Wydawca treści Wydawca treści

Monitoring lasów HCVF w 2017

Kategoria 1.1.a. -  Lasy w rezerwatach przyrody oraz lasy w parkach narodowych.

W lasach kategorii 1.1.a w roku 2017 w kilku rezerwatach wystąpiły szkody istotnie wpływające na ich walory ochronne. Na terenie Nadleśnictwa Brzeg w rezerwacie „Barucice” nasiliło się zamieranie jesionu i dębu. Zbuchtowane zostały stanowiska kukułki Fuchsa i żywców. Wichury spowodowały wystąpienie licznych złomów            i wywrotów. Z kolei w rezerwacie „Leśna woda” nastąpiło całkowite wydzielenie                się świerka. Licznie wydziela się sosna. Przyczyną jest lej depresji kopalni piasku                    w miejscowości Leśna Woda. W rezerwacie „Przylesie” występuje zamieranie jesionu, dębu i olszy. Stwierdzono wahania poziomu wód gruntowych. Wystąpiły liczne złomy i wywroty. Na terenie Nadleśnictwa Chrzanów występuje problem zaśmiecania rezerwatu „Dolina Żabnika”. Na terenie Nadleśnictwa Jeleśnia               w rezerwacie „Grapa” nasila się wydzielanie jesionu. W rezerwacie „Ochojec”, położonym na terenie miasta Katowice i Nadleśnictwa Katowice, dokonano aktów wandalizmu w postaci uszkodzenia drzew z gatunku dąb czerwony. Obserwowane jest również niszczenie i przekształcanie runa leśnego. Problem stanowi tu także występowanie inwazyjnej czeremchy amerykańskiej. W rezerwacie „Dąbrowa”,                    na terenie Nadleśnictwa Rudziniec, w dalszym ciągu występuje inwazyjny rdestowiec sachaliński. W rezerwacie „Rozumice” na terenie Nadleśnictwa Rudy Raciborskie stwierdzono  zamieranie jesionu. Na terenie Nadleśnictwa Ustroń w rezerwacie „Skarpa Wiślicka” wystąpiły szkody od wiatru, a także choroby grzybowe.

Kategoria 1.1.b. - Lasy w parkach krajobrazowych oraz w strefach „ochrony krajobrazowej” parków narodowych i rezerwatów przyrody.

Lasy położone w „Parku Krajobrazowym Beskidu Śląskiego” są stale narażone            na działanie czynników biotycznych, abiotycznych i antropogenicznych. W ubiegłym roku najbardziej istotnymi okazały się: penetracja lasu przez turystów, nielegalny ruch pojazdów mechanicznych, zaśmiecanie lasu oraz wywroty i złomy w wyniku porywistych wiatrów. W „Stobrawskim Parku Krajobrazowym” zbuchtowane zostały stanowiska kukułki Fuchsa, podkolana białego oraz żywców. Wystąpiły choroby grzybowe objawiające się zamieraniem jesionu, dębu i olszy   na powierzchni 130 ha. Licznie wydziela się topolowy posusz na powierzchni 120 ha. W „Parku Krajobrazowym Gór Opawskich” wystąpiło zagrożenie biotyczne spowodowane działalnością owadów, szkodników wtórnych. Na terenie „Parku Krajobrazowego Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich” huraganowy wiatr wyrządził szkody na powierzchni 820 ha Nadleśnictwa Rudy Raciborskie.

Kategoria 1.2. – Ostoje zagrożonych i ginących gatunków.

Uszkodzenia w tej kategorii lasów były spowodowane niekorzystną dla języczki syberyjskiej działalnością bobrów w Nadleśnictwie Koniecpol.  W wyniku silnych wiatrów spadły dwa gniazda bielika t.j. w Nadleśnictwie Koniecpol oraz Nadleśnictwie Rudy Raciborskie.  W Nadleśnictwie Namysłów szkody związane były z zamieraniem jesionu.

Kategoria 2. – Kompleksy leśne odgrywające znaczącą rolę w krajobrazie, w skali krajowej, makroregionalnej lub globalnej

W roku 2017 nie wystąpiły szkody mogące wpłynąć na stan wartości ochronnych lasów HCVF tej kategorii.

Kategoria 3.1. – Ekosystemy skrajnie rzadkie i ginące, marginalne z punktu widzenia gospodarki leśnej – buczyny storczykowe, świetliste dąbrowy, lasy zboczowe, bory, brzeziny i świerczyny bagienne.

W roku 2017 nie wystąpiły szkody mogące wpłynąć na stan wartości ochronnych lasów HCVF tej kategorii.

Kategoria 3.2. – Ekosystemy rzadkie i zagrożone w skali Europy, lecz w Polsce pospolitsze i występujące wielkoobszarowo, stanowiące ważne obszary gospodarki leśnej – grądy, buczyny, jedliny, łęgi, świerkowe bory górnoreglowe, dolnoreglowe bory jodłowo – świerkowe.

W lasach tej kategorii wystąpiły szkody spowodowane penetracją lasu przez turystów, nielegalnym ruchem pojazdów mechanicznych, wydzielaniem                     się posuszu świerkowego, zaśmiecaniem lasu, a także  wywroty i złomy w wyniku porywistych wiatrów na siedliskach buczyn kwaśnych i żyznych na terenie Nadleśnictwa Bielsko. Wahania i obniżony stan wód gruntowych oraz choroby grzybowe, w tym zamieranie jesionu, dębu i olszy, a także podtopienia przez bobry wystąpiły na terenie Nadleśnictwa Brzeg na siedliskach grądów i łęgów. Na terenie Nadleśnictwa Zawadzkie na siedlisku łęgów wystąpiło okresowe zalewanie spowodowane działalnością bobrów. Na terenie Nadleśnictwa Prószków siedliska łęgowe zostały uszkodzone z uwagi na wystąpienie suszy glebowej, zgorzeli słonecznej oraz zakłócenia poziomu wód gruntowych. Zamieranie jesionu                         na siedliskach łęgowych wystąpiło na terenie Nadleśnictwa Rudy Raciborskie szczególnie na Obszarze Natura 2000 Las Tworkowski.

Kategoria 4.1. – Lasy wodochronne.

Istotne zagrożenia dla tej kategorii lasów HCVF wystąpiły w całym Nadleśnictwie Bielsko, gdzie zidentyfikowano nielegalny ruch pojazdów mechanicznych, penetrację lasu przez turystów, wydzielanie się posuszu świerkowego i zaśmiecanie lasu.          Na terenie Nadleśnictwa Gidle wystąpiło zamieranie jesionu oraz zaburzenie funkcjonowania w wyniku pożarów. Uszkodzenia drzew i zamieranie jesionu wystąpiły na terenie Nadleśnictwa Namysłów. Na terenie Nadleśnictwa Prószków wysoka temperatura spowodowała wystąpienie suszy glebowej oraz zgorzeli słonecznej. Wystąpiły również zakłócenia poziomu wód gruntowych. Huraganowe wiatry spowodowały znaczne szkody na terenie Nadleśnictwa Rudy Raciborskie. Szkody wystąpiły tu na ponad 500 ha. Zamieranie jesionu na powierzchni 44,72 ha.  Na terenie Nadleśnictwa Siewierz, w Leśnictwie Maczki wystąpiły zmiany stosunków wodnych spowodowanych działalnością górniczą.

Kategoria 4.2. – Lasy glebochronne.

Na terenie Nadleśnictwa Brzeg w lasach tej kategorii lasów HCVF wystąpiły zakłócenia poziomu wód gruntowych, osłabienie drzewostanów, wydzielanie                     się posuszu oraz liczne wywroty i złomy. Na terenie Nadleśnictw: Namysłów i Rudy Raciborskie wystąpiło zamieranie jesionu.

Kategoria 6. – Lasy kluczowe dla tożsamości kulturowej lokalnych społeczności.

W lasach kluczowych dla tożsamości kulturowej lokalnych społeczności nie wystąpiły szkody mogące wpłynąć  na stan wartości ochronnych lasów HCVF.

Monitoring Lasów HCVF 2016

Kategoria 1.1.a. -  Lasy w rezerwatach przyrody oraz lasy w parkach narodowych.

W lasach kategorii 1.1.a w roku 2016 na 103 istniejące rezerwaty jedynie w czterech  przypadkach  wystąpiły   szkody   istotnie,   wpływające   na  ich  walory  ochronne.  W    rezerwacie    Grapa    w    Nadleśnictwie   Jeleśnia   i  rezerwacie   Wielki    Las w Nadleśnictwie Złoty Potok, na siedliskach łęgowych, nastąpiło nasilone zamieranie jesionu. W tym ostatnim przypadku wystąpiły również zakłócenia poziomu wód gruntowych. Istotnym zagrożeniem biotycznym jest także występowanie inwazyjnych gatunków  obcych,  m.in.  rdestowca  sachalińskiego  w   rezerwacie   Las Dąbrowa w Nadleśnictwie Rudziniec. Działalność zwierzyny  płowej  i  czarnej  w  rezerwacie     Ochojec w  Nadleśnictwie  Katowice,   powoduje  niszczenie  stanowisk  przedmiotu ochrony - liczydła górskiego.  Szkody  antropogeniczne  odnotowano  w  rezerwacie  Las  Murckowski w Nadleśnictwie Katowice, gdzie w wyniku nielegalnego utworzenia toru do wyczynowej jazdy rowerowej po śladzie historycznego torowiska saneczkarskiego, doszło do miejscowego odkształcenia gruntu.

Kategoria 1.1.b. - Lasy w parkach krajobrazowych oraz w strefach „ochrony krajobrazowej" parków narodowych i rezerwatów przyrody.

Z 13. ustanowionych parków krajobrazowych najistotniejsze zagrożenia obserwuje się w lasach położonych w Parku Krajobrazowym Beskidu Śląskiego. Tereny te są stale narażone  na  działanie  czynników biotycznych, abiotycznych i antropo-genicznych. W ubiegłym roku najbardziej istotnymi okazały się: penetracja lasu przez turystów, nielegalny ruch pojazdów mechanicznych, zaśmiecanie lasu oraz wydzielanie się posuszu świerkowego. Podobne zagrożenia wystąpiły w Parku Krajobrazowym Gór Opawskich, gdzie gradacja zespołu szkodników wtórnych objęła powierzchnię ponad 350 ha. W pozostałych parkach krajobrazowych monitoring nie wykazał niekorzystnych zmian dla tej kategorii lasów.

Kategoria 1.2. – Ostoje zagrożonych i ginących gatunków.

Nie stwierdzono podczas monitoringu istotnych szkód w tej kategorii poza incydentalnymi zdarzeniami, jak na przykład niekorzystna dla języczki syberyjskiej działalność bobrów w Nadleśnictwie Koniecpol, zamieranie jesionu w Nadleśnictwie Namysłów,  a   także   wahania  poziomu   wód   gruntowych  i  zaśmiecanie  terenu w Nadleśnictwie Siewierz.

Kategoria 2. – Kompleksy leśne odgrywające znaczącą rolę w krajobrazie,        w skali krajowej, makroregionalnej lub globalnej.

Drzewostany świerkowe w Beskidzie Żywieckim, podobnie jak latach ubiegłych atakowane były przez kornika drukarza i pozostałe gatunki tzw. zespołu kornikowego, jednakże wpływ tego zagrożenia na walor ochronny  był pomijalny. Na bieżąco prowadzona jest przebudowa zamierających świerczyn na drzewostany wielogatunkowe.

Kategoria 3.1. – Ekosystemy skrajnie rzadkie i ginące, marginalne z punktu widzenia gospodarki leśnej – buczyny storczykowe, świetliste dąbrowy, lasy zboczowe, bory, brzeziny i świerczyny bagienne.

W roku 2016 nie wystąpiły szkody mogące wpłynąć na stan wartości ochronnych lasów HCVF tej kategorii.

Kategoria 3.2. – Ekosystemy rzadkie i zagrożone w skali Europy, lecz w Polsce pospolitsze i występujące wielkoobszarowo, stanowiące ważne obszary gospodarki leśnej – grądy, buczyny, jedliny, łęgi, świerkowe bory górnoreglowe, dolnoreglowe bory jodłowo – świerkowe.

W lasach tej kategorii wystąpiły szkody biotyczne spowodowane działalnością bobrów w Nadleśnictwie Brzeg, zamieraniem jesionu na siedliskach łęgów wierzbowo, topolowo, olszowo, jesionowych (*91E0) oraz w łęgowych lasach dębowo-wiązowo-jesionowych (91F0) w Lesie koło Tworkowa w Nadleśnictwie Rudy Raciborskie. W pozostałych nadleśnictwach nie stwierdzono istotnych zagrożeń.

Kategoria 4.1. – Lasy wodochronne.

Zagrożenia dla tej kategorii lasów HCVF wystąpiły Nadleśnictwie Bielsko, gdzie zidentyfikowano nielegalny ruch pojazdów mechanicznych, penetrację lasu przez  turystów,  wydzielanie  się  posuszu  świerkowego  i   zaśmiecanie lasu.  

W Nadleśnictwie Kobiór w Leśnictwie Pawłowice wystąpiły wiatrołomy, a w Górach Opawskich w Nadleśnictwie Prudnik wystąpiły szkody w drzewostanach związane              z działalnością szkodników wtórnych. W Nadleśnictwie Siewierz (Leśnictwo Maczki) wystąpiły zmiany stosunków wodnych, spowodowane działalnością górniczą.

W pozostałych nadleśnictwach nie wystąpiły istotne zagrożenia dla kategorii 4.1.

Kategoria 4.2. – Lasy glebochronne.

Istotne zagrożenia dla tej kategorii lasów związane były z zakłóceniami poziomu wód gruntowych i osłabieniem drzewostanów w wyniku suszy z 2015 roku na obszarze Nadleśnictwa  Brzeg oraz innych nadleśnictw Opolszczyzny. W Górach Opawskich, w Nadleśnictwie Prudnik głównym zagrożeniem była gradacja zespołu kornikowego. W miejscu uszkodzonych drzewostanów wprowadzane jest nowe pokolenie lasu.

Kategoria 6. – Lasy kluczowe dla tożsamości kulturowej lokalnych społeczności.

W lasach kluczowych dla tożsamości kulturowej lokalnych społeczności nie wystąpiły szkody mogące wpłynąć  na stan wartości ochronnych lasów HCVF.


Monitoring lasów HCVF 2015

W lasach kategorii 1.1a wystąpiły w roku 2015 uszkodzenia drzewostanów świerkowych spowodowane działalnością kornika drukarza i towarzyszących mu korników. Szkody  te wystąpiły  w Górach Opawskich w rezerwacie Cicha Dolina oraz w Beskidzie Śląskim w rezerwatach: Czantoria i Zadni Gaj. Szkody od wiatru tej kategorii lasów o szczególnych walorach przyrodniczych wystąpiły w Lasach Pszczyńskich  w rezerwacie Żubrowisko.

Lasy kategorii 1.1b. Powierzchnia uszkodzeń w tej kategorii lasów HCVF była znacząca. Uszkodzenia od wiatru wystąpiły w Parku Krajobrazowym Dolinki Krakowskie, Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich, a także w P.K. Beskid Żywiecki. Niewielkie uszkodzenia spowodowane działaniem wiatru wystąpiły również w P.K. Lasy nad Górną Liswartą. Znaczące  uszkodzenia lasów HCVF spowodowane działalnością kornika drukarza wystąpiły w Beskidzie Żywieckim, Śląskim oraz w Górach Opawskich.

Lasy kategorii 1.2 Uszkodzenia które wystąpiły w tej kategorii lasów o szczególnych walorach przyrodniczych spowodowane były działalnością kornika drukarza. Wystąpiły one w lasach Beskidu Żywieckiego, a także Beskidu Śląskiego oraz Gór Opawskich.

Lasy kategorii 2. Szkody od wiatru wystąpiły w Beskidzie Żywieckim, a także                 w Lasach Pszczyńskich. Drzewostany świerkowe zostały zaatakowane przez kornika drukarza  w Beskidzie Żywieckim.

W lasach kategorii 3.1 w roku 2015 nie wystąpiły szkody mogące wpłynąć na stan wartości ochronnych lasów HCVF.

Lasy kategorii 3.2. W lasach tej kategorii wystąpiły szkody spowodowane działalnością kornika drukarza w Beskidzie Żywieckim i Beskidzie Śląskim oraz Dolinie Górnej Wisły. Obserwacje terenu potwierdziły brak znaczącego wpływu zaistniałych uszkodzeń na wartości ochronne będące podstawą klasyfikacji lasów jako HCVF.

 W lasach kategorii 4.1 pełniących funkcje wodochronne wystąpiły szkody spowodowane silnymi wiatrami na terenie Jury Krakowsko - Częstochowskiej, Lasów Lublinieckich, Niziny Śląskiej, Płaskowyżu Rybnickiego, Kotliny Raciborskiej, Lasów Pszczyńskich. Szkody spowodowane działalnością kornika drukarza wystąpiły           w lasach Beskidu Żywieckiego, Beskidu Śląskiego, Pogórza Śląskiego                           oraz w Górach Opawskich.

W lasach kategorii 4.2 wystąpiły szkody od kornika drukarza w Beskidzie Żywieckim, Śląskim  oraz Górach Opawskich.

W lasach kategorii 6 nie wystąpiły szkody mogące wpłynąć na stan wartości ochronnych lasów HCVF.


Monitoring Lasów HCVF 2014

 

W lasach kategorii 1.1a  nie wystąpiły szkody mogące wpłynąć na stan wartości ochronnych lasów HCVF.

Lasy kategorii 1.1b. Na terenie Parków Krajobrazowych: Beskidu Żywieckiego, Beskidu Śląskiego, Beskidu Małego i Gór Opawskich wystąpiły szkody w drzewostanach świerkowych spowodowane działalnością kornika drukarza. Ponadto w granicach Parku Beskidu Żywieckiego, wystąpiły szkody spowodowane silnymi wiatrami. Przeprowadzone cięcia sanitarne przejściowo wpłynęły na walory krajobrazowe nie zmieniając charakteru parku, zachowując jego wartości przyrodnicze, historyczne i kulturowe.  

W lasach kategorii 1.2  nie wystąpiły szkody biotyczne. Jedynie w projektowanej strefie ochrony miejsca tokowania głuszca na terenie Nadleśnictwa Ujsoły wystąpiły szkody spowodowane silnymi wiatrami wiejącymi w dniach 15-17 maja 2014 r. O zdarzeniu poinformowano Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska w Katowicach.

W lasach kategorii 2. szkody od wiatru dotyczyły obszaru specjalnej ochrony Beskid Żywiecki, co opisano powyżej.  W granicach obszarów mających znaczenie dla wspólnoty Beskid Żywiecki, Beskid Śląski, Beskid Mały i Góry Opawskie wystąpiły uszkodzenia świerczyn spowodowane żerem kornika drukarza. Siedliska górskiego boru świerkowego, pomimo wystąpienia szkód, nie utraciły swojego   charakteru. Nie stwierdzono również uszczerbku w gatunkach roślin  i zwierząt będących przedmiotami ochrony tych obszarów.

W lasach kategorii 3.1 nie wystąpiły szkody mogące wpłynąć na stan wartości ochronnych lasów HCVF.

W lasach kategorii 3.2 wystąpiły szkody biotyczne od kornika drukarza i abiotyczne od wiatru w górnoreglowym górskim borze świerkowym w Beskidzie Żywieckim. Obserwacje terenu potwierdziły brak znaczącego wpływu zaistniałych uszkodzeń na wartości ochronne będące podstawą klasyfikacji tych lasów jako HCVF.

W lasach kategorii 4.1 i 4.2,  pełniących funkcje glebochronne i wodochronne, wystąpiły szkody od kornika drukarza na terenie Beskidu Żywieckiego w Nadleśnictwie Ujsoły, Beskidzie Śląskim w Nadleśnictwie Ustroń i Wisła oraz w Górach Opawskich w Nadleśnictwie Prudnik, a także szkody od silnych wiatrów w Beskidzie Żywieckim.  Nie stwierdzono wpływu zaistniałych uszkodzeń na funkcje pełnione przez te lasy.

W lasach kategorii 6. nie wystąpiły szkody mogące wpłynąć na stan wartości ochronnych lasów HCVF.