej w warunkach jej ekologizacji stwarza nadzieję na uzyskanie współfinansowania wielu przedsięwzięć - zwłaszcza w obszarze zagospodarowania turystycznego i rekreacyjnego, edukacji ekologicznej, budownictwa drogowego itp.
Opracowywanie Programu zbiegło się w czasie z prowadzonymi aktualnie pracami nad miejscowymi i wojewódzkimi planami zagospodarowania przestrzennego.  W przedsięwzięciach tych czynnie uczestniczą przedstawiciele administracji Lasów Państwowych, która na co dzień gospodaruje wszak na powierzchni stanowiącej ca 30% powierzchni województw.  Fakt,  że do Wojewódzkich Zespołów Konsultacyjnych ds. opracowania planów zagospodarowania przestrzennego w Katowicach i Opolu powołani zostali imiennie pracownicy kierowniczego szczebla RDLP świadczy o roli, jaką do gospodarki leśnej zaczęły przywiązywać wojewódzkie władze.
Stwierdzamy, że właśnie fakt uczestnictwa przedstawicieli lokalnych władz w konsultacjach RPO zaowocował bardzo poważnym potraktowaniem zagadnień związanych z gospodarką leśną w tworzonych planach zagospodarowania przestrzennego, jak też i wymiernymi korzyściami finansowymi w postaci przyznanych nam w roku bieżących dotacji.

6. Przewidywane efekty wdrażania Programu i uwarunkowania realizacyjne.

W Programie przedstawione zostały zarówno konsekwencje wieloletniego wpływu na stan zdrowotny lasów ponadnormatywnych zanieczyszczeń gleb, wód i powietrza, a także podejmowane działania - do których w pierwszym rzędzie zaliczyć należy przebudowę drzewostanów - mające na celu utrzymanie na tych terenach ciągłości  i trwałości lasu. W Programie znalazła się prognoza zmian w nasileniu czynników szkodotwórczych, tak bio- jak i abiotycznych, przewidywany stan zdrowotny lasów w dwóch horyzontach czasowych (2010 i 2050) oraz wnioski dotyczące działań profilaktycznych.
Wyliczone zostały również koszty tych działań - tak ponoszone obecnie, jak i konieczne do poniesienia w perspektywie najbliższych lat, w związku z koniecznością przyspieszenia procesu przebudów, głównie na obszarze Beskidu Śląskiego i Żywieckiego oraz na terenach Górnego Śląska. 
I tak, aby móc przebudować w ciągu 15 lat ca 10 tys.ha lasów górskich, a w ciągu lat 20 ca 60tys.ha lasów na niżu  (zakres przebudów pilnych), należałoby wzmóc tempo przebudów o ca 20%, tj. z dotychczasowych 3 000 do 3 600ha rocznie.  Ponieważ średnie koszty przebudowy są wyższe od odnowień w warunkach normalnych o 3tys.zł/ha, poziom dofinansowania tych prac winien wynieść w skali roku ca 11mln.zł.
Art. 12 ust. 1 ustawy o lasach stanowi, że: "W przypadku braku możliwości ustalenia sprawcy szkody w lasach, powstałej w wyniku oddziaływania gazów i pyłów przemysłowych, oraz w przypadku pożarów lub innych klęsk żywiołowych spowodowanych czynnikami biotycznymi albo abiotycznymi, zagrażających trwałości lasów, koszty zagospodarowania i ochrony związane z odnowieniem lub przebudową drzewostanu finansowane  są z budżetu państwa".
W latach 1995, 1996 i 1998 dotacje, stanowiące około 10% przychodów, zdecydowały o rentowności dodatniej katowickiej RDLP. Wpływ dotacji na rentowność wyjątkowo dobitnie zaznaczył się w przełomowym pod tym względem roku 1997, w którym budżet Państwa, pomimo zobowiązania ustawowego, znacznie ograniczył ich poziom. W roku tym uzyskano poziom dotacji stanowiący zaledwie 38% poziomu dotacji z roku 1995.  Podobna sytuacja miała miejsce w latach 1999, 2000, 2001 i 2002.

Sporządzona w Programie prognoza sytuacji ekonomicznej RDLP na najbliższe lata, oceniająca możliwości przychodów oraz koszty (z uwzględnieniem działań stabilizujących i ograniczających, zwłaszcza w sferze struktury i racjonalizacji zatrudnienia, restrukturyzacji organizacyjnej jednostek, zmniejszania obciążenia infrastrukturą, prywatyzacji procesu wykonawczego i kreowania rynku usług) wykazuje, że RDLP w Katowicach jest w stanie pokrywać z własnych przychodów ca 90% wydatków. Tym samym dofinansowanie ze źródeł zewnętrznych winno wynieść w skali rocznej 10% koniecznych do ponoszenia kosztów, tj. ca 30 mln. zł.
Kwota ta jest praktycznie równoważna środkom, jakie corocznie wydatkujemy na zadania, które winny być finansowane nie ze środków własnych LP, ale na zasadach określonych w art. 12 i 54 ustawy o lasach, tj. z budżetu Państwa. W sytuacji braku realnej perspektywy wywiązywania się z finansowania usuwania szkód czy też przebudów drzewostanów przez naszego głównego ustawowego donatora istnieje konieczność poszukiwania wsparcia w funduszach celowych ochrony środowiska.

Również z tych środków powinno być wspierane realizowanie takich przedsięwzięć, jak "Program dla Beskidów".  Średnioroczny koszt realizacji tego, mającego charakter ratunkowy i przewidzianego na 5 lat programu,  wynosi 28mln.zł, z czego możliwości sfinansowania przez RDLP wynoszą 7mln.zł. 
Dodatkowych, wspomagających źródeł finansowania należy upatrywać także w funduszach unijnych, szczególnie na przedsięwzięcia wspierania zrównoważonego rozwoju terenów wiejskich, realizowane wspólne z samorządami oraz na pełnienie przez LP funkcji publicznych.
Do działań aktywizujących tereny wiejskie należy bez wątpienia umożliwienie miejscowej ludności obsługi ruchu turystycznego.
W warunkach silnego przeludnienia, uprzemysłowienia i zurbanizowania, w jakich przyszło gospodarować RDLP, udostępnianie terenów leśnych dla potrzeb turystyki i rekreacji jest stale rozwijaną częścią prowadzonej gospodarki leśnej. Różnorodne urządzenia zagospodarowania turystycznego zlokalizowane są na terenach leśnych wszystkich nadleśnictw RDLP, ale głównie w najatrakcyjniejszych przyrodniczo miejscach,  a zwłaszcza w terenach górskich - Beskid Śląski, Mały i Żywiecki, Jura Krakowsko-Częstochowska oraz Górach Opawskich. Tereny te są wykorzystywane w celach turystyczno - rekreacyjnych praktycznie przez cały rok.
Do elementów zagospodarowania turystycznego na terenach leśnych należą: tereny wypoczynkowe, parkingi, pola biwakowe, miejsca biwakowania, miejsca postoju pojazdów, miejsca widokowe, miejsca wypoczynku oraz cała sieć ścieżek rowerowych, konnych, ścieżki zdrowia,  turystycznych szlaków pieszych oraz nartostrady. Wobec trwającego od kilku lat braku funduszy celowych na budowę i utrzymywanie tych obiektów, nadleśnictwa ograniczają swe działania do bieżących remontów, konserwacji oraz  systematycznego porządkowania terenów i obiektów ze śmieci,  przede wszystkim  po kończącym się  sezonie turystycznym.
Obecny stan zagospodarowania turystycznego na terenach leśnych ocenić należy jako niewystarczający, ale jedynie możliwy w dzisiejszych warunkach gospodarczo - finansowych. Może niedaleka przyszłość,  a w tym przystąpienie do grona państw unijnych, poprawi tę sytuację, szczególnie w odniesieniu do możliwości sięgania do zewnętrznych źródeł finansowania.
Naturalną reakcją człowieka na życie w przeludnionej i zanieczyszczonej aglomeracji jest chęć przebywania w środowisku leśnym. Stąd szczególnego  znaczenia nabierają funkcje pozaprodukcyjne, w tym w głównej mierze rekreacyjne lasów.
Walory naturalne Beskidów i Jury Krakowsko - Częstochowskiej sprawiają, że są one całorocznie bardzo atrakcyjnym rejonem nie tylko dla mieszkańców z terenu RDLP w Katowicach, ale i Kraju. Masowe korzystanie z walorów tych rejonów wynika z bliskiego położenia Beskidów i Jury w stosunku do aglomeracji śląskiej. Dobre połączenia komunikacyjne czynią je łatwo dostępnymi także dla turystów z innych, często odległych miejsc Polski, a także z zagranicy.
Dobrze zagospodarowana infrastruktura turystyczna - liczne domy wypoczynkowe, pensjonaty, gęsta sieć schronisk i górskich szlaków turystycznych stały się magnesem przyciągającym całe rzesze turystów.  Tak modna i wyraźnie widoczna w ostatnich latach rozwijająca się górska turystyka rowerowa nie powinna kolidować i zagrażać turystyce pieszej; wynikają stąd starania administracji leśnej w kierunku rozdzielenia jej od szlaków pieszych. Oczekiwania społeczne idą jeszcze dalej - istnieje ogromna presja gmin górskich na rozbudowę wyciągów narciarskich i sieci nartostrad.  Mozaika lasów prywatnych w tej części RDLP raczej nie sprzyja tym oczekiwaniom. Nasilają się więc naciski różnych władz samorządowych w kierunku wykorzystania terenów lasów państwowych pod budowę wyciągów i nartostrad. Potencjalni inwestorzy niestety nie liczą się z negatywnymi skutkami wkraczania nartostrad w głąb kompleksów leśnych i otwierania ich na szkodliwe działanie wiatrów oraz uruchamiania procesów erozyjnych gleby.
Rozbudowa w drugiej połowie lat dziewięćdziesiątych całej sieci ścieżek edukacyjno - przyrodniczych, ośrodków i izb edukacyjnych, leśnych izb muzealnych, uatrakcyjniła dotychczasową ofertę turystyczną. Rosnąca świadomość ekologiczna, przybliżenie społeczeństwu zasad funkcjonowania gospodarki leśnej oraz próby wpojenia reguł racjonalnego korzystania z zasobów przyrody,  powodują  konieczność dalszego udostępniania atrakcyjnych miejsc i skanalizowania ruchu turystycznego. Wiąże się to oczywiście z  dążeniem do osiągnięcia kompromisu pomiędzy coraz szerszym udostępnianiem terenów leśnych w celach wypoczynkowo - rekreacyjnych a zachowaniem trwałości jego wszystkich walorów przyrodniczych z jednej strony i trwałości funkcji produkcyjnych z drugiej.
Potrzeba wypoczynku sobotnio - niedzielnego na łonie natury stymuluje rozwój  turystyki samochodowej, co zmusza Lasy Państwowe do dalszego rozwoju sieci parkingów śródleśnych. Parkingi te winny być zlokalizowane tak, aby stanowiły docelowe miejsce podróży zmotoryzowanych turystów, skąd po pozostawieniu samochodu można by się udać na dalszą część wycieczki pieszo, na nartach lub przywiezionym ze sobą rowerem. W opracowywaniu takiej strategii pomocną będzie współpraca z lokalnymi samorządami oraz zarządami parków krajobrazowych, na ogół dysponujących koncepcjami organizacji ruchu turystycznego na obszarze swojego działania.
Alternatywnym rozwiązaniem dla parkingów leśnych są miejsca postoju pojazdów. Ich podstawowymi zaletami są niskie koszty budowy i lokalizacja najbliższa potrzebom zmotoryzowanych. Trafność lokalizacji wynika z przyjętej zasady wyznaczania na miejsca postoju punktów, w których zwykle zatrzymują się zbieracze płodów runa leśnego lub spacerowicze. W wyznaczaniu takich miejsc leśnicy uwzględniają przesłanki ochronne obszarów leśnych i chronionej przyrody, wynikające z ustawy o lasach i ustawy o ochronie przyrody.
W ostatnich latach brak środków na inwestycje i wzrost wymagań sanitarno -higienicznych w obrębie obiektu turystycznego spowodował dążenie nadleśnictw do zamiany kategorii parkingów na mniej kosztowne, a jednocześnie i mniej dyscyplinowane rygorami sanitarnymi - miejsca postoju pojazdów.
Coraz modniejszą w ostatnim okresie staje się górska turystyka rowerowa. Rowerzyści, zjeżdżając po szlakach turystycznych, narażają swoje życie - ale jednocześnie stanowią poważne zagrożenie dla turystów pieszych. Docelowo widzimy potrzebę rozdzielenia ruchu pieszego i rowerowego i wyznaczenie odrębnych szlaków tylko dla rowerów.
W wyniku popularyzacji jazdy konnej wywierany jest na zarządców lasów nacisk na tworzenie nowych tras hippicznych. W nadchodzących latach popularność tej formy wypoczynku, podobnie jak turystyki rowerowej będzie nadal rosła.  
Racjonalny rozwój sieci tras turystycznych na terenach leśnych wymaga wzmożonej współpracy nadleśnictw z organizacjami kreującymi koncepcje ich przebiegu.
Właściwa współpraca nadleśnictw z różnymi podmiotami gospodarczymi zainteresowanymi zagospodarowaniem i użytkowaniem turystycznym lasów, wymaga, a w przyszłości  w coraz większym stopniu wymagać będzie, systematycznej koordynacji działań. Działania te winny być oparte przede wszystkim na promocji walorów turystycznych regionu. Rola leśników jako gospodarzy większości terenów leśnych powinna w przyszłości polegać głównie na wskazywaniu atrakcyjnych i jeszcze możliwych do zagospodarowania turystycznego miejsc oraz wypracowywaniu wspólnych strategii i koncepcji rozwoju bazy turystycznej, a nie na budowie "dużej" infrastruktury na terenach leśnych.
Spełnianie przez las, w chwili obecnej i w przyszłości, różnorodnych funkcji pozaprodukcyjnych, w tym szczególnie rekreacyjnych, wymaga  i będzie wymagać szeroko rozumianej kultury zachowania się w nim ludzi. Sprzyja temu stale rozwijająca się edukacja ekologiczna społeczeństwa, prowadzona głównie przez leśników. Nieodzownym staje się również kształcenie profesjonalnej kadry, przygotowanej do obsługi całej sieci obiektów edukacyjnych na terenach leśnych. Takie profesjonalne szkolenia odbywają się już od kilku lat, a w najbliższej przyszłości prowadzenie zajęć z leśnej edukacji ekologicznej będzie jednym z ważniejszych zadań stawianych Lasom Państwowym.

W Programie szczegółowo przeanalizowano stan obecny oraz potrzeby, możliwości i  perspektywy rozwojowe wszelkich dziedzin i zagadnień, którymi para się gospodarka leśna na naszym terenie, między innymi:
- nasiennictwo i selekcję - przewidując konieczność zdynamizowania działań w tym dziale hodowli lasu, m.in. poprzez wdrożenie i przestrzeganie regionalizacji pionowej w górach, uruchomienie działalności Karpackiego Banku Genów, weryfikację drzewostanów nasiennych itd.
- szkółkarstwo - poprzez przeanalizowanie zapotrzebowania na materiał rozmnożeniowy w perspektywie najbliższych lat i opracowanie całościowego programu szkółkarskiego dla RDLP
- odnowienia i zalesienia - a w tym kierunki zwiększania bioróżnorodności
- gospodarkę łowiecką i rybacką
- ochronę lasu i ochronę przyrody, w tym działania na rzecz zachowania istniejących walorów przyrodniczych, reintrodukcję gatunków (wolierowa hodowla głuszca) i ośrodek hodowli żubrów
- ochronę lasów przed pożarami, w tym modernizację systemu obserwacyjnego
- problematykę obszarów projektowanych do zaliczenia do sieci Natura 2000
- melioracje wodne i agrotechniczne
- program "Odra 2006"
- badania naukowe
- budowę i utrzymanie dróg leśnych
- problematykę użytkowania, marketing, promocję i sprzedaż drewna - w tym drewna na cele energetyczne.

Wiele miejsca i uwagi  poświęcono zagadnieniom ekonomicznym:
-  w sferze przychodów:
" prognozom w zakresie relacji etat - rozmiar, w aspekcie spodziewanego poziomu przychodów
" możliwości uzyskania przychodów w działalności ubocznej i dodatkowej
-  w sferze kosztów omówiono działania stabilizacyjne i ograniczające w takich obszarach, jak:
" struktura i racjonalizacja zatrudnienia
" analiza wielkości nadleśnictw i leśnictw oraz harmonogram zmian
" sprzedaż mieszkań
" sprzedaż lub zagospodarowanie zbędnej infrastruktury
" prywatyzacja procesu wykonawczego, w tym kreowanie rynku usług
" racjonalizację wykorzystania ośrodków szkoleniowo - wypoczynkowych.
W oparciu o przeprowadzone analizy przychodów i kosztów opracowano prognozę sytuacji ekonomicznej RDLP na najbliższe lata, z której wynika, że poziom kosztów, dający gwarancję sfinansowania prac niezbędnych do zapewnienia właściwego stanu lasu na terenie katowickiej dyrekcji wymaga ustalenia wskaźnika udziału kosztów w przychodach na poziomie 1,10 - tzn. uzyskiwanie (bez dotacji) rentowności ujemnej na poziomie 10%.

7.  Propozycje w zakresie nowelizacji prawodawstwa leśnego.
 
Część aktów prawnych, normujących problematykę lasów i gospodarki leśnej, liczy około 10 lat.  Szereg z nich (włącznie z ustawą o lasach) było już co prawda kilkakrotnie nowelizowanych - jednak zmieniająca się dynamicznie rzeczywistość wymaga dokonania kompleksowego przeglądu prawodawstwa, celem dostosowania norm prawnych do wymogów  dnia dzisiejszego oraz - czekającej nas w nieodległej perspektywie czasowej - integracji z Unią Europejską.
Czynnikiem skłaniającym do podjęcia wstępnych prac legislacyjnych jest także sytuacja ekonomiczna Lasów Państwowych.  Podejmowane działania, mające za zadanie poprawę kondycji finansowej Lasów, koncentrują się głównie na wykorzystaniu rezerw prostych zwiększenia przychodów i obniżenia kosztów. Rezerwy te zostały już praktycznie wyczerpane, wobec czego zachodzi konieczność zintensyfikowania poszukiwań nowych źródeł przychodów i nowych możliwości ograniczenia kosztów - jednak w działaniach tych niejednokrotnie barierę ograniczająca stwarzają obowiązujące unormowania prawne.
W tej sytuacji wnioskujemy o powołanie zespołu, który winien dokonać przeglądu prawodawstwa leśnego i wypracować wnioski zmierzające do jego aktualizacji. Zdaniem kierownictwa RDLP w Katowicach weryfikacji poddać należałoby między innymi następujące unormowania prawne:
 
1. Ustawa o lasach:
- wyeliminować zapis o samofinansowaniu się Lasów Państwowych (art. 50) i zastąpić go zapisem o częściowym samofinansowaniu - zgodnie z propozycjami zawartymi w Polityce Leśnej Państwa
- stworzyć prawne podstawy do naliczania odpłatności za udostępnianie lasu do "szczególnego" wykorzystywania - np. do jazdy konnej
- przywrócić uprawnienia posiadania broni palnej dla terenowych pracowników SL
- uprościć procedury zbywania gruntów, dokonywanego na podstawie art. 38 ust. 1 pkt. 2-4 - w odniesieniu do gruntów o niewielkiej powierzchni, położonych przy granicy gruntów LP.  
- umożliwić sprzedaż mieszkań pracownikom Służby Leśnej - za wyjątkiem tych nieruchomości, które przysparzają przychodów (np. leśniczówek łowieckich)

2. Inne akty prawne:
- stworzyć możliwości pozostawiania w LP przynajmniej części przychodów ze sprzedaży gruntów - i przeznaczania tych środków na realizację zadań, do finansowania których  zobowiązany jest ustawowo budżet Państwa
- określić zasady sprzedaży majątku LP za tzw. "mienie zabużańskie", a w szczególności  ustalić zasady rozliczeń z BP utraconych przez LP w wyniku sprzedaży przychodów (budynki i budowle, niezamortyzowana część wartości nieruchomości itp.).
- ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych i prawo górnicze i geologiczne
o umożliwić dokonywanie wyłączania czasowego (w drodze decyzji dyrektora RDLP) gruntów leśnych z produkcji w wypadku ich zalania na skutek szkód górniczych - i naliczanie opłat rocznych, od chwili zalania do czasu zrekultywowania
o  uzupełnić art. 13 ust. 2 o przypadek wykorzystywania wód do celów rekreacyjnych  - wyłącznie na terenach osiadań gruntów powstałych na skutek szkód górniczych, w przypadkach jeśli sprawca szkody przystosuje zapadlisko do tych celów na swój koszt
- kodeks wykroczeń
o spenalizować nieprzestrzeganie postanowień art. 29 ust. 1a ustawy o lasach  o jeździe konnej po drogach wyznaczonych przez nadleśniczego 
- ustawa o ochronie roślin
o stworzyć bariery fitosanitarne przy imporcie niekorowanego drewna.
- ustawa prawo wodne
o rozszerzyć art. 11 ust. 1 o punkt określający prawo własności i zarządu wód leżących na terenach leśnych
a przede wszystkim - zapewnić dofinansowywanie LP w ramach już istniejących rozwiązań prawnych oraz wprowadzić częściowe rekompensaty za świadczenie przez LP funkcji publicznych - zgodnie z propozycjami zawartymi w Polityce Leśnej Państwa, a także zapewnić partycypację LP w środkach pomocowych UE.
Przedstawiony wyżej, zapewne niepełny, katalog spraw i problemów wymagających analizy i wypracowania kierunków zmian istniejącego stanu rzeczy uzasadnia celowość powołania na szczeblu DGLP tematycznego zespołu roboczego.
Zespół powinien zacząć pracę w możliwie nieodległym terminie - albowiem wyniki jego działalności stanowić będą dopiero wstępny krok na długiej drodze nowelizacji przepisów  i unormowań prawnych.

8.  Zakończenie

Aby opracowany program nie podzielił losu wielu innych planistycznych opracowań postulujemy, aby regionalne dyrekcje LP przedkładały coroczne syntetyczne sprawozdania z jego realizacji.
W sprawozdaniach należałoby wykazywać także działania, podejmowane przez RDLP na niwie propagowania problematyki leśnej - poprzez organizowanie konferencji, sympozjów itp. 
Zaangażowanie kierownictw rdLP w tego typu działania, jak również w działania skutkujące uzyskiwaniem środków z zewnętrznych źródeł finansowania,  powinno stać się jednym z elementów oceny kadry kierowniczej Regionalnych Dyrekcji Lasów Państwowych.