Wydawca treści

Hodowla lasu

  

Pod pojęciem hodowli lasu kryje się całokształt prac związanych z zachowaniem istniejących i kształtowaniem nowych ekosystemów leśnych. Równocześnie hodowla lasu ma za zadanie utrzymanie i powiększanie powierzchni lasów, przy jednoczesnym kształtowaniu ich trwałości, odporności i stabilności. Wszelkie działania prowadzone w lasach zmierzają do zachowania i wzbogacania różnorodności biologicznej. Ramowe wytyczne określające, w jaki sposób zapewnić różnorodność gatunkową i maksymalne możliwości produkcyjne lasu opisane zostały w „Zasadach hodowli lasu" (wprowadzonych Zarządzeniem Nr 53 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 21 listopada 2011 r.).

Wykorzystując doświadczenia pokoleń leśników i osiągnięcia współczesnej nauki leśnej wypracowano na przestrzeni lat sposoby postępowania hodowlanego w poszczególnych fazach rozwojowych lasu. Po osiągnięciu dojrzałości biologicznej drzewostany podlegają wycince – powstaje zrąb. Na zrębie zainicjowane zostaje – w sposób naturalny, bądź sztuczny, nowe pokolenie lasu. Mówimy wówczas o tzw. odnowieniu – naturalnym lub sztucznym.

W sprzyjających warunkach, w latach urodzaju nasion, odnowienie naturalne pojawia się samorzutnie. Nie każda powierzchnia może być jednak odnowiona w ten sposób. Tam, gdzie jest brak możliwości uzyskania odnowienia naturalnego, leśnik sięga po sadzonki które zostały wyhodowane w szkółkach i odnawia las w sposób sztuczny. W przypadku, gdy grunt do tej pory pozbawiony był roślinności leśnej, co dotyczy np. terenów porolnych, czynność sadzenia określamy mianem zalesienia. Przemysłowe zanieczyszczenia atmosfery - pyły i gazy, a także odkształcenia powierzchni ziemi spowodowane przez górnictwo, powodują obniżenie naturalnej odporności drzewostanów, co szczególnie wyraźnie widać na Śląsku. Aby zredukować negatywny wpływ przemysłu na lasy, wykorzystuje się w składach gatunkowych drzewostanów mniej wrażliwe na emisje gatunki liściaste. Systematyczne zastępowanie gatunków iglastych gatunkami liściastymi nazywamy przebudową drzewostanów.

Z biegiem lat odnowione powierzchnie przechodzą kolejne fazy rozwojowe lasu: uprawę, młodnik, tyczkowinę, żerdziowinę i drzewostan dojrzały. Na każdym etapie rozwoju stosuje się odmienne zabiegi pielęgnacyjne, a ich dobór i intensywność zależą od aktualnych potrzeb drzewostanu. Wykaszanie upraw przeprowadza się w ramach pielęgnacji gleby. Zapewnienie prawidłowego rozwoju poprzez usuwanie drzewek obumarłych i chorych oraz wycinanie zbędnych gatunków domieszkowych i osobników wadliwych realizowane jest za pomocą czyszczeń wczesnych i późnych. Zakres wyżej omawianych prac prowadzonych na terenie RDLP przedstawia poniższe zestawienie:

Zadanie hodowlane

Rozmiar prac - wartość przybliżona [ha]

Pielęgnacja - ogółem

30 000,00

 w tym: Pielęgnowanie gleby

15 900,00

 - Czyszczenia wczesne

5 400,00

 - Czyszczenia późne

8 400,00

 - inne

300,00

 

Aby oddać skalę prac prowadzonych w ramach hodowli lasu, poniżej przedstawiono średnioroczny zakres najważniejszych zadań realizowanych przy zagospodarowaniu lasów znajdujących się w zarządzie RDLP w Katowicach:

Zadanie hodowlane

Rozmiar prac - wartość przybliżona [ha]

Odnowienia i zalesienia

6 100,00

 w tym: - odnowienia naturalne

955,00

             - zalesienia

46,00

            - przebudowa drzewostanów

3 300,00

 

Nasiennictwo i selekcja

Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Katowicach prowadzi gospodarkę nasienną zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi leśnego materiału rozmnożeniowego.

Są to:

  1. Ustawa o Leśnym Materiale Rozmnożeniowym (Dz.U. 2015 nr 0 poz. 1092)
  2. Rozporządzenia ministra środowiska w sprawie wykazów oraz wykorzystania leśnego materiału rozmnożeniowego (Dz.U. 2015 nr 0 poz. 1425) poza regionem pochodzenia. (Dz.U. 2015 nr 0 poz. 1328)

 

Nasiona podstawowych gatunków lasotwórczych oraz domieszkowych objętych Ustawą pozyskuje się z wybranej bazy nasiennej, którą tworzą Wyłączone Drzewostany Nasienne, Gospodarcze Drzewostany Nasienne, źródła nasion, plantacje nasienne, plantacyjne uprawy nasienne oraz drzewa mateczne.

 

Uznana baza nasienna w nadleśnictwach naszej Dyrekcji na dzień 31.12.2016r. stanowi:

 

- Wyłączone Drzewostany Nasienne 1159,73 ha - 90 obiektów

- Gospodarcze Drzewostany Nasienne ok. 12 tys. ha -1190 obiektów

- Drzewostany Zachowawcze (w wieku 150 lat i więcej) 741 ha – 70 obiektów

- Plantacje Nasienne 59,90 ha -9 obiektów

- Plantacyjne Uprawy Nasienne 35,93 -8 obiektów

- Drzewa Mateczne – 735 sztuk

- Źródła Nasion – 150 obiektów

Ponadto założono ponad 3700 ha Upraw Pochodnych oraz 460 ha Upraw Zachowawczych

 

 

RDLP bierze udział w Programie Testowania potomstw DM, WDN. W 2016r. na terenie Dyrekcji założono 2 powierzchnie testujące potomstwo 34 WDN So z X- katowicko- wrocławskiego regionu testowania. Powierzchnie znajdują się w nadleśnictwach: Kędzierzyn i Kłobuck.

 

 

Szkółkarstwo

W 2015 roku przystąpiono do opracowywania nowego Regionalnego Programu Szkółkarskiego  na lata 2016-2025

Główne założenia powyższego Programu to:
● Samowystarczalność w obszarze działania RDLP;

● Optymalne zbilansowanie potrzeb i wielkości produkcji w ramach RDLP, przy założeniu, że nadleśnictwa zaopatrują się generalnie w sadzonki w szkółkach z terenu naszej RDLP;

● Wielkość produkcji powinna wynikać z potrzeb własnych oraz z podpisanych wieloletnich umów na sadzonki, korygowanych corocznymi zamówieniami;

● Wykorzystanie istniejących rezerw produkcyjnych szkółek kontenerowych i najlepiej wyposażonych w infrastrukturę i sprzęt szkółkarski zespolonych szkółek gruntowych;

● Konieczność przyspieszenia likwidacji szkółek niedoinwestowanych, produkujących niewielkie ilości drogich i słabej jakości sadzonek;

● Przyspieszenie procesu likwidacji nadmiernej ilości nieracjonalnie wykorzystywanych ugorów w szkółkach gruntowych i zmniejszenie ich powierzchni do zalecanych przez ZHL 30%.

 

 

W 2016r.  produkcja szkółkarska prowadzona była w 29 nadleśnictwach. 9 nadleśnictw nie posiada własnych szkółek: Herby, Chrzanów, Katowice, Kluczbork, Koszęcin, Lubliniec, Olesno, Tułowice, Złoty Potok. Planowane jest wygaszenie produkcji szkółkarskiej w nadleśnictwach: Kup, Jeleśnia, Siewierz i Prudnik.

 

Wg raportu produkcji szkółkarskiej na dzień 31.12.2016 r. łączna powierzchnia produkcyjna szkółek wynosiła 13 253,99 ar, w tym:

 

● 11 626,85 ar szkółek polowych (88% powierzchni produkcyjnej ogółem)

● 379,71 ar szkółek tunelowych (3% powierzchni produkcyjnej ogółem)

● 1247 ar szkółek kontenerowych (9% powierzchni produkcyjnej ogółem)

 

 

 

 

Szkółki RDLP w Katowicach w 2016 roku produkowały łącznie 62,6 mln sadzonek z czego zdecydowaną większość stanowiły gatunki iglaste (65%).

 

RDLP w Katowicach od początku lat 90-tych należy do liderów w wprowadzeniu nowoczesnych technologii w szkółkarstwie, zwłaszcza w produkcji mikoryzowanych sadzonek z zakrytym systemem korzeniowym. Obecnie na terenie Dyrekcji znajduje się sześć szkółek kontenerowych w nadleśnictwach: Bielsko, Gidle, Kobiór, Rudy Raciborskie, Ustroń i Wisła, które w 2016 r. wyprodukowały 17,1 mln h sadzonek z zakrytym systemem korzeniowym, co stanowi ponad 27% ogólnej produkcji sadzonek w całej Dyrekcji

Dużym osiągnięciem jest opracowana i wdrożona w praktyce polska technologia mikoryzacji sadzonek, której autorem jest prof. Stefan Kowalski. W Rudach Raciborskich działa laboratorium, które corocznie może wyprodukować 40 tys. litrów biopreparatu do mikoryz.

 

 

 

Ważne inwestycje szkółkarskie w 2016 r.

- przystąpienie do opracowania dokumentacji modernizacji szkółki Podkraje w Nadleśnictwie Turawa,

- rozpoczęcie modernizacji deszczowni na Szkółce Nowy Folwark w Nadleśnictwie Kłobuck,

- budowa studni głębinowej na szkółce kontenerowej „Królówka" w Nadleśnictwie Kobiór,

- odbudowanie namiotu tunelowego na szkółce Brzeziny w Nadleśnictwie Brynek,

- budowa placów kompostowych na szkółkach w Nadleśnictwach: Prószków i Namysłów,

Materiały do pobrania