Lista Aktualności

Niezapowiedziany gość w paśniku

Dzikie zwierzęta najlepiej podglądać w pobliżu miejsc żerowania. Zimą karmowiska dla zwierzyny odwiedzają niezwykli goście.

W miejscach dokarmiania zwierzyny leśnicy często instalują fotopułapki - kamery z czujnikami ruchu, pracujące również w trybie nocnym. Dzięki nim wiadomo jakie zwierzęta korzystają z leśnej jadłodajni. Najczęstszym gościem paśników bywają sarny oraz jelenie, jednak tym razem fotopułpka w Nadleśnictwie Węgierska Górka (leśnictwo Morońka) zarejestrowała wyjątkowego gościa. Ryś najprawdopodobniej postanowił zapolować na mniejszych amatorów leśnej stołówki - gryzonie lub zające. Niewykluczone także, że miał apetyt na sarny.

Ryś jest największym przedstawicielem dzikiego kota w Europie. Długość jego ciała osiąga nawet ok. 100 – 150 cm (najczęściej do 130 cm) a wysokość w kłębie ok. 50 – 75 cm. Dorosłe osobniki ważą od 16 do 34 kg. Rysia rozpoznamy po charakterystycznych stojących uszach zakończonych pędzelkiem sztywnych, czarnych włosów, które skupiają fale dźwiękowe, doprowadzając je do uszu zwierzęcia tak, że ten lepiej słyszy, szczególnie szeleszczące w ściółce gryzonie. Ryś jest samotnikiem. Ryś jest samotnikiem. Samiec przebywa z innymi przedstawicielami swojego gatunku, samicą i młodymi jedynie w czasie rui i krótko podczas wychowania potomstwa. Preferują one duże, zwarte, wielogatunkowe kompleksy leśne. Granice jego terytorium zależą od ilości pokarmu, a w przypadku samców także od obecności samic.

Ryś jest w polskich lasach wciąż bardzo rzadki. To gatunek ściśle chroniony, wpisany do „Polskiej czerwonej księgi zwierząt". Według różnych źródeł w Polsce populacja tych dużych drapieżników szacowana jest na około 200 osobników, na terenie Nadleśnictwa Węgierska Górka zaobserwowano ich osiem. Dzięki staraniom leśników i ekologów rysie powracają do naszych lasów, czego najlepszym dowodem jest kadr z leśnej fotopułapki.

 


Edukacja Leśna za murami

Leśnicy z Nadleśnictwa Siewierz spotkali się z osadzonymi w Zakładzie Karnym w Wojkowicach. Dla więźniów była to okazja do zdobycia wiedzy o lesie, a dla leśników – duże wyzwanie w pracy z nietypową grupą

W spotkaniu edukacyjnym w Ciągowicach - Oddział Zewnętrzny ZK w Wojkowicach, który znajduje się w pobliżu Leśnictwa Poręba, uczestniczyło 33 osadzonych mężczyzn. Pracownice Nadleśnictwa Siewierz Agnieszka Zawada-Piątkowska i Katarzyna Chechelska zajęcia rozpoczęły od prezentacji Nadleśnictwa, walorów przyrodniczych siewierskich lasów oraz wyjaśniły zasady prowadzenia gospodarki leśnej. Po części teoretycznej nadszedł czas na zajęcia praktyczne. Korzystając z gipsowych odlewów tropów zwierząt więźniowie wspólnie z leśnikami uczyli się rozpoznawać kto mieszka w lesie. Natomiast zielniki dendrologiczne i klucz do oznaczania drzew umożliwił uczestnikom warsztatów, pomimo zimowej aury za oknem, poznanie głównych gatunków drzew liściastych naszych lasów.

Zajęcia z edukacji przyrodniczo – leśnej w ciągowickim Zakładzie Karnym były niepowtarzalną okazją dotarcia do dość trudnej grupy społecznej, której prawdopodobnie nikt nigdy nie uczył szacunku do przyrody. Zdając sobie sprawę, że większość z tych osób w normalnych warunkach nigdy by nie wzięła w nich udziału, pracownicy Nadleśnictwa Siewierz potraktowali to jak wyzwanie.

Spotkanie 16 lutego nie było pierwszą wspólna inicjatywą siewierskich leśników i ZK w Wojkowicach. W październiku 2015 roku w ramach programu resocjalizacji poprzez działania proekologiczne - „Okaż kulturę i chroń naturę", więźniowie, pod czujnym okiem leśników, posadzili na terenie Zakładu ponad 100 sadzonek przekazanych przez Nadleśnictwo Siewierz.

 


III Zawody Narciarskie Leśników o Puchar Dyrektora RDLP w Katowicach

Już po raz trzeci leśnicy z katowickiej dyrekcji rywalizować będą w konkurencjach alpejskich podczas III Zawodów Narciarskich Leśników o Puchar Dyrektora RDLP w Katowicach.

Zawodnicy zmierzą się w dwóch konkurencjach - slalom gigant na nartach i slalom gigant na snowboardzie. Najlepsi nagrodzeni zostaną w klasyfikacji indywidualnej, drużynowej i rodzinnej.

Organizatorami zawodów jest Związek Leśników Polskich Regionu Górnośląskiego, Związek Leśników Polskich przy Nadleśnictwie Ujsoły oraz Stacja Narciarska „Zwardoń SKI" w Zwardoniu.

Zapraszamy!

REGULAMIN ZAWODÓW I KARTA ZGŁOSZENIOWA dostępne tutaj


Submisja surowca szczególnego

Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Katowicach ogłasza submisję surowca drzewnego szczególnego.

Otwarcie ofert nastąpi w dniu 16 lutego 2017r., natomiast rozstrzygnięcie submisji
17 lutego 2017 r. w siedzibie Nadleśnictwa Turawa

Oferta zawierać będzie surowiec: dębowy, jesionowy, sosnowy, modrzewiowy, jaworowy, olchowy oraz lipowy. Surowiec drzewny będzie przygotowany do oględzin dla zainteresowanych na składach:

w Jełowej – Nadleśnictwo Turawa oraz w Szydłowie – Nadleśnictwo Tułowice.

Katalogi submisyjne zawierające charakterystykę poszczególnych sztuk surowca drzewnego oraz regulamin submisji będą dostępne od 8 lutego 2017r. w Nadleśnictwach Turawa, Tułowice,  ZTiS Świerklaniec oraz w Wydziale Gospodarki Drewnem RDLP Katowice. Od tego dnia będzie można dokonywać  oględzin drewna na gruncie.

Wszystkie zainteresowane firmy oraz osoby prywatne serdecznie zapraszamy do wzięcia udziału w submisji.

Informacja dodatkowa:

Wystawione drewno w całości objęte jest certyfikatem FSC i PEFC.

Szczegółowe informacje na temat organizowanej submisji można uzyskać w Wydziale Gospodarki Drewnem Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Katowicach – tel. kontaktowy (032) 6094523 lub 6094561.


Jak dokarmiać zwierzęta zimią

Zima to trudny okres dla zwierząt. Śnieg i lód utrudniają zdobycie pokarmu i wody. Jak pomóc zwierzętom przetrwać najcięższe mrozy ?

Leśne stołówki

Paśniki, które nietrudno zauważyć spacerując po lesie, to prawdziwe „leśne stołówki", oferujące zróżnicowane menu.  W jadłospisie znajduje się siano, nieomłócony owies w snopkach, czyli tzw. snopówka, czy wysuszone i osolone młode pędy drzew i krzewów – liściarka. Zwierzęta chętnie sięgają również po kukurydzę, kasztany i żołędzie. Karma soczysta w postaci buraków, marchwi czy kapusty pozwala zwierzętom uzupełnić niedobory wody.

Leśnicy, w ramach bieżących zabiegów pielęgnacyjnych, wycinają zimą określoną ilość drzew, pozostawiając je jeleniowatym do ogryzania kory, czyli spałowania. Pędy i kora oprócz podstawowych składników odżywczych, dostarczają zwierzętom wody i włókniny – składników niezbędnych im do właściwego trawienia.

Zimowa dieta powinna dostarczać również składników mineralnych, przede wszystkim soli. Leśnicy podają ją zwierzętom w tzw. lizawkach – drewnianych słupkach z bryłką soli na szczycie. Pod wpływem wilgoci sól rozpuszcza się i spływa po słupku. A do skosztowania „solnego lizaka" zwierząt namawiać już nie trzeba.

Niewłaściwe dokarmianie zwierząt leśnych może wyrządzić im szkodę, dlatego zajmują się tym osoby, posiadające wiedzę w tym zakresie.

Ptasie pyzy

Mroźna i śnieżna zima doskwiera również dzikim ptakom. Decydując się na ich dokarmianie, róbmy to rozsądnie i odpowiedzialnie. Najważniejszą zasadą  jest regularne podawanie świeżej  karmy i wody. Jeśli nie możemy zapewnić systematycznego uzupełniania „ptasiej stołówki", lepiej nie róbmy tego wcale. Ptaki szybko przyzwyczajają się do takich miejsc. Jeśli nie znajdą pożywienia, skazujemy je na szybką utratę energii i zamarznięcie.

Zdrowa i wartościowa karma dla ptaków to ziarna, słonecznik, pestki dyni, niesolona słonina czy gotowe mieszaki tłuszczu oraz ziaren, tzw. „ptasie pyzy". Większe ptaki, chętnie jedzą grube kasze i ziarna, a jabłkami nie pogardzą przedstawiciele z rodziny drozdowatych.

Należy również pamiętać o bezpiecznym umiejscowieniu ptasich jadłodajni, aby nasi „skrzydlaci goście" nie stali się łatwym łupem dla drapieżników.


Przywracanie cisa w Nadleśnictwie Ustroń

Cis jest kapryśną rośliną, która sama decyduje, pokazując po swoim wzroście, czy miejsce i sąsiedztwo jest odpowiednie.

Wieś Cisownica, potok Cisówka, wzgórze Cis, leśnictwo Cisowa- wszystkie te nazwy jednoznacznie wskazują na występowanie na obszarze Beskidu Śląskiego cisa pospolitego (Taxus baccata L.) - gatunku wiecznie zielonego drzewa iglastego. W Nadleśnictwie Ustroń wiekowe cisy występują w rezerwacie „Zadni Gaj" w Leśnictwie Dzięgielów. Populacja składa się z 41  drzew, o wieku sięgającym   300 lat. W rezerwacie pod okapem dojrzałych drzew występują niezwykle cenne odnowienia cisa pochodzące z naturalnego obsiewu. Odnowienia wymagają czynnej ochrony prowadzonej przez leśników, polegającej na wykaszaniu roślinności zielnej i wycinaniu krzewów wokół młodych cisów. Leśnicy zadbali także o ogrodzenie rezerwatu i jego konserwację oraz o wymianę tablic z numerami poszczególnych okazów. Wszystkie te działania są prowadzone za zgodą Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Katowicach. 

Nadleśnictwo Ustroń realizowało także opracowany i wdrażany przez Lasy Państwowe „Program restytucji cisa pospolitego w Polsce". Przywracanie tego gatunku okazało się trudne, bo cis jest kapryśną rośliną, która  sama decyduje, pokazując po swoim wzroście, czy miejsce i sąsiedztwo jest odpowiednie. Intuicyjne wyczucie leśników, którzy podejmują się tego zadania jest, oprócz zawodowego przygotowania i doświadczenia, bardzo potrzebne i przydatne. Przywracanie rodzimej populacji cisa rozpoczyna się od ręcznego zbioru nasion, na który leśnicy każdorazowo uzyskują pozwolenie z Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska. Potem w szkółce leśnej z nasion produkuje się sadzonki służące do zakładania upraw leśnych. W Nadleśnictwie Ustroń założono je w czterech leśnictwach: Górki, Pruchna, Zebrzydowice i Czantoria.  Przetrwanie i wzrost sadzonek wymaga od leśników dużych nakładów pracy. Przede wszystkim uprawy muszą być grodzone, bo cis choć jest trujący stanowi przysmak dla niektórych zwierząt leśnych, np. saren, którym w ogóle nie szkodzi.  W działania mające na celu zwiększenie populacji cisa włączyły się również lokalne społeczności. We wsi Cisownica w gminie Goleszów mieszkańcy we współpracy z leśnikami sadzili sadzonki cisów na terenie swoich posesji i w ich sąsiedztwie.    

W Polsce cis jest gatunkiem ginącym, objętym ochroną gatunkową. Zachowane do dziś nazwy własne  pośrednio wskazują, że w przeszłości cis wcale nie był gatunkiem rzadkim. W XV wieku Polska była liczącym się eksporterem drewna cisowego, do tego stopnia, że król Władysław Jagiełło zaniepokojony masową skalą pozyskania cennego surowca wprowadził znaczne ograniczenia. W Europie drewno cisowe miało w czasach Jagiellonów znaczenie strategiczne, bowiem wyrabiano z niego broń wojenną i myśliwską, głównie łuki , włócznie i tarcze rycerskie. W efekcie populacja cisa pospolitego została poważnie przetrzebiona w skali całego kontynentu.

W lasach cis występuje rzadko, ale za to w warunkach miejskich, pod postacią różnych odmian i mieszańców, uprawiany jest, od wieków, jako ozdobny krzew ogrodowy. Cis jest rośliną prawie w całości trującą dla ludzi i wielu gatunków zwierząt, jedynie czerwona osnówka otaczająca nasionka jest jadalna.


Podziękowanie

.

W Panewnickim Betlejem

Leśnicy z Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Katowicach brali udział 1 lutego w adoracji żłóbka i mszy św. w intencji leśników i ich rodzin w Parafii Św. Ludwika Króla i Wniebowzięcia NMP w Katowicach-Panewnikach.

Panewnicka bazylika OO Franciszkanów od lat w okresie Bożego Narodzenia odwiedzają tysiące wiernych. To właśnie tam zbudowana jest największa szopka w Polsce i jedna z największych w Europie. Tegoroczną stajenkę można zwiedzać tylko do dziś czyli 2 lutego. Od soboty rozpocznie się jej demontaż który nie należy do łatwych.

Cała szopka zajmuje powierzchnię ok. 600 m kw., ma 18 m wysokości, 32 m szerokości i 10 m głębokości. Do budowy scenerii wykorzystanych jest około 120 figur z drewna, gipsu i z masy żywicznej. Najstarsze figury liczą ok. 130 lat i mają nawet 150 cm wysokości.

Pierwszy żłóbek w panewnickiej bazylice pojawił się w 1913 roku, jednak był on wtedy po prawej stronie kościoła, dopiero w 1947 roku przeniesiono szopkę do głównego ołtarza, a w 1981 roku przywieziono oryginalne Dzieciątko z Betlejem.

Od roku 1996 głównym budowniczym szopki jest rzeźbiarz i artysta ludowy Paweł Jałowiczor z Jaworzynki – Trzycatka.

Adoracja żłóbka to dla leśników nie tylko przeżycie religijne ale także okazja do spotkania z kolegami, z którymi czasem tylko ten jeden raz w roku udaje się zobaczyć, wymienić serdeczności i poczuć, jak wielką i jednocześnie spójną jest wspólnota leśników RDLP w Katowicach.

Asystę honorową uroczystości tworzyły poczty sztandarowe : RDLP w Katowicach, NSZZ „Solidarność" Regionu Śląsko – Dąbrowskiego, Związku Leśników Polskich, MSPL NSZZ „Solidarność".

Tegoroczna adoracja miała wyjątkowy charakter także dlatego, że uroczystość uświetnili leśnicy-muzycy z Zespołu Reprezentacyjnego Sygnalistów Myśliwskich Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Katowicach. To oni stworzyli muzyczną oprawę mszy św. a później dali koncert kolęd, który wzbudził niemały entuzjazm wśród słuchaczy.

- Po raz pierwszy sygnaliści RDLP wystąpili w bazylice w 2008 roku kiedy wraz z Tadeuszem Normanem, nadleśniczym Nadleśnictwa Katowice, sadziliśmy tu dąb papieski. Być może więc dzięki przychylności dyrekcji uda się sprawić, ze występy sygnalistów staną się w naszej świątyni tradycją – mówił o. Alan Rusek OFM, proboszcz i kustosz panewnickiej bazyliki.Dziękował również leśnikom a szczególnie dyrektorowi Wiesławowi Kucharskiemu za coroczne włączanie się w wystrój bazyliki i budowę żłóbka. - Gdyby nie piękne świerki, które od Was otrzymaliśmy, nie byłoby  żadnych szans na tak widowiskową oprawę Bożego Narodzenia. W tym roku możemy podziwiać drzewka z nadleśnictw Wisła i Bielsko – dodał.

Adorację zakończył niemal dwugodzinny koncert zespołu Carrantouhill i chóru AF Music, choć ostatnie akordy tego wieczoru należały do Zespołu Reprezentacyjnego Sygnalistów Myśliwskich RDLP w Katowicach którym słuchacze na koniec nie szczędzili braw na stojąco.


Pożegnanie Marka Kieslera

23 stycznia odszedł Marek Kiesler, radca prawny, przez blisko 40 lat był zawodowo związany z RDLP w Katowicach

Urodził się w Inowrocławiu 19 kwietnia 1948 roku. Studia prawnicze ukończył na Uniwersytecie Jagiellońskim i w Krakowie stawiał pierwsze zawodowe kroki. Pod koniec lat 70. ub. wieku Marek Kiesler przeniósł się na Górny Śląsk i tu rozpoczęła się jego współpraca z Lasami Państwowymi. W latach 1978-1991 był radcą prawnym w Okręgowym Zarządzie Lasów Państwowych w Katowicach, a potem - po przekształceniu - w katowickiej Regionalnej Dyrekcji LP.

Marek Kiesler był zawsze wierny ideom „Solidarności". Był współorganizatorem Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność" w OZLP w Katowicach, w październiku 1980 r. i po jej reaktywowaniu w 1989 r.  W tym samym roku został wybrany do władz krajowych związku.

W 1992 roku rozpoczął własną działalność. Przez  blisko 24 lata prowadzona przez niego Kancelaria prawnicza „Las" świadczyła obsługę prawną dla ponad 20 jednostek organizacyjnych  RDLP w Katowicach.

- Choć od 25 lat tata nie był już pracownikiem Lasów Państwowych, całe życie czuł się leśnikiem – mówił w czasie uroczystości pogrzebowych, które odbyły się 28 stycznia w Katowicach Maciej Kiesler.

Składam wyrazy głębokiego żalu na ręce rodziny w imieniu kierownictwa i pracowników RDLP w Katowicach.

Darzbór Panie Marku od wszystkich leśników!

Dziękujemy za wieloletnią współpracę!

Stanisław Jeziorański, zastępca dyrektora RDLP w Katowicach ds. rozwoju


Tutaj człowiek drugiemu człowiekowi odebrał człowieczeństwo

72. rocznica wyzwolenia niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau

Główne uroczystości 72 rocznicy wyzwolenia niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau 27 stycznia zorganizowano w budynku Centralnej Sauny. Jak co roku najważniejszymi gośćmi obchodów są byli więźniowie, których przybyło ok. sześćdziesięciu. W obchodach wzięli udział także premier Beata Szydło, delegacje ambasad m.in. z Rosji i Izraela. Wśród zaproszonych gości byli także leśnicy Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Katowicach, których reprezentował dyrektor Wiesław Kucharski. Honorowy patronat nad uroczystościami objął prezydent RP Andrzej Duda.

- Od 72 lat ten dzień jest wyjątkowy. Jesteśmy w miejscu, które trudno nazwać i trudno zdefiniować. Jedni określają to, co się tu wydarzyło, jako wielką tragedię, inni nazywają to Golgotą, fabryką śmierci, ale żadne z tych słów nie oddaje tego, co się tu wydarzyło. Tutaj człowiek drugiemu człowiekowi odebrał człowieczeństwo. Odebrał to, co definiuje nas jako ludzi - powiedziała premier Beata Szydło nawiązując do miejsca obchodów które wybrano nieprzypadkowo.

Budynek z Centralną Sauną uruchomiony pod koniec 1943 r. to tak naprawdę centralna łaźnia. Był to pierwszy przystanek po przyjeździe do obozu, gdzie przyjmowano i rejestrowano jako więźniów hitlerowskiego obozu koncentracyjnego tysiące ludzi różnych narodowości, głównie Żydów, przywożonych z całej Europy. To właśnie w tym miejscu rozpoczynał się proces pozbawiania ofiar człowieczeństwa. Funkcję i historię obiektu można poznać przechodząc przez kolejne pomieszczenia, w takiej samej kolejności, w jakiej zmuszone były do nich wchodzić ofiary. Jest udostępniony zwiedzającym od 2001 r.

Podczas ceremonii przemawiało dwoje byłych więźniów – Batszewa Dagan polska Żydówka mieszkająca w Izraelu i Bogdan Bartnikowski z Warszawy.

- Jestem numer 192 tys. 731. Mam obok numeru czerwony winkiel z literą "P". Wszystko to razem oznacza, że jestem polnische banditen aus Warschau. Dwa dni wcześniej, zanim dostałem ten numer, miałem jeszcze rodziców, miałem dom, żyłem - jak w trudnych warunkach okupacji można powiedzieć - w miarę spokojnie. Ale to wszystko było dwa dni temu. Dzisiaj jestem w Birkenau. Idę tym długim korytarzem, a właściwie drepczę w tłumie nagich, brudnych, spoconych kobiet, które razem ze mną przyjechały tu z warszawskiej Woli i Ochoty w nocy z 11 na 12 sierpnia 1944 roku – przypomniał Bartnikowski i dodał, że mimo iż dostał dziś plakietkę z napisem gość honorowy" nie czuje się w Birkenau gościem.

- Ja tu się czuję zawsze więźniem. Gdy dziś idę tym samym korytarzem którym dreptałem jak dwunastolatek 73 lata temu, nie jestem wolny. Wszyscy jesteśmy do śmierci naznaczeni – mówił.

Druga część uroczystości została przeniesiona pod Międzynarodowy Pomnik Ofiar Obozu, gdzie po modlitwie (odmówiono m.in. kadisz, zabrzmiał szofer, instrument z baraniego rogu, w tradycji żydowskiej towarzyszący najważniejszym uroczystościom) byli więźniowie, premier rządu RP, ambasadorzy, przedstawiciele kancelarii prezydenta a także delegacja leśników z katowickiej dyrekcji, złożyli na płycie pomnika znicze jako symbol hołdu ofiarom.

Głównym tematem tegorocznych uroczystości był czas, symbolizowany przez zegarek, który został odnaleziony podczas prac archeologicznych prowadzonych w rejonie komory gazowej i krematorium III w 1967 roku. Przedmiot powrócił do oświęcimskiego muzeum po 50 latach.

 


POSZŁY KONIE!

Najlepsi furmani i najsilniejsze konie już po XVI zaprezentowali swoje umiejętności w trakcie Zimowych Zawodach Furmanów, które rozegrały się 22 stycznia w Istebnej. 15 zaprzęgów z Polski, Czech i Słowacji rywalizowało w dwóch konkurencjach, sprawdzających szybkość, dokładność i siłę uciągu koni.

Mechanizacja współczesnej gospodarki leśnej nie wyparła całkowicie konia z lasu. Konną zrywkę drewna nadal stosuje się w trudnych terenach górskich. Krótko mówiąc, gdzie maszyna dojechać nie może, tam leśnik furmana z koniem pośle.

Zawody w Istebnej to nie tylko widowiskowa atrakcja dla okolicznych mieszkańców i turystów, ale też doskonała okazja aby pokazać jak ważna, a zarazem ciężka jest praca furmanów i ich koni w lesie.

W Istebnej furmani rywalizowali w dwóch konkurencjach - slalom z drewnem stosowym oraz siła uciągu, w obu liczył się czas przejazdu.

Pierwsza z nich sprawdzała technikę i szybkość. Zawodnicy musieli załadować na sanie 1 metr przestrzenny drewna (każdy z wałków ważył ok. 20-30 kg), po czym slalomem przejechać wyznaczony odcinek i dokonać rozładunku. Najlepszym na wykonanie zadanie wystarczały niespełna dwie minuty. W drugiej konkurencji liczyła się siła koni, których zadaniem było przeciągnięcie dłużycy o wadze ok. 500 kg na odległość 30 m.

Relacja furmana z jego koniem to nie tylko ciężka praca, ale współpraca, zaufanie, poczucie bezpieczeństwa, po prostu przyjaźń. W pracy w lesie taki zgrany duet jest bezkonkurencyjny.

Organizatorem XVI Zimowych Zawodów Furmanów było Nadleśnictwo Wisła i Gmina Istebna. Nagrody w obu konkurencjach wręczali Andrzej Kudełka, nadleśniczy Nadleśnictwa Wisła oraz Henryk Gazurek, Wójt Gminy Istebna.

Tegoroczni mistrzowie furmańskiego fachu:

Slalom z drewnem stosowym

I miejsce: Jan Francisty, Pavel Kitas, Krupina (Słowacja) – czas 1.53.19

II miejsce: Łukasz Tracz, Sławomir Pawlus, Przybędza – czas 1.56.69

III miejsce: Łukasz Tracz, Sławomir Pawlus, Przybędza – czas 1.58.84

Siła uciągu

I miejsce: Pavel Kitas, Krupina (Słowacja) – czas 6.032

II miejsce: Łukasz Jurko, Preszów (Słowacja) – czas 6.727

III miejsce: Miroslav Sulava, Krupina (Słowacja) – czas 7.266

zdjęcia: Irena Polok Nadl. Bielsko i Michał Polok Nadl. Wisła


Na ferie do lasu

Co robić podczas zimowych ferii? Przyjdź do lasu. Leśnicy z RDLP w Katowicach zapraszają na zajęcia przyrodniczo-leśne zimą

Zimą las żyje innym, nieznanym przeciętnemu turyście rytmem. Leśnicy znają tajemnice drzew i krzewów w stanie bezlistnym i chętnie opowiedzą o przygotowaniach roślin i zwierząt do zimy, pokażą jak wyznaczać kierunki świata, odnajdywać i rozpoznawać ślady i tropy leśnych mieszkańców. Wystarczy ciepła odzież i wygodne buty, aby bez przeszkód cieszyć się urokami natury. Ruch na świeżym powietrzu, kontakt z naturą to dobra alternatywa dla komputera czy telewizora. Dlatego leśnicy z nadleśnictw Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Katowicach zapraszają na zajęcia przyrodniczo-leśne zimą.

Jedną z naszych propozycji jest akcja „Zima w lesie", adresowana głównie do dzieci i młodzieży, która zastanawia się jak spędzić ferie zimowe. Zapraszamy wszystkich -  grupy zorganizowane dzieci i młodzieży, grupy dorosłych i całe rodziny na spacer po leśnych duktach, ścieżkach edukacyjnych oraz do odwiedzenia ośrodków i izb edukacyjnych.

Więcej informacji można znaleźć na stronach internetowych nadleśnictw.

Zainteresowanych prosimy o kontakt z pracownikami najbliższego nadleśnictwa - adresy i telefony znajdują się  na naszej stronie internetowej w zakładce KONTAKT.


Świąteczne gyszynki rozdane

Trzysta choinek w pięciu miastach w ciągu pięciu dni rozdali leśnicy z katowickiej dyrekcji w ramach przedświątecznej akcji „Świąteczne gyszynki" organizowanej we współpracy z Radiem Piekary

„Świąteczne gyszynki"  to coroczna akcja piekarskiego radia, w czasie której mieszkańcy Śląska i Zagłębia otrzymują choinki i drobne, świąteczne upominki, czyli śląskie gyszynki. Tegoroczna trwała 17 - 22 grudnia i zaangażowane w nią były cztery nadleśnictwa katowickiej dyrekcji – Brynek, Katowice, Siewierz i Świerklaniec. W ciągu pięciu dni leśnicy odwiedzili pięć miast i obdarowywali ich mieszkańców naturalnymi, pachnącymi lasem choinkami. Aby otrzymać świąteczne drzewko prosto z Lasów Państwowych wystarczyło rozwiązać świąteczny mini – konkurs przygotowany przez pracowników radia. „W worku z prezentami" znalazły się również płyty z kolędami w wykonaniu Zespołu Sygnalistów Myśliwskich przy RDLP w Katowicach, śląskich artystów oraz dziennikarzy Radia Piekary.

Stoiska edukacyjne naszych nadleśnictw zaprezentowały się w świątecznej odsłonie. Leśnicy opowiadali lesie a odwiedzający mogli stworzyć własne stroiki i ozdoby świąteczne z plastrów drewna, stroiszu czy szyszek.

Każda choinka rozdana w ramach akcji „Świąteczne gyszynki" posiadała Certyfikat Magicznych Świąt, który świadczył o legalności pochodzenia drzewka, przekonywał o jej wyższości nad choinką sztuczną oraz gwarantował radosne i pachnące lasem Święta Bożego Narodzenia.


Życzenia Świąteczne

.


Polski karp w Watykanie

Przedstawiciele Towarzystwa Promocji Ryb "Pan Karp" wraz z ekipą kucharzy oraz smakowicie przyrządzonymi polskimi rybami w dniach 18-22 grudnia gościli w Stolicy Apostolskiej.

To już czwarta „wyprawa" polskiego karpia do Watykanu. Pierwsza odbyła się w 2013 roku. Wówczas polskie ryby podano na obiad Gwardii Szwajcarskiej. W następnym roku nasze ryby gościły na stołach polskiej wspólnoty przy parafii św. Stanisława w Rzymie. W 2015 rok ich smakiem delektowali się uczestnicy spotkania opłatkowego polskich środowisk, zorganizowanego przez Ambasadora RP w Rzymie. Przy okazji każdej z wizyt ryby przekazywano również papieżowi.

Tym razem papież Franciszek za pośrednictwem Jałmużnika Papieskiego przekazał polskie smakołyki rybne potrzebującym, m.in. z noclegowni "Dar Miłosierdzia". "Pan Karp" pomaga innym, jednocześnie promując polskich rybaków.

Tegoroczne  „watykańskie menu" zostało przygotowane w oparciu o pierwszą polską książkę kucharską wydaną w 1628 roku, autorstwa Stanisława Czarnieckiego. Korzystając z przepisów spisanych w  "Compendium Ferculorum" kucharze przygotowali tradycyjne, choć zapomniane potrawy, jak "karp bez ości", "szczupaki śpikowane świeże warzone" czy" ryby smażone z chrzanem".

Celem „wyprawy Pana Karpia" do Watykanu jest nie tylko symboliczne zaoferowanie potraw z polskich ryb na stół Papieża i dostojników Stolicy Apostolskiej, ale też zwrócenie uwagi polskich konsumentów i mediów na krajowych producentów ryb i przetworów rybnych.

RDLP w Katowicach była partnerem tegorocznej „wyprawy Pana Karpia" do Watykanu.


Pamiętamy o Dziewięciu z Wujka

W tym roku minęła 35. rocznica pacyfikacji KWK „Wujek". W jubileuszowych uroczystościach 16 grudnia w Katowicach udział wziął Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda. Pamięć poległych górników uczcili również katowiccy leśnicy.

Obchody rozpoczęła msza św. koncelebrowana przez  ks. arcybiskupa Wiktora Skworca, metropolitę katowickiego w kościele Podwyższenia Krzyża Świętego w Katowicach-Brynowie. Główne uroczystości odbyły się przed  Krzyżem-Pomnikiem, upamiętniającym śmierć dziewięciu górników z kopalni „Wujek". W apelu pamięci  i modlitwie w intencji górników uczestniczyły tłumy. Obecni byli przedstawiciele władz wojewódzkich i lokalnych na czele z Jarosławem Wieczorkiem, Wojewodą Śląskim, Wojciechem Saługą, Marszałkiem Województwa Śląskiego, Marcinem Krupą, Prezydentem Miasta Katowice oraz parlamentarzyści, radni, działacze samorządowi, przedstawiciele służb mundurowych i organizacji związkowych. NSZZ „Solidarność" reprezentował Piotr Duda i Dominik Kolorz, przewodniczący zarządu regionu śląsko-dąbrowskiego. Byli również harcerze, młodzież z okolicznych szkół i mieszkańcy Katowic. Kwiaty pod pomnikiem złożył Wiesław Kucharski, dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Katowicach oraz Tadeusz Norman, nadleśniczy Nadleśnictwa Katowice.


szlachetna paczka prosto z lasu

Jak co roku leśnicy z katowickiej dyrekcji przyłączyli się do przedświątecznej akcji Szlachetna Paczka.

Pracownicy RDLP w Katowicach akcję Szlachetna Paczka wpierali już po raz czwarty. W tym roku prezenty trafiły do mieszkańca Chorzowa, który samotnie wychowuję trójkę dzieci. Ideą akcji jest mądre pomaganie, dlatego też w „leśnej" paczce znalazły się podarunki na prawdę potrzebne rodzinie. Oprócz żywności, ubrań i środków czystości, leśnicy przekazali łóżko i węgiel na zimę. Nie zabrakło również prezentów niespodzianek.

- Moment przekazania paczki rodzinie jest zawsze bardzo wzruszający, ale te emocje dają nam jeszcze większą motywację do organizowania kolejnych akcji. Jest jeszcze tyle rodzin, którym trzeba pomóc. – mówi Agnieszka Sztos – Sobala z katowickiej dyrekcji LP.

Swoją Szlachetną Paczę przekazali również pracownicy Nadleśnictwa Katowice. Z inicjatywy Związku Leśników Polskich do jednej z siemianowickich rodzin trafiło kilka wielkich pudeł, wózek „chodzik", drewno opałowe i obowiązkowo żywa choinka.

W akcję zaangażowani byli nie tylko leśnicy z katowickiej dyrekcji, ale także ich rodziny. Wszyscy zapewniają, że w przyszłym roku powtórzą przedświąteczną zbiórkę dla potrzebujących, bo nie ma większej nagrody niż uśmiech na twarzach obdarowanych.

Szlachetna Paczka to projekt Stowarzyszenia Wiosna, którego ideą jest mądre pomaganie, a przy tym budowanie wspólnoty opartej na otwartości, zaufaniu i wzajemnej inspiracji.


w świątecznym klimacie

Świąteczne choinki z kobiórskich lasów rozbłysnęły przed Urzędem Marszałkowskim i Urzędem Wojewódzkim w Katowicach

Trzy 12 - metrowe świerki, które  stanęły przed budynkami Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego i Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach pochodzą z leśnictwa Żwaków (Nadleśnictwo Kobiór). Poszukiwania odpowiednich drzewek trwały kilka dni, a ich transport do centrum miasta stanowił nie lada wyzwanie. Ozdobione tysiącami światełek umilają mieszkańcom Katowic przedświąteczny czas.

 


Komunikat o obrocie drewnem energetycznym w roku 2017

Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Katowicach zaprasza podmioty  uprawione do przystąpienia do negocjacji dotyczących zakupu drewna energetycznego na szczeblu Regionalnej Dyrekcji w Katowicach  w ramach realizacji przedsięwzięcia „Drewno dla samowystarczalności energetycznej samorządu oraz bezpieczeństwa energetycznego państwa". Oferowana masa drewna wynosi 217 131 m3.

Zgłoszenia zainteresowanych podmiotów przyjmowane będą do dnia 9 grudnia 2016 r. przez Wydział Gospodarki Drewnem Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Katowicach.

Zakończenie negocjacji planuje się na dzień 15 grudnia 2016 r.

Szczegółowe informacje dostępne są na stronie Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych

IX Mistrzostwa Polski Leśników w Piłce Siatkowej

IX Mistrzostwa Polski Leśników w Piłce Siatkowej już za nami. Tytuł Mistrza Polski drugi rok z rzędu wywalczyła reprezentacja RDLP w Zielonej Górze. Drużyna katowickiej dyrekcji zajęła 11. miejsce.

16 ekip z dyrekcji regionalnych i drużyna Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych przez 3 dni walczyło o miano Mistrza Polski Leśników w Piłce Siatkowej. Tytuł mistrza obroniła drużyna z Zielonej Góry, pokonując w finale Białystok. Trzecie miejsce na podium zajęła RDLP w Szczecinie. Reprezentacja RDLP w Katowicach była 11.

- Poziom tegorocznych zawodów był bardzo wyrównany, o zwycięstwie często decydowały tie-breaki (sety decydujące). Z Wałbrzycha wróciliśmy silnie zmotywowani do jeszcze intensywniejszych treningów i walki o medale za rok. - mówi Piotr Chrzęszczyk, kapitan reprezentacji RDLP w Katowicach.

Gościem specjalnym wydarzenia był Krzysztof Ignaczak, Mistrz Świata i Europy, wielokrotny Olimpijczyk i Reprezentant Polski.

IX Mistrzostwa Polski Leśników w Piłce Siatkowej odbyły 29 listopada – 2 grudnia br. w Wałbrzychu (RDLP we Wrocławiu). Organizatorem kolejnych jubileuszowych zawodów będzie RDLP w Poznaniu.

 


Submisja drewna cennego zakończona

Ponad 1000 m3 drewna zostało wystawione na corocznej submisji drewna specjalnego przeznaczenia zorganizowanej przez RDLP w Katowicach. Jej rozstrzygnięcie nastąpiło 18 listopada br. Wszystkie z 856 wystawionych losów znalazły nabywców.

Podczas submisji zainteresowani mogli zakupić drewno specjalnego przeznaczenia, czyli najlepsze i najcenniejsze pod względem jakości. Drewno dębowe i jesionowe zgromadzone na składzie w Jełowej (Nadleśnictwo Turawa) pochodziło z terenu 11 nadleśnictw katowickiej dyrekcji LP oraz trzech jednostek z RDLP w Łodzi. Najwięcej było surowca dębowego – 769 m3, jesionowego – niewiele ponad 245 m3. Na każdą sztukę (los) składano ofertę oddzielnie. Potwierdzeniem najwyższej jakości przygotowanego drewna była osiągnięta średnia cena sprzedaży, wynosząca 2 477 zł/m3 w przypadku drewna dębowego i 1 234 zł/m3 dla drewna jesionowego. Najwyższą wartość osiągnął los dębowy pochodzący z Nadleśnictwa Koszęcin. Rekordzistę sprzedano za 27 tys. zł.

W przetargu uczestniczyło 18 firm w tym: cztery zagraniczne (estońska, dwie austriackie i czeska) oraz 14 krajowych.

Organizatorem submisji była katowicka RDLP.


Lasy Państwowe to nie administracja rządowa

Organy administracji leśnej nie zaliczają się do administracji rządowej – napisała w opinii Państwowa Komisja Wyborcza.

Wątpliwości, czy Lasy Państwowe są częścią administracji rządowej, a tym samym czy pracownicy LP mogą pełnić funkcje w jednostkach samorządu terytorialnego, pojawiły się po ostatnich wyborach samorządowych. W art. 27 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym zapisano, że funkcji wójta nie można łączyć z zatrudnieniem w administracji rządowej, złamanie tego zakazy skutkuje wygaszeniem mandatu. W ciągu ostatnich kilku miesięcy mandaty zostały wygaszone m.in. wójtom gmin Bralin oraz Słupi Koneckiej. Tamtejsi komisarze wyborczy stwierdzili, że samorządowcy będąc pracownikami LP łamią zakaz łączenia stanowisk.

Obecnie na różnych szczeblach samorządów działa 527 obecnych i byłych pracowników LP (najwięcej na terenie regionalnych dyrekcji LP w Białymstoku – 59 oraz Olsztynie – 50).

Wydana właśnie opinia Państwowej Komisji Wyborczej ostatecznie rozwiewa wątpliwości dotyczące pracowników LP wybranych do samorządu terytorialnego. Wojciech Hermeliński, przewodniczący Państwowej Komisji Wyborczej, po zapoznaniu się z opracowaniem dyrektora generalnego LP Konrada Tomaszewskiego „Państwowe Gospodarstwo Leśne 'Lasy Państwowe' – Forma Organizacyjno-Prawna, w tym Status LP", wyjaśnia, że „organy administracji leśnej, o których mowa w ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2015 r. poz. 2100, z późn. zm.), nie zaliczają się do administracji rządowej. Oznacza to zatem, że pracownicy Lasów Państwowych nie są zatrudnieni w administracji rządowej".

Według PKW fakt, iż jednostki organizacyjne Lasów Państwowych nie są zaliczane do administracji rządowej wynika także z art. 50 i 54 ustawy o lasach. „Zgodnie bowiem z art. 50 ust. 1 powołanej ustawy Lasy Państwowe prowadzą działalność na zasadzie samodzielności finansowej i pokrywają koszty działalności z własnych przychodów".

W wydanej opinii PKW powołuje się także na analogiczny wyrok Sądu Najwyższego z grudnia 2004 r. „Z uwagi na powyższe, według oceny Państwowej Komisji Wyborczej pracownicy Lasów Państwowych, o których mowa w ustawie o lasach, nie podlegają zakazowi łączenia mandatu wójta z zatrudnieniem w administracji rządowej, o którym mowa w art. 27 pkt 3 ustawy o samorządzie terytorialnym" podsumowuje PKW.

Cała opinia Państwowej Komisji Wyborczej.

 


Leśnicy uczcili Święto Niepodległości

Setki mieszkańców województwa śląskiego uczciły 98. rocznicę odzyskania niepodległości. W uroczystościach wzięli udział leśnicy z katowickiej dyrekcji LP.

Wojewódzkie obchody Święta Niepodległości rozpoczęły się  przed Archikatedrą Chrystusa Króla,  gdzie zebrani wysłuchali pieśni patriotycznych w wykonaniu Górniczej Orkiestry Dętej KWK Katowice-Kleofas oraz chóru X Liceum Ogólnokształcącego im. Ignacego J. Paderewskiego w Katowicach.  Następnie  odprawiona została msza św. w intencji Ojczyzny celebrowana przez abp Wiktora Skworca, metropolitę katowickiego.

- W jedno nas tu zgromadziła miłość Chrystusa. W jedno nas tu zgromadziła miłość do Ojczyzny. (…) Nie ma Ojczyzny tam, gdzie człowiek nie szanuje człowieka, gdzie współobywatel nie szanuje współobywatela. (…) Brak wzajemnego szacunku jest zagrożeniem dla Ojczyzny- mówił podczas kazania abp W. Skworc.

Po mszy św. zaproszeni goście, kompanie honorowe, poczty sztandarowe, delegacje stowarzyszeń i organizacji oraz mieszkańcy Katowic i okolic  przeszli pod pomnik Józefa Piłsudskiego na Placu Bolesława Chrobrego, gdzie odbył się uroczysty apel pamięci, oddano salwę honorową oraz złożono wieńce.

Obchody Święta Niepodległości w Katowicach zakończyła widowiskowa defilada ulicą Jagiellońską, w której udział wzięli przedstawiciele mundurowi,  zespół mażoretek z MDK Ligota oraz orkiestra Komendy Wojewódzkiej Policji w Katowicach.

W uroczystościach zorganizowanych przez Jarosława Wieczorka, wojewodę śląskiego, Wojciecha Saługę, marszałka województwa śląskiego  i Marcina Krupę, prezydenta Katowic leśników z katowickiej dyrekcji reprezentował Wiesław Kucharski, dyrektor RDLP w Katowicach oraz Bolesław Bobrzyk, zastępca nadleśniczego w Nadleśnictwie Katowice.

 


Inwentaryzacja dzików zakończona

Ponad 144 tys. sztuk - tyle wynosi liczebność dzików w całym kraju. W czwartek, 10 listopada do Ministeria Środowiska trafiło sprawozdanie z ogólnopolskiej inwentaryzacji dzika na terenach obwodów łowieckich.

Ministerstwo Środowiska, zleciło inwentaryzację dzików, która ma między innymi związek z zagrożeniem występowania afrykańskiego pomoru świń (ASF). Jej celem było uzyskanie informacji o wielkości populacji dzików i jej rozmieszczenia w Polsce. Inwentaryzacja miała również pokazać, czy Polski Związek Łowiecki (PZŁ) wywiązuje się ze swoich zadań w zakresie sanitarnego odstrzału dzików. 

- Inwentaryzacja dzików trwała od 15 października do 6 listopada na terenie Lasów Państwowych. Dziś ogłoszono jej efekty, z których wynika że mamy ponad 140 tysięcy sztuk dzika, co przekłada się na 0,5 szt. na km2– powiedział Andrzej Konieczny, podsekretarz stanu w Ministerstwie Środowiska.

Wiceminister Andrzej Szweda-Lewandowski dodał, że obecnie inwentaryzacja jest prowadzona także w ośmiu parkach narodowych, które są położone w strefie zagrożonej ASF. - Jej wyniki będą znane do 30 listopada. Dopiero wtedy będziemy mieli pełny obraz inwentaryzacji na wschód o Wisły  - podkreślił wiceminister Szweda-Lewandowski.

Wiceminister Andrzej Konieczny zwrócił również uwagę, że silny wzrost wielkości populacji dzika nastąpił po 2008 r., kiedy zaniechano jego odstrzału- W tej chwili my jako rząd ratujemy polski przemysł przetwórstwa mięsa i hodowli trzody chlewnej. Rząd PO-PSL błędnymi decyzjami doprowadził do wzrostu populacji dzików, przez co stanęliśmy w obliczu problemu rozprzestrzeniania sie wirusa ASF. Na działania naszych poprzedników złożyliśmy zawiadomienie w sprawie zaniedbań i zaniechań – poinformował wiceminister Konieczny.

Liczebność dzików w całym kraju oszacowano na poziomie 144 079 sztuk. Najmniej dzików stwierdzono w Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych Warszawa (3 344 szt.) oraz RDLP Kraków (3 902 szt.). Najliczniej występują one natomiast w RDLP Katowice (12 746 szt.) oraz RDLP Olsztyn (12 728 szt.). Uśrednione zagęszczenie dla całego kraju wyniosło 0,5 szt./km2.

Inwentaryzacja dzików była prowadzona od 15 października do 6 listopada 2016 r. Wzięło w niej udział ponad 85 tys. osób. Wśród nich znaleźli się przedstawiciele: Polskiego Związku Łowieckiego, Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, pracownicy Zakładów Usług Leśnych (10 proc.) oraz innych organizacji i instytucji. 
- Ta inwentaryzacja wykazała również, że zaangażowanie Polskiego Związku Łowieckiego  i Lasów Państwowych pozwoliło uzyskać bezpieczny zalecany poziom populacji dzika dla całej Polski. Chcę podkreślić, że te podmioty zabezpieczają właściwy poziom bezpieczeństwa ekologicznego i żywnościowego Polski – zaznaczył wiceminister Konieczny.

Źródło: PZŁ


Dziki policzone

Zakończyła się jesienna inwentaryzacja dzików na terenie RDLP w Katowicach, przeprowadzona w ramach akcji ogólnopolskiej. Wielkie liczenie zwierząt miało m.in. związek ze wzrastającym zagrożeniem rozprzestrzenienia się wirusa Afrykańskiego Pomoru Świń (ASF), choroby śmiertelnej dla trzody chlewnej i dzików

Szacowanie liczebności dzików przeprowadzono metodą tyraliery na nieco ponad 10% powierzchni leśnej nadleśnictw oraz dodatkowo na wybranych fragmentach wielkopowierzchniowych upraw kukurydzy i innych siedlisk chętnie zajmowanych jesienią przez dziki. Liczenie „tyralierą" wymaga zaangażowania wielu osób. Zadaniem części z nich jest przejście przez las, a tym samym zmuszenie zwierzyny do przemieszczania się w kierunku ustawionych co kilkadziesiąt metrów obserwatorów. Wszyscy uczestnicy inwentaryzacji posiadają specjalne karty, na których zapisują ile zwierząt i jakiego gatunku widzieli.

W inwentaryzacji przeprowadzonej w dniach 15-23 października br. oprócz pracowników katowickiej dyrekcji uczestniczyli myśliwi z kół łowieckich, przedstawiciele Urzędów Wojewódzkich, Izb Rolniczych, Ochotniczej Straży Pożarnej, uczniowie szkół o profilu leśnym oraz pracownicy zakładów usług leśnych. W trakcie tygodniowej akcji w las wyruszyło 7,5 tys. osób i udało się zrealizować 731 powierzchni próbnych. Po przeliczeniu wynik jesiennej inwentaryzacji w katowickiej dyrekcji to ponad 12 tys. sztuk dzików, o zagęszczeniu 0,63 dzika/ km² obwodu łowieckiego. Podsumowanie ogólnopolskiej inwentaryzacji dzika na terenach obwodów łowieckich dostępne na stronach Lasów Państwowych.

Zapraszamy do obejrzenia fotorelacji.


Wyświetlanie 1 - 25 z 146 rezultatów.
Pozycji na stronę 25
z 6