Leśny Kompleks Promocyjny "Lasy Beskidu Śląskiego" Leśny Kompleks Promocyjny "Lasy Beskidu Śląskiego"

LKP - informacje ogólne

Leśny Kompleks Promocyjny „Lasy Beskidu Śląskiego", powstały jako jeden z dziewiętnastu obecnie funkcjonujących w Polsce, został powołany do życia Zarządzeniem nr 30 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z 19.12.1994r. Obejmuje swym zasięgiem cztery nadleśnictwa.

Leśny Kompleks Promocyjny „Lasy Beskidu Śląskiego", został powołany do życia przez Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z 19.12.1994r. Obejmuje swym zasięgiem  cztery nadleśnictwa  o łącznej powierzchni 39 343 ha, w tym - Bielsko - o pow. 10 089 ha; Ustroń – o pow. 11 328 ha; Węgierską Górkę – o pow. 9 316 ha i Wisłę – o pow. 8 610 ha - rozpościerające się w najbardziej na zachód wysuniętej części Karpat, pomiędzy Bramą Morawską a doliną rzeki Soły. W skład Beskidu Śląskiego wchodzą trzy pasma górskie;  Czantorii i Stożka, Baraniej Góry oraz Skrzycznego, Klimczoka i Błatnej.  Ponadto w skład LKP wchodzi fragment Beskidu Żywieckiego z masywem Romanki oraz niewielki fragment Beskidu Małego. Północną część LKP stanowi Pogórze Cieszyńskie i Wodzisławsko-Wilamowickie. Obszar LKP leży w dorzeczu Wisły, od północnego-zachodu w dorzeczu Odry /poprzez Olzę/, zaś od południowego – zachodu w dorzeczu Dunaju /poprzez Potok Czadeczka/.            

Podstawowymi celami utworzenia LKP „Lasy Beskidu Śląskiego" :

  • Wszechstronne rozpoznanie stanu biocenoz górskich oraz dynamiki zachodzących w nich zmian;
  • Trwałe zachowanie lub odtwarzanie naturalnych walorów lasów górskich;
  • Łączenie trwałej gospodarki leśnej z aktywną ochroną przyrody;
  • Promowanie wielofunkcyjnej oraz zrównoważonej gospodarki leśnej;
  • Prowadzenie prac badawczych i doświadczalnictwa leśnego dla wypracowania wniosków możliwych do wykorzystania przede wszystkim w rejonach górskich;
  • Prowadzenie szkoleń Służby Leśnej oraz rozwijanie edukacji przyrodniczo-leśnej społeczeństwa.

Specyfiką drzewostanów beskidzkich jest duży udział świerka o obniżonej  zdrowotności w wyniku oddziaływania zanieczyszczeń przemysłowych, chorób grzybowych i szkodliwych owadów.

Możliwość uprawiania sportów zimowych i całorocznej turystyki pieszej przyciąga rzesze turystów nie tylko z najbliższych aglomeracji  miejskich Katowic i Krakowa, ale          również z całego kraju. Stwarza to okazję do szerokiej prezentacji proekologicznej polityki leśnej, a w jej ramach idei LKP. Jedną z przesłanek powołania LKP „Lasy Beskidu Śląskiego" było stworzenie możliwości lepszej i skuteczniejszej ochrony i restytucji walorów przyrodniczo-leśnych, do których należą:

  • tereny źródliskowe Wisły;
  • potoki Białej i Czarnej Wisełki;
  • fragmenty prapuszczy karpackiej w rezerwatach „Barania Góra", „Czantoria" i „Stok    Szyndzielni";
  • fragmenty naturalnej świerczyny górnoreglowej w rezerwacie „Romanka";
  • drzewostany z wysokoprodukcyjnym ekotypem świerka istebniańskiego w Nadleśnictwie Wisła;
  • cenne drzewostany nasienne buka pospolitego w Nadleśnictwie  Bielsko;
  • obszary północno-zachodniej części Nadleśnictwa Ustroń stanowiące fragment Bramy Morawskiej, będące miejscem wędrówki z południa Europy wielu gatunków roślin i zwierząt na teren Polski.

W Beskidzie Śląskim występują duże  chronione ssaki; niedźwiedź, rys i wilk. Pasma Baraniej Góry i Romanki są ostoją głuszca. Zbiorniki wodne na terenie LKP  to miejsce żerowania  m.in. bociana czarnego, ślepowrona    i kormorana. Powszechnie występuje salamandra plamista, zlokalizowano tu również rzadko spotykaną traszkę karpacką.

  Na obszarze LKP wyróżniono  następujące fitocenozy leśne:

  • w piętrze pogórza: grąd subkontynentalny, nadrzeczną olszynę górską, olszynę bagienną, podgórski łęg jesionowy;
  • w reglu dolnym: żyzną  buczynę karpacką, karpackie jaworzyny miesiącznicowe, kwaśną buczynę górską, dolnoreglowy bór jodłowo-świerkowy, jaworzynę karpacką; bory i lasy bagienne;
  • w reglu górnym: acydofilną świerczynę górnoreglową.

O bogactwie roślin runa leśnego świadczą liczne płaty orlika pospolitego, parzydła leśnego, ciemiężycy białej, zespoły roślinne z wieloma gatunkami storczykowatych i liliowatych, naparstnicy wielokwiatowej, śnieżyczki przebiśnieg, bluszczu, widłaków goździstego i jałowcowatego, barwinka, kopytnika, marzanki wonnej, pomocnika baldaszkowatego, goryczki trojeściowej i krzyżowej. Paprocie reprezentują m.in. podrzeń żebrowiec, paprotka pospolita i pióropusznik strusi. Z chronionych gatunków drzew i krzewów swoje stanowiska mają cis /w rezerwacie „Zadni Gaj"/, kosodrzewina, wawrzynek wilczełyko i kalina koralowa.

Celem reintrodukcji siedlisk głuszca w Beskidach, w 2002 roku Nadleśnictwo Wisła rozpoczęło wolierową hodowlę tych kuraków. Do chwili obecnej zdołano  odchować  752 młode głuszce /347 kogutów i 405 głuszek/, co przyczyniło się do stopniowej odbudowy naturalnej populacji tego gatunku w Beskidzie Śląskim oraz do zasilenia dziko żyjących głuszców w sąsiednich pasmach górskich tj. w Beskidzie Żywieckim i Morawsko – Śląskim.  Od 5 lat wiślańskie głuszce służą również do restytucji tego gatunku w Borach Dolnośląskich /Nadleśnictwo Ruszów/ i w Beskidzie Sądeckim /Nadleśnictwo Nawojowa/. W czasie jedenastoletniej działalności  hodowli trafiło na wolność  /do naturalnych stanowisk/  651 młodych głuszców, z czego 510 sztuk  do Beskidu Śląskiego. Ponadto głuszce były nabywane przez inne hodowle, zarówno działające w Polsce /Leżajsk, Kadzidłowo, Głęboki Bród/ jak i w innych krajach -  Litwa, Ukraina, RFN, Czechy i Słowacja. Łącznie, do dalszej hodowli  zakupiono w Wiśle 50 głuszców.

Całość lasów na terenie LKP ma status lasów ochronnych, wśród których największy udział mają lasy uszkodzone przez przemysł /100%/ oraz lasy wodochronne /30%/.

Głównymi zagrożeniami dla trwałości lasu są:

  • emisje przemysłowe /35% lasów znajduje się w I strefie tzw. słabych uszkodzeń przemysłowych, pozostałe 65% w II strefie – średnich uszkodzeń przemysłowych/;
  • choroba opieńkowa w świerczynach;
  • szkody od okiści i silnych wiatrów
  • masowe pojawy szkodliwych owadów podkorowych liściożernych /głównie kornika drukarza/;

Leśny Kompleks Promocyjny „Lasy Beskidu Śląskiego" jest miejscem badań naukowych prowadzonych przez kilka katedr /ochrony, hodowli, ekologii, hydrologii/ Wydziału Leśnego Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie, Instytutu Badawczego Leśnictwa, Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach oraz Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Funkcje społeczne lasów realizowane są m.in. przez ich szerokie udostępnianie dla potrzeb turystycznych, rekreacyjnych i edukacyjnych. W tym celu utrzymywane są różnorodne urządzenia i obiekty ; szlaki turystyczne, rowerowe, ścieżki spacerowe, dydaktyczne, wyciągi i trasy narciarskie, miejsca odpoczynku, punkty informacji turystycznej.

Dla potrzeb edukacyjnych powstał na bazie OSW w Ustroniu-Jaszowcu, Regionalny Leśny Ośrodek Edukacji Ekologicznej, z pełnym zapleczem hotelowo-szkoleniowym. W terenie działa Izba Leśna na Przysłupiu, Ośrodek Edukacji Ekologicznej w Istebnej –Dzielcu- Muzeum świerka istebniańskiego w Wyrchczadeczce oraz Ośrodek wolierowej hodowli głuszca - w Nadleśnictwie Wisła, Izba Edukacji Ekologicznej w Bielsku –Wapienicy- w Nadleśnictwie Bielsko, zaś w Nadleśnictwie Węgierska Górka działa Izba Edukacyjna na bazie adaptacji wybranych pomieszczeń na cele edukacyjne. Tym samym każde z nadleśnictw LKP dysponuje swoją profesjonalną bazą edukacyjno-szkoleniową.

Na obszarze nadleśnictw LKP „Lasy Beskidu Śląskiego" funkcjonują ścieżki edukacji przyrodniczo-leśnej. Jest ich obecnie 14; powstały staraniem  i nakładem środków własnych nadleśnictw. Nadleśnictwa wydały foldery opisujące przebieg tras poszczególnych ścieżek, a do dyspozycji wycieczek zbiorowych lub indywidualnych zwiedzających służą w każdej chwili, wyznaczeni do prowadzenia edukacji w terenie, wyszkoleni pracownicy nadleśnictw.

Średnioroczna liczba uczestników różnych form edukacji, to : lekcje terenowe i wycieczki z przewodnikiem – 16 tys.; lekcje w sali edukacyjnej – 16 tys.; spotkania z leśnikiem w szkołach – 2,6 tys. ; spotkania edukacyjne z leśnikiem poza szkołą /Dom Kultury, Muzeum/ - 2,3 tys.; konkursy leśne /wiedzy, plastyczne, literackie/ - 4,0 tys.; akcje, imprezy okolicznościowe – 31 tys. ; wystawy edukacyjne – 38 tys.; inne /festyny, targi/ - ok.45 tys.

Organem doradczym  i opiniodawczym  Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych jest Rada Naukowo – Społeczna, powołana przez Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych, w zakresie której jest inicjowanie i ocena realizacji działań podejmowanych w LKP. W skład Rady wchodzą przedstawiciele świata nauki,  samorządów, pozarządowych organizacji ekologicznych, mediów, parlamentarzystów, ochrony środowiska, przemysłu drzewnego, RDLP w Katowicach. W obecnym składzie Rada powołana została na okres 5-ciu lat; tj. od marca 2012 roku do  lutego 2018 roku.