Asset Publisher Asset Publisher

Hodowla lasu

  

Pod pojęciem hodowli lasu kryje się całokształt prac związanych z zachowaniem istniejących i kształtowaniem nowych ekosystemów leśnych. Równocześnie, hodowla lasu ma za zadanie utrzymanie i powiększanie powierzchni lasów, przy jednoczesnym kształtowaniu ich trwałości, odporności i stabilności. Wszelkie działania prowadzone w lasach zmierzają do zachowania i wzbogacania różnorodności biologicznej. Ramowe wytyczne określające, w jaki sposób zapewnić różnorodność gatunkową i maksymalne możliwości produkcyjne lasu opisane zostały w „Zasadach hodowli lasu" (wprowadzonych Zarządzeniem Nr 53 Dyrektora Generalnego LP z dnia 21 listopada 2011 r.).

Wykorzystując doświadczenia pokoleń leśników i osiągnięcia współczesnej nauki leśnej wypracowano na przestrzeni lat sposoby postępowania hodowlanego w poszczególnych fazach rozwojowych lasu. Po osiągnięciu dojrzałości biologicznej drzewostany podlegają wycince – powstaje zrąb. Na zrębie zainicjowanie zostaje – w sposób naturalny, bądź sztuczny, nowe pokolenie lasu. Mówimy wówczas o tzw. odnowieniu – naturalnym lub sztucznym.

W sprzyjających warunkach, w latach urodzaju nasion, odnowienie naturalne pojawia się samorzutnie pod osłoną drzewostanu. Nie każda powierzchnia może być jednak odnowiona w ten sposób. Tam, gdzie brak możliwości uzyskania odnowienia naturalnego, leśnik sięga po sadzonki wyhodowane w szkółkach i odnawia las w sposób sztuczny. W przypadku, gdy grunt do tej pory pozbawiony był roślinności leśnej, co dotyczy np. terenów porolnych, sadzenie określamy mianem zalesienia. Przemysłowe zanieczyszczenia atmosfery - pyły i gazy, a także odkształcenia powierzchni ziemi spowodowane przez górnictwo, powodują obniżenie naturalnej odporności drzewostanów, co szczególnie wyraźnie widać na Śląsku. Aby zredukować negatywny wpływ przemysłu na lasy, wykorzystuje się w składach gatunkowych mniej wrażliwe na emisje gatunki liściaste. Systematyczne zastępowanie gatunków iglastych gatunkami liściastymi nazywamy przebudową drzewostanów.

Z biegiem lat odnowione powierzchnie przechodzą kolejne fazy rozwojowe lasu: uprawę, młodnik, tyczkowinę, żerdziowinę i drzewostan dojrzały. Na każdym etapie rozwoju stosuje się odmienne zabiegi pielęgnacyjne, a ich dobór i intensywność zależą od aktualnych potrzeb. Wykaszanie upraw przeprowadza się w ramach pielęgnacji gleby. Zapewnienie prawidłowego rozwoju poprzez usuwanie drzewek obumarłych i chorych oraz wycinanie zbędnych gatunków domieszkowych i osobników wadliwych realizowane jest za pomocą czyszczeń wczesnych i późnych. Zakres prac prowadzonych na terenie RDLP przedstawia poniższa tabela:

Zadanie hodowlane

Rozmiar prac - wartość przybliżona [ha]

Pielęgnacja - ogółem

29 500,00

 w tym: Pielęgnowanie gleby

16 000,00

 - Czyszczenia wczesne

4 900,00

 - Czyszczenia późne

8 400,00

 - inne

250,00

 

Aby oddać skalę prac prowadzonych w ramach hodowli lasu, poniżej przedstawiono średnioroczny zakres najważniejszych zadań realizowanych przy zagospodarowaniu lasów znajdujących się w zarządzie RDLP w Katowicach:

Zadanie hodowlane

Rozmiar prac - wartość przybliżona [ha]

Odnowienia i zalesienia

5 200,00

 w tym: - odnowienia naturalne

450,00

             - zalesienia

20,00

            - przebudowa drzewostanów

1 500,00

 

Nasiennictwo i selekcja

Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Katowicach prowadzi gospodarkę nasienną zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi leśnego materiału rozmnożeniowego.

Są to:

  1. Ustawa o Leśnym Materiale Rozmnożeniowym (Dz.U. 2015 nr 0 poz. 1092)
  2. Rozporządzenia ministra środowiska w sprawie wykazów oraz wykorzystania leśnego materiału rozmnożeniowego (Dz.U. 2015 nr 0 poz. 1425) poza regionem pochodzenia. (Dz.U. 2015 nr 0 poz. 1328)

 

Nasiona podstawowych gatunków lasotwórczych oraz domieszkowych objętych Ustawą pozyskuje się z wybranej bazy nasiennej, którą tworzą Wyłączone Drzewostany Nasienne, Gospodarcze Drzewostany Nasienne, źródła nasion, plantacje nasienne, plantacyjne uprawy nasienne oraz drzewa mateczne.

Uznana baza nasienna w nadleśnictwach naszej Dyrekcji na dzień 31.12.2017r. stanowi:

- Wyłączone Drzewostany Nasienne 1147,16 ha - 90 obiektów

- Gospodarcze Drzewostany Nasienne 11115,63 ha -1124 obiektów

- Drzewostany Zachowawcze (w wieku 150 lat i więcej) 741 ha – 70 obiektów

- Plantacje Nasienne 73,63 ha -11 obiektów

- Plantacyjne Uprawy Nasienne 35,93 -8 obiektów

- Drzewa Mateczne – 715 sztuk

- Źródła Nasion - 149 obiektów

Ponadto założonych jest 3858 ha Upraw Pochodnych oraz 280 ha Upraw Zachowawczych.

Każda jednostka RDLP w Katowicach, co 5 lat, objęta jest kontrolą przeprowadzoną przez pracowników Biura Nasiennictwa Leśnego.
 

 

Szkółkarstwo

Produkcja sadzonek drzew leśnych prowadzona jest w szkółkach leśnych, działających w strukturach organizacyjnych poszczególnych Nadleśnictw. Od 2016 roku został wprowadzony do realizacji Program rozwoju szkółkarstwa w Lasach Państwowych na lata 2016-2025.

Główne założenia powyższego Programu to:
● Samowystarczalność w obszarze działania RDLP;

● Optymalne zbilansowanie potrzeb i wielkości produkcji w ramach RDLP, przy założeniu, że nadleśnictwa zaopatrują się generalnie w sadzonki w szkółkach z terenu naszej RDLP;

● Wielkość produkcji powinna wynikać z potrzeb własnych oraz z podpisanych wieloletnich umów na sadzonki, korygowanych corocznymi zamówieniami;

● Wykorzystanie istniejących rezerw produkcyjnych szkółek kontenerowych i najlepiej wyposażonych w infrastrukturę i sprzęt szkółkarski zespolonych szkółek gruntowych;

● Konieczność przyspieszenia likwidacji szkółek niedoinwestowanych, produkujących niewielkie ilości drogich i słabej jakości sadzonek;

● Przyspieszenie procesu likwidacji nadmiernej ilości nieracjonalnie wykorzystywanych ugorów w szkółkach gruntowych i zmniejszenie ich powierzchni do zalecanych przez ZHL 30%.

W 2017 roku w RDLP w Katowicach produkcja szkółkarska prowadzona była w 28 nadleśnictwach w 40 szkółkach leśnych o łącznej powierzchni produkcyjnej wynoszącej niecałe 123 ha.

Z pośród 38 nadleśnictw, 10 jednostek w ogóle nie posiada własnych szkółek leśnych. Są to nadleśnictwa: Herby, Chrzanów, Katowice, Kluczbork, Koszęcin, Lubliniec, Olesno, Tułowice i Złoty Potok oraz nadleśnictwo Jeleśnia, które produkcję na swoich szkółkach podokapowych wygasiło z końcem 2016 roku.  W 2018 roku planowane jest wygaszenie produkcji w szkółkach nadleśnictw: Kup, Prudnik, Rudziniec, Siewierz.

Wg raportu produkcji szkółkarskiej na dzień 31.12.20176 r. łączna powierzchnia produkcyjna szkółek wynosiła 12 261,19 ar, w tym:

  • 10 672,92 ar szkółek polowych (87% powierzchni produkcyjnej ogółem)
  • 340,14 ar szkółek tunelowych (3% powierzchni produkcyjnej ogółem)
  • 1248,13 ar szkółek kontenerowych (10% powierzchni produkcyjnej ogółem)

Podobnie jak w poprzednich latach, tak i w roku 2017, zarówno pod względem ilości szkółek (50%) jak i powierzchni produkcyjnej (87%) zdecydowanie przeważały tradycyjne szkółki gruntowe.  W RDLP w Katowicach 6 nadleśnictw posiada szkółki kontenerowe: Bielsko, Gidle, Kobiór, Rudy Raciborskie, Ustroń, Wisła. 

W roku 2017 roku produkcja sadzonek w Dyrekcji katowickiej 56,4 mln sadzonek. Jest to o 6,3 mln sadzonek mniej niż w 2016 roku. Gatunki iglaste stanowią 65% całkowitej produkcji (36,5 mln) sadzonek w 2017roku. Produkcja krzewów wyniosła niecałe 125 tys. z czego najwięcej krzewów wyhodowano w tradycyjnych szkółkach polowych.

Największym producentem sadzonek jest szkółka kontenerowa w Rudach Raciborskich, która w 2017 roku produkowała 7,7 mln sadzonek, osiągając tym samym poziom produkcji zbliżony do lat ubiegłych. Wśród szkółek polowych największymi producentami są szkółki w nadleśnictwach: Świerklaniec (4,1 mln), Namysłów (3,3 mln), Opole (3 mln), Brynek (2,7 mln) i Kłobuck ( 2,6 mln). Największa produkcja w szkółkach tunelowych prowadzona była w szkółkach w Nadleśnictwach: Olkusz (1,7 mln), Świerklaniec (0,9 mln), Kłobuck ( 0,85 mln), Ustroń (0,75 mln), Turawa (0,7 mln).

Ważne inwestycje szkółkarskie w 2017 r.:

- modernizacja deszczowni na szkółce leśnej Brzeźnica w Nadleśnictwie Brynek

- modernizacja deszczowni na Szkółce Nowy Folwark w Nadleśnictwie Kłobuck,

- dalsza realizacja kompleksowej rozbudowy infrastruktury szkółkarskiej na szkółce leśnej Podkraje w Nadleśnictwie Turawa

- zakup chłodni na sadzonki na szkółce leśnej Płaszczyna w Nadleśnictwie Opole,

- modernizacja namiotów na szkółce kontenerowej w Nędzy w Nadleśnictwie Rudy Raciborskie

- budowa placu kompostowego na szkółce w Nadleśnictwie Namysłów.